Samarqand davlat tibbiyot universiteti Farmatsevtik va toksikologik kimyo kafedrasi ilmiy-tadqiqot faoliyatini rivojlantirish, ilmiy izlanishlar natijalarini ta’lim jarayoniga hamda amaliy farmatsevtika va tibbiyot faoliyatiga joriy etishga alohida e’tibor qaratadi. Kafedra professor-o‘qituvchilarining ilmiy faoliyati tasdiqlangan ilmiy yo‘nalishlar doirasida olib borilib, farmatsevtik, toksikologik, organik va analitik kimyo, biokimyo, dorivor o‘simlik xomashyosi, tibbiy kimyo, yangi biologik faol birikmalar hamda zamonaviy biomateriallar yaratish kabi dolzarb yo‘nalishlarni qamrab oladi.

  Hozirgi vaqtda kafedra professor-o‘qituvchilari quyidagi asosiy ilmiy yo‘nalishlarda tadqiqot olib bormoqdalar:

• Baykulov Azim Kenjaevich — tibbiyotda xitozan hosilalaridan foydalanish, ularning biologik faolligini o‘rganish, davolashda qo‘llash istiqbollarini aniqlash hamda yangi dori vositalari va biotibbiy materiallarni ishlab chiqish;
• Anvarov Tohir O‘tkirovich — C₂–C₁₂ alifatik normal va izonitrillarning katalitik sintezi, organik sintez qonuniyatlarini hamda olinadigan birikmalarning xossalarini o‘rganish;
• Toshboev Feruz Nizomiddinovich — etilenning oksiatsetillanish jarayonining kinetik qonuniyatlarini tadqiq etish, katalitik jarayonlarning tezligi va samaradorligiga ta’sir etuvchi omillarni o‘rganish;
• O‘runboeva Ziroat Erkinovna — bir qator o‘rinbosarlangan 3,4-digidro- va 1,2,3,4-tetragidroizoxinolinlarni sintez qilish, ularning kimyoviy xossalari va biologik faollik istiqbollarini o‘rganish;
• Eshkobilova Mavjuda Ergashboevna — metanni monitoring qilish uchun kimyoviy sensorlar yaratish, zamonaviy gazsezgir materiallar va sensor tizimlarini tadqiq etish;
• Tashanov Odilboy Safarovich — og‘iz bo‘shlig‘i shilliq qavati kasalliklari va shikastlanishlarida qo‘llash uchun okopnik ildizi ekstrakti asosidagi gel tarkibi va texnologiyasini ishlab chiqish;
• Ahmadov Javoxir Zoyirovich — Lagohilus turkumiga mansub o‘simliklarni kimyoviy jihatdan o‘rganish, o‘simliklardan ajratib olinadigan biologik faol moddalarni tadqiq etish va ularning farmakologik salohiyatini baholash.

  Ilmiy natijalar va nashriyot faolligi

  2022–2025 o‘quv yillari davomida kafedra professor-o‘qituvchilari tomonidan 200 dan ortiq ilmiy va o‘quv-uslubiy ishlar nashr etilgan. Kafedraning rasmiy ma’lumotlariga ko‘ra, mazkur davrda 11 ta o‘quv qo‘llanma, 7 ta monografiya, 222 ta ilmiy maqola va 100 ta tezis tayyorlangan. Ilmiy maqolalar orasida respublika va xorijiy nashrlarda chop etilgan ishlar, shuningdek, Scopus xalqaro ma’lumotlar bazasida indekslangan maqolalar ham mavjud.

  Kafedraning ilmiy faoliyatidagi muhim natijalardan biri Anvarov Tohir O‘tkirovich va O‘runboeva Ziroat Erkinovnalarning PhD dissertatsiyalarini muvaffaqiyatli himoya qilganliklari hisoblanadi. Shuningdek, dotsent Eshkobilova Mavjuda Ergashboevna doktorlik dissertatsiyasini muvaffaqiyatli himoya qilgan bo‘lib, bu kafedraning ilmiy salohiyati va ilmiy maktabining rivojlanishida muhim yutuq hisoblanadi.

  Kafedraning ilmiy-tadqiqot faoliyati faqat ilmiy maqolalar chop etish bilan cheklanib qolmaydi. Professor-o‘qituvchilar ilmiy konferensiyalarda faol ishtirok etish, yangi ilmiy yo‘nalishlarni rivojlantirish, doktorlik va PhD dissertatsiyalarini tayyorlash, talabalar va magistrantlarni ilmiy-tadqiqot ishlariga jalb qilish hamda olingan natijalarni ta’lim jarayoniga joriy etish bo‘yicha muntazam ish olib bormoqdalar.

  2025–2026-yillardagi ilmiy nashrlar

  2025–2026-yillarda kafedra xodimlarining ilmiy faolligi yanada oshib, farmatsevtik kimyo, toksikologiya, biokimyo, organik sintez, farmatsevtik tahlil va tibbiy-biologik tadqiqotlarning turli yo‘nalishlarida ilmiy ishlar chop etildi.

1. Baykulov Azim Kenjaevich

• Oxidative Stress and Lipid Peroxidation in Experimental Myocardial Infarction: Biochemical Evaluation in Cardiac and Hepatic Tissue — eksperimental miokard infarktida oksidlovchi stress va lipidlarning peroksidlanish jarayonlarini o‘rganishga bag‘ishlangan tadqiqot;
• Assessment of Coagulation Activity and Hemoben Application in Patients with Extensive Burns — keng ko‘lamli kuyishlarda gemostaz tizimidagi o‘zgarishlarni baholash va Hemoben gemostatik vositasidan foydalanishga bag‘ishlangan ilmiy ish;
• Extraction of Alkaloids and Processes Occurring in the Body — alkaloidlarni ajratib olish va ularning organizmdagi jarayonlarini o‘rganishga bag‘ishlangan tadqiqot;
• Experimental Hyperhomocysteinemia under Conditions of Oxidative Stress — oksidlovchi stress sharoitida eksperimental giperhomosisteinemiyani o‘rganishga bag‘ishlangan ilmiy ish.

2. Toshboev Feruz Nizomiddinovich

• Experimental Myocardial Infarction LDH Bilan Correction of Natijalari — eksperimental miokard infarktida laktatdegidrogenaza ko‘rsatkichlarini tuzatish natijalariga bag‘ishlangan tadqiqot;
• Qon Tomir Kasalliklarida eNOSning O‘rni — qon tomir kasalliklarida endotelial NO-sintaza (eNOS) ning rolini o‘rganishga bag‘ishlangan ilmiy ish;
• Of Organic Substances by Thin Layer Chromatographic Method — organik moddalarni yupqa qatlamli xromatografiya usuli yordamida tahlil qilishga bag‘ishlangan tadqiqot.

3. Eshkobilova Mavjuda Ergashboevna

• Response Time and Recovery Time of a Semiconductor Sensor for Detecting Methane and Natural Gas — metan va tabiiy gazni aniqlash uchun yarimo‘tkazgichli sensorlarning javob berish va tiklanish vaqtlarini o‘rganishga bag‘ishlangan tadqiqot;
• Advancements in Surgical Techniques: A Comprehensive Review — zamonaviy jarrohlik usullarining rivojlanishiga bag‘ishlangan sharh maqola;
• Gidrazidlarning biologik faolligi fosforlangan karboksilik kislotalar va ularning hosilalari — gidrazidlar va fosforlangan karboksilik kislotalar hosilalarining biologik faolligini o‘rganishga bag‘ishlangan tadqiqot;
• Lipidlаr asosida sirt faol moddalarni olish — lipidlar asosida sirt faol moddalar olish imkoniyatlarini o‘rganishga bag‘ishlangan ilmiy ish;
• Dori vositalari tahlilida konduktometriya usulini qo‘llash — dori vositalarini farmatsevtik tahlil qilishda konduktometriya usulidan foydalanish masalalariga bag‘ishlangan tadqiqot;
• Gaz xromatografik usulda namunalarni tahlilga tayyorlash va dori moddalarni chinligini aniqlash — gaz xromatografiyasi yordamida dori moddalarini aniqlash va ularning chinligini baholash usullariga bag‘ishlangan ilmiy ish.

4. Tashanov Odilboy Safarovich

• Lipidlаr asosida sirt faol moddalarni olish — lipidlar asosida sirt faol moddalar olishga bag‘ishlangan tadqiqot;
• Gidrazidlarning biologik faolligi fosforlangan karboksilik kislotalar va ularning hosilalari — gidrazidlarning biologik faolligi hamda fosforlangan karboksilik kislotalar hosilalarini o‘rganishga bag‘ishlangan ilmiy ish.

5. Anvarov Tohir O‘tkirovich

• Mineral Elements of Rubia tinctorum L. Roots and Their Application in Medicine — Rubia tinctorum L. ildizlarining mineral tarkibi va ularning tibbiyotda qo‘llash istiqbollarini o‘rganishga bag‘ishlangan tadqiqot;
• Glutamin Aminokislotasi: Biologik Ahamiyati, Fiziologik Funksiyalari va Tibbiyotda Qo‘llanilishi — glutamin aminokislotasining biologik ahamiyati, fiziologik funksiyalari va tibbiyotdagi qo‘llanilishiga bag‘ishlangan ilmiy ish.

6. Ahmadov Javoxir Zoyirovich

• Odam organizmida askorbin kislotasi (C vitamini) yetishmovchiligi va uni baholash usullari — inson organizmida askorbin kislotasi yetishmovchiligi va uni aniqlash usullariga bag‘ishlangan ilmiy ish;
• organik moddalarni yupqa qatlamli xromatografiya usulida tahlil qilishga bag‘ishlangan ilmiy ishda hammuallif sifatida ishtirok etgan.

  Ilmiy faoliyatning istiqbolli yo‘nalishlari

  2025–2026-yillarda kafedraning ilmiy-tadqiqot faoliyati bir necha o‘zaro bog‘liq yo‘nalishlar bo‘yicha izchil rivojlanmoqda. Jumladan, yangi biologik faol birikmalarni yaratish va o‘rganish, tabiiy xomashyo asosida dori shakllarini ishlab chiqish, xitozan hosilalarini tadqiq etish, farmatsevtik va toksikologik tahlil usullarini takomillashtirish, kimyoviy sensorlar yaratish, patologik jarayonlarning biokimyoviy mexanizmlarini o‘rganish hamda ularni korreksiya qilishning istiqbolli vositalarini izlash kabi yo‘nalishlarga katta e’tibor qaratilmoqda.

  Kelgusida xalqaro ilmiy hamkorlikni kengaytirish, xalqaro bibliografik ma’lumotlar bazalarida indekslanadigan xorijiy jurnallarda maqolalar sonini ko‘paytirish, yuqori malakali ilmiy kadrlarni tayyorlash, PhD va DSc dissertatsiyalari ustida olib borilayotgan tadqiqotlarni rivojlantirish hamda talabalar va magistrantlarni ilmiy-tadqiqot faoliyatiga keng jalb etish kafedraning ustuvor vazifalaridan biri bo‘lib qoladi.

  Umuman olganda, Farmatsevtik va toksikologik kimyo kafedrasining ilmiy-tadqiqot faoliyati kafedraning ilmiy salohiyatini oshirish, yuqori malakali ilmiy kadrlarni tayyorlash, yangi ilmiy natijalarni olish va ularni farmatsevtika, tibbiyot hamda ta’lim jarayoniga amaliy jihatdan joriy etishga qaratilgan.