Samarqand davlat tibbiyot universitetining 4-son ichki kasalliklar kafedrasida ma’naviy-ma’rifiy ishlar ta’lim va tarbiya jarayonining ajralmas qismi sifatida tashkil etilgan bo‘lib, uning asosiy maqsadi talabalarda yuksak ma’naviyat, vatanparvarlik, fuqarolik mas’uliyati, kasbiy madaniyat, tibbiy etika va deontologiya tamoyillarini shakllantirishdan iborat.

  Kafedrada olib borilayotgan ma’naviy-ma’rifiy ishlar talabalarning nafaqat bilimli mutaxassis, balki jamiyat oldidagi mas’uliyatini chuqur anglaydigan, mustaqil fikrlaydigan, milliy va umuminsoniy qadriyatlarni hurmat qiladigan, bemorga mehr va e’tibor bilan yondashadigan yetuk shifokor sifatida shakllanishiga xizmat qiladi.

  Ma’naviy-ma’rifiy faoliyat professor-o‘qituvchilar va talabalar o‘rtasidagi uzviy hamkorlik asosida amalga oshiriladi. Kafedra professor-o‘qituvchilari talabalarning ma’naviy-axloqiy tarbiyasi, dunyoqarashi, kasbiy odobi va ijtimoiy faolligini oshirishga qaratilgan turli tadbirlar, uchrashuvlar, davra suhbatlari, ma’naviyat soatlari, ochiq muloqotlar va targ‘ibot ishlarini muntazam tashkil etib boradi.

  Kafedrada yoshlarning Vatanga sadoqat, milliy g‘urur va fuqarolik burchi tushunchalarini chuqur anglashi muhim tarbiyaviy vazifa sifatida qaraladi. Shu maqsadda O‘zbekiston tarixi, buyuk ajdodlarimiz merosi, davlat ramzlari, milliy qadriyatlar, Vatan taraqqiyoti va jamiyat oldidagi mas’uliyat mavzularida ma’naviy-ma’rifiy tadbirlar o‘tkaziladi.

  Talabalarga mamlakatimiz taraqqiyotida ilm-fan, ta’lim va tibbiyotning o‘rni, shifokor kasbining jamiyatdagi nufuzi va mas’uliyati haqida tushuntirishlar beriladi. Bo‘lajak shifokorlarda o‘z kasbiga sadoqat, halollik, fidoyilik va bemor taqdiriga befarq bo‘lmaslik kabi insoniy va kasbiy fazilatlarni shakllantirishga katta e’tibor qaratiladi.

  Kafedraning ma’naviy-ma’rifiy faoliyatida tibbiy etika va deontologiya alohida o‘rin egallaydi. Klinik mashg‘ulotlar jarayonida talabalar bemorlar bilan to‘g‘ri muloqot qilish, ularning sha’ni va qadr-qimmatini hurmat qilish, tibbiy sirni saqlash, kasbiy munosabatlarda odob-axloq qoidalariga rioya etish ko‘nikmalarini egallab boradi.

  Professor-o‘qituvchilar talabalarga shifokor va bemor o‘rtasidagi o‘zaro ishonch, mehr-shafqat, xushmuomalalik, sabr-toqat va mas’uliyat kabi tamoyillarning zamonaviy tibbiyotdagi ahamiyatini muntazam tushuntirib boradi. Bu orqali talabalarda nafaqat klinik tafakkur, balki bemorga insonparvar munosabatda bo‘lish madaniyati ham shakllantiriladi.

  Kafedrada ustoz-shogird an’analarini rivojlantirish ham ma’naviy-ma’rifiy ishlarning muhim yo‘nalishlaridan biri hisoblanadi. Tajribali professor-o‘qituvchilar yosh mutaxassislar va talabalar bilan individual hamda guruh shaklida ishlab, ularning kasbiy, ilmiy va ma’naviy rivojlanishiga ko‘maklashadi.

  Ustoz-shogird tamoyili asosida talabalar bilan o‘tkaziladigan muloqotlarda ularning o‘qishdagi muvaffaqiyatlari, duch kelayotgan muammolari, kasbiy qiziqishlari, ilmiy izlanishlarga bo‘lgan intilishi va kelajakdagi rejalari muhokama qilinadi. Bu jarayon talabalar bilan professor-o‘qituvchilar o‘rtasida o‘zaro ishonch va hurmat muhitini shakllantirishga xizmat qiladi.

  Kafedrada buyuk mutafakkir va allomalarning ilmiy-ma’naviy merosini o‘rganishga ham alohida e’tibor qaratiladi. Xususan, Abu Ali ibn Sino va boshqa buyuk olimlarning tibbiyot, ilm-fan, axloq va insonparvarlik haqidagi qarashlari talabalar orasida targ‘ib qilinadi. Buyuk ajdodlarimizning hayoti va ilmiy faoliyatini o‘rganish orqali talabalarda ilmga hurmat, milliy iftixor, izlanish va yangilik yaratishga intilish kabi fazilatlarni shakllantirish ko‘zda tutiladi. Shu bilan birga, ularning ilmiy merosini zamonaviy tibbiyot rivoji bilan bog‘lab tushuntirishga ahamiyat beriladi.

  Kafedrada davlat va umumxalq bayramlari, muhim tarixiy sanalar va ma’naviy tadbirlar keng nishonlanadi. Bunday tadbirlar yoshlarni Vatanga muhabbat, tarixiy xotiraga hurmat va milliy an’analarga sadoqat ruhida tarbiyalashga yo‘naltiriladi. Mustaqillik bayrami, Konstitutsiya kuni, Vatan himoyachilari kuni, Xotin-qizlar kuni, Navro‘z umumxalq bayrami, Xotira va qadrlash kuni, O‘qituvchi va murabbiylar kuni kabi muhim sanalar munosabati bilan ma’naviy-ma’rifiy uchrashuvlar, davra suhbatlari va ma’rifiy tadbirlar o‘tkaziladi. Kafedrada sog‘lom turmush tarzini targ‘ib etish ma’naviy-ma’rifiy ishlarning muhim qismi sifatida olib boriladi. Talabalar orasida to‘g‘ri ovqatlanish, jismoniy faollik, zararli odatlardan voz kechish, mehnat va dam olish tartibiga rioya qilish, ruhiy salomatlikni asrash bo‘yicha tushuntirish ishlari tashkil etiladi. Bo‘lajak shifokorlarning o‘zlari sog‘lom turmush tarziga amal qilishi va keyinchalik aholi o‘rtasida sog‘lom turmush tarzini targ‘ib qila olishi muhim kasbiy vazifa sifatida qaraladi. Shu sababli kafedrada sog‘lom turmush madaniyatini shakllantirishga qaratilgan suhbatlar va tadbirlar muntazam o‘tkazib boriladi.

  Talabalar orasida zararli odatlar, giyohvandlik, tamaki mahsulotlari va boshqa salbiy illatlarning oldini olish masalalariga ham e’tibor qaratiladi. Bunday holatlarning inson salomatligiga, oilaga va jamiyatga salbiy ta’siri ilmiy va ma’naviy jihatdan tushuntiriladi.

  Shuningdek, huquqbuzarlik, jinoyatchilik, korrupsiya, zo‘ravonlik, ekstremistik g‘oyalar va boshqa salbiy ta’sirlardan yoshlarni himoya qilishga qaratilgan profilaktik tushuntirish ishlari olib boriladi. Talabalarda qonunlarga hurmat, halollik, adolat va jamiyat oldidagi mas’uliyat hissini shakllantirishga katta ahamiyat beriladi.

  Kafedrada korrupsiyaga qarshi madaniyatni shakllantirish bo‘yicha ham ma’rifiy ishlar olib boriladi. Talabalarga ta’lim jarayonida halollik, bilimni mustaqil egallash, akademik insoflilik va adolat tamoyillariga rioya etish zarurligi tushuntiriladi.

  Akademik halollik, plagiatga yo‘l qo‘ymaslik, ilmiy va o‘quv ishlarini vijdonan bajarish, baholash jarayonida shaffoflikni ta’minlash kabi masalalar talabalar bilan o‘tkaziladigan suhbatlarda muntazam muhokama qilinadi.

  Zamonaviy sharoitda axborot madaniyati va internetdan oqilona foydalanish ham muhim ma’naviy-ma’rifiy yo‘nalish hisoblanadi. Talabalarga turli axborot manbalarini tanqidiy tahlil qilish, ishonchli va ilmiy asoslangan manbalardan foydalanish, yolg‘on axborotlardan himoyalanish, ijtimoiy tarmoqlardan mas’uliyat bilan foydalanish bo‘yicha tushuntirish ishlari olib boriladi.

  Bunda, ayniqsa, tibbiy axborotni tarqatishda ehtiyotkorlik, bemorlarning shaxsiy ma’lumotlarini himoya qilish, ijtimoiy tarmoqlarda tibbiyot xodimiga xos kasbiy etika va madaniyatni saqlash masalalariga alohida e’tibor beriladi.

  Kafedrada kitobxonlik va mutolaa madaniyatini rivojlantirish ham qo‘llab-quvvatlanadi. Talabalarga tibbiy va ilmiy adabiyotlar bilan bir qatorda badiiy, tarixiy va ma’rifiy adabiyotlarni mutolaa qilish tavsiya etiladi.

  Kitobxonlik orqali yoshlarning dunyoqarashi, nutq madaniyati, tahliliy fikrlash qobiliyati va ma’naviy olami rivojlanishi ta’kidlanadi. Talabalar o‘rtasida kitob muhokamalari, tavsiya etilgan adabiyotlar yuzasidan suhbatlar va boshqa ma’rifiy tashabbuslar tashkil etilishi qo‘llab-quvvatlanadi.

  Kafedraning ma’naviy-ma’rifiy ishlarida xotin-qizlarni qo‘llab-quvvatlash, gender hurmat va o‘zaro tenglik tamoyillarini mustahkamlash masalalariga ham e’tibor beriladi. Talaba-qizlarning ta’lim olishi, ilmiy faoliyatda ishtirok etishi, kasbiy rivojlanishi va jamoat hayotidagi faolligi rag‘batlantiriladi.

  Professor-o‘qituvchilar tomonidan talabalarning ijtimoiy-psixologik holatiga ham e’tibor qaratiladi. Zarur holatlarda ular bilan individual suhbatlar o‘tkazilib, mavjud muammolarni hal qilish bo‘yicha tavsiya va ko‘mak beriladi. Jamoada sog‘lom ma’naviy-ruhiy muhitni shakllantirish kafedraning ustuvor vazifalaridan biri hisoblanadi.

  Kafedra jamoasi xayriya, ko‘ngillilik va ijtimoiy tashabbuslarni ham qo‘llab-quvvatlaydi. Talabalarda keksa avlod vakillariga hurmat, ijtimoiy himoyaga muhtoj insonlarga e’tibor, bemor va uning yaqinlariga mehr-shafqat bilan yondashish kabi insoniy fazilatlarni rivojlantirishga ahamiyat beriladi.

  Bunday faoliyat bo‘lajak shifokorlarda jamiyatga xizmat qilish, inson manfaatlarini ustuvor qo‘yish va ijtimoiy mas’uliyatni his etish tuyg‘ularini kuchaytirishga xizmat qiladi.

  Kafedrada talabalarning bo‘sh vaqtini mazmunli tashkil etish masalasi ham doimiy e’tiborda turadi. Talabalarning sport, madaniyat, san’at, ilmiy ijod va jamoatchilik tadbirlaridagi ishtiroki rag‘batlantiriladi.

  Talabalar muzeylar, tarixiy obidalar, kutubxonalar, teatr va boshqa madaniy-ma’rifiy maskanlarga tashrif buyurishi orqali ularning umumiy dunyoqarashini kengaytirish va milliy madaniyatga hurmatini oshirishga qaratilgan tashabbuslar qo‘llab-quvvatlanadi.

  Kafedrada xalqaro talabalar bilan ma’naviy-ma’rifiy ishlarga ham ahamiyat beriladi. Turli millat va madaniyat vakillari o‘rtasida o‘zaro hurmat, bag‘rikenglik va do‘stona muhitni mustahkamlashga qaratilgan faoliyat olib boriladi.

  Millatlararo totuvlik, diniy bag‘rikenglik, turli madaniyatlarga hurmat, jamoada ahil va hamjihat ishlash tamoyillari talabalar orasida targ‘ib qilinadi. Bu esa universitetda sog‘lom va ochiq akademik muhitni shakllantirishga xizmat qiladi.

  Ma’naviy-ma’rifiy ishlarning yana bir muhim yo‘nalishi — talabalarda yetakchilik, tashabbuskorlik va jamoada ishlash ko‘nikmalarini rivojlantirishdir. Talabalar turli tadbirlarni tashkil etish va o‘tkazishda faol ishtirok etib, tashkilotchilik, mas’uliyat va muloqot ko‘nikmalarini rivojlantiradi.

  Kafedra professor-o‘qituvchilari talabalarni ilmiy, ma’naviy va ijtimoiy loyihalarda faol bo‘lishga undaydi. Faol, iqtidorli va tashabbuskor talabalarni qo‘llab-quvvatlash orqali ularda o‘ziga ishonch va kasbiy rivojlanishga intilish mustahkamlanadi.

  Kafedrada tashkil etiladigan barcha ma’naviy-ma’rifiy ishlar ta’lim, tarbiya va kasbiy tayyorgarlikning o‘zaro uyg‘unligini ta’minlash tamoyiliga asoslanadi. Chunki tibbiyot sohasida yetuk mutaxassis tayyorlash nafaqat chuqur nazariy bilim va amaliy ko‘nikmalarni, balki yuksak insoniy fazilatlarni ham talab qiladi.

  Shu sababli 4-son ichki kasalliklar kafedrasida talabalarning klinik bilimlarini rivojlantirish bilan bir qatorda ularning ma’naviy dunyoqarashi, kasbiy odobi, bemorlar bilan muomala madaniyati, jamiyat oldidagi mas’uliyati va fuqarolik pozitsiyasini shakllantirishga doimiy e’tibor qaratiladi.

  Umuman olganda, Samarqand davlat tibbiyot universitetining 4-son ichki kasalliklar kafedrasida ma’naviy-ma’rifiy ishlar yoshlarni bilimli, ma’naviy yetuk, vatanparvar, halol, insonparvar, ijtimoiy mas’uliyatli va o‘z kasbiga sadoqatli shifokorlar etib tarbiyalashga yo‘naltirilgan.

  Kafedraning kelgusidagi ma’naviy-ma’rifiy faoliyatida talabalarning ma’naviy dunyoqarashini yanada boyitish, tibbiy etika va deontologiya tamoyillarini chuqurlashtirish, sog‘lom turmush tarzini keng targ‘ib etish, akademik halollikni mustahkamlash, ustoz-shogird an’analarini rivojlantirish hamda yoshlarning ilmiy, madaniy va ijtimoiy tashabbuslarini qo‘llab-quvvatlash ustuvor vazifalardan biri bo‘lib qoladi.