Биология ва тиббиёт муаммолари 2026, №5 (171)
Subject of the article
СУРУНКАЛИ ПАРОДОНТИТДА ТИШ ПУЛЬПАСИ ҲОЛАТИНИ КЛИНИК-ФУНКЦИОНАЛ БАҲОЛАШНИНГ ДИАГНОСТИК АҲАМИЯТИ (115-119)
Authors
Зойиров Тулкин Элназарович, Хайдарова Дурдона Мунисовна
Institution
Самарқанд давлат тиббиёт университети, Ўзбекистон Республикаси, Самарқанд ш.
Abstract
Мақсад: сурункали пародонтит билан оғриган беморларда тиш пульпасининг функционал ҳолатини клиник, электродонтометрик ва рентгенологик кўрсаткичлар асосида комплекс баҳолаш ҳамда унинг пародонт тўқималаридаги патологик ўзгаришлар билан боғлиқлигини аниқлаш. Материал ва усуллар: сурункали пародонтит билан оғриган 35–44 ёшдаги 124 нафар бемор (ўртача ёши 39,1±2,8 ёш) текширилди. Пародонт ҳолати PMA, CPITN, PI индекслари, Мюллеман бўйича милк қонаш индекси, пародонтал чўнтак чуқурлиги ва тишлар ҳаракатчанлиги бўйича, пульпа ҳолати электродонтометрия (ЭОД), суяк тўқимаси конус-нурли компьютер томографияси (КНКТ) ёрдамида баҳоланди. Натижалар: милкдан қонаш ва ноқулайлик 91,2%, тўмтоқ оғриқ 84,6%, босим таъсирида оғриқ ёки ноқулайлик 72,1%, оғриқнинг уч шохли нерв тармоқлари бўйлаб иррадиацияси 38,7% беморда қайд этилди. КНКТда фуркация ва трифуркация соҳаларидаги патологик ўзгаришлар 84,2% ҳолатда аниқланди. Пародонтал чўнтак чуқурлиги 4 мм дан ортиқ бўлган ва альвеоляр суяк резорбцияси кучайган тишларда пульпанинг электр таъсирига жавобидаги ўзгаришлар кўпроқ кузатилди. Хулоса: ЭОД натижаларини мустақил ташхис мезони сифатида эмас, клиник-пародонтологик ва КНКТ маълумотлари билан биргаликда талқин қилиш пульпа-пародонт муносабатини аниқлаш ва эндодонтик асоратлар хавфини эрта баҳолаш имконини беради.
Key words
сурункали пародонтит, тиш пульпаси, электродонтометрия, пародонтал чўнтак, конус-нурли компьютер томографияси, клиник диагностика, эндодонт-пародонтал шикастланиш.
Literature
1. Адилов К.З., Ризаев Ж.А., Адилова Ш.Т. Диа-гностическое значение маркеров ремоделирования тканей пародонта в развитии хронического гене-рализованного пародонтита // Проблемы биологии и медицины. 2024. № 1 (151). С. 366–371. Ссылка на публикацию. 2. Гайбуллаев Э.А., Ризаев Ж.А. Оценка рисунка кристаллизации слюны как маркера тяжести тече-ния агрессивного пародонтита // Проблемы биоло-гии и медицины. 2025. № 1 (158). С. 65–67. Ссыл-ка на публикацию. 3. Кундузов О.Ш., Ризаев Ж.А., Хазратов А.И., Ражабий М.А. Особенности клинического течения хронического генерализованного пародонтита у специалистов на фоне стресса // Проблемы биоло-гии и медицины. 2023. № 5 (148). С. 116–120. Ссылка на публикацию. 4. Ризаев Ж.А., Асадова Г.М. Оценка биохимиче-ских показателей ротовой жидкости у пациентов воспалительными заболеваниями пародонта на фоне хронических заболеваний желудочно-кишечного тракта в динамике лечения // Журнал кардиореспираторных исследований. 2025. № 4. С. 102–107. Ссылка на публикацию. 5. Ризаев Ж.А., Кундузов О.Ш., Хазратов А.И., Ражабий М.А. Влияние стресса на эффективность комплексного лечения заболеваний пародонта у преподавателей и школьных учителей // Uzbek Journal of Case Reports. 2024. Т. 4, № 2. С. 20–26. DOI: 10.55620/ujcr.4.2.2024.4. 6. Ризаев Ж.А., Кундузов О.Ш., Хазратов А.И., Ражабий М.А. Изменение гигиенического состоя-ния полости рта на этапах лечения // Uzbek Journal of Case Reports. 2023. Т. 3, № 4. С. 20–23. Ссылка на публикацию. 7. Ризаев Ж.А., Орипов Ф.С., Зейнитдинова З.А. Метаболический синдром и заболевания пародон-та: гистологические, морфологические и иммуно-патогенетические аспекты // Проблемы биологии и медицины. 2026. № 2 (168). С. 515–521. Ссылка на публикацию. 8. Рустамова Д.А., Ризаев Ж.А., Хазратов А.И., Олимжонов К.Ж. Влияние системных васкулитов на состояние пародонта // Проблемы биологии и медицины. 2022. № 3 (136). С. 85–90. Ссылка на публикацию. 9. Шарипов Х.С., Ризаев Ж.А., Ашуров Г.Г. Структура заболеваний пародонта у пациентов после химиолучевой терапии и у лиц аналогично-го возраста без соматической патологии // Про-блемы биологии и медицины. 2026. № 2 (168). С. 382–388. Ссылка на публикацию. 10. Zoyirov T.E., Indiaminova G.N. Endodonto-parodontal shikastanishlarni davolash samaradorligini oshirish // Актуальные проблемы стоматологии и челюстно-лицевой хирургии. 2022. Т. 1, № 1. С. 44–45. Ссылка на публикацию. 11. Caton J.G., Armitage G., Berglundh T., et al. A new classification scheme for periodontal and peri-implant diseases and conditions – Introduction and key changes from the 1999 classification // Journal of Periodontology. 2018. Vol. 89, Suppl. 1. P. S1–S8. DOI: 10.1002/JPER.18-0157. 12. Evans M. The endodontic-periodontal juncture: where two worlds meet. An overview of endo-perio lesions // Australian Dental Journal. 2023. Vol. 68, Suppl. 1. P. S56–S65. DOI: 10.1111/adj.12993. 13. Herrera D., Retamal-Valdes B., Alonso B., Feres M. Acute periodontal lesions (periodontal abscesses and necrotizing periodontal diseases) and endo-periodontal lesions // Journal of Clinical Periodon-tology. 2018. Vol. 45, Suppl. 20. P. S78–S94. DOI: 10.1111/jcpe.12941. 14. Kostenkova A., Zasčiurinskienė E., Lodienė G. Histopathological evaluation of the impact of perio-dontitis on dental pulp condition: a systematic litera-ture review // Australian Endodontic Journal. 2025. Vol. 51, № 3. P. 806–824. DOI: 10.1111/aej.12978. 15. Papapanou P.N., Sanz M., Buduneli N., et al. Periodontitis: Consensus report of workgroup 2 of the 2017 World Workshop on the Classification of Periodontal and Peri-Implant Diseases and Condi-tions // Journal of Clinical Periodontology. 2018. Vol. 45, Suppl. 20. P. S162–S170. DOI: 10.1111/jcpe.12946. 16. Rizaev J.A., Rustamova D.A., Khazratov A.I., Olimjonov K.J., Olimjonova F.J., Rajabiy M.A. The need of patients with systemic vasculitis and coro-navirus infection in the treatment of periodontal diseases // Journal of Biomedicine and Practice. 2022. Vol. 7, № 6. P. 323–328. Ссылка на публика-цию. 17. Shukurova N.T. Use of new silers in the treat-ment of apical periodontitis of permanent teeth // European International Journal of Multidisciplinary Research and Management Studies. 2025. Vol. 5, № 4. P. 84–87. DOI: 10.55640/eijmrms-05-04-19. 18. Shukurova N.T., Raimkulova S.R. Improve-ments in the treatment of apical periodontitis // Cen-tral Asian Journal of Education and Innovation. 2023. Vol. 2, № 11, Part 2. P. 133–136. DOI: 10.5281/zenodo.10163598. 19. Shukurova U.A., Azizova Sh.Sh., Yakhoyeva M., Musashaikhova Sh.K. Local phytotherapy of chronic generalized periodontitis (review) // ACAD-EMICIA: An International Multidisciplinary Re-search Journal. 2021. Vol. 11, № 4. P. 122–128. DOI: 10.5958/2249-7137.2021.01024.7. 20. Zoyirov T.E. Etiopathogenesis of endodonto-periodontal injuries and complex treatment methods. Samarkand, 2024. 138 p. ISBN 978-9910-688-59-1.