Биология ва тиббиёт муаммолари 2026, №3 (169)


Subject of the article

БОЛАЛАРДА АТИПИК ПНЕВМОНИЯЛАРДА МИКРОЦИРКУЛЯЦИЯ БУЗИЛИШЛАРИ ВА ЯЛЛИҒЛАНИШ КЎРСАТКИЧЛАРИ ЎРТАСИДАГИ ПАТОГЕНЕТИК БОҒЛИҚЛИК (153-158)

Authors

Курбанова Дилбар Рахимовна, Ташматова Гулноза Аълоевна, Обидова Бахтиёра Алижон қизи

Institution

Тошкент давлат тиббиёт университети, Ўзбекистон Республикаси, Тошкент ш.

Abstract

Кириш. Сўнгги йилларда болаларда атипик пневмониялар (Mycoplasma pneumoniae, Chlamydophila pneumoniae ва бошқалар) тарқалиши ортиб бораётгани, касалликнинг узоқ давом этиши, асоратларга мойиллиги ҳамда клиник манзарасининг ноаниқлиги билан аҳамиятли муаммо сифатида қаралмоқда. Тадқиқот мақсади - Болаларда атипик пневмонияларда микроциркуляция бузилишлари ва яллиғланиш кўрсаткичлари ўртасидаги патогенетик боғлиқликни ўрганишдан иборат. Материаллар ва усуллар. Тадқиқот Андижон кўп тармоқли болалар шифохонасида 2024–2026 йилларда ўтказилди. Жами 86 нафар бола текширилди: 32 нафарида типик пневмония, 24 нафарида атипик пневмония (Mycoplasma pneumoniae ва Chlamydophila pneumoniae), 30 нафар соғлом бола назорат гуруҳини ташкил этди. Барча иштирокчиларда клиник кўрик ўтказилиб, микроциркуляция ҳолати D-dimer, фибриноген, тромбоцитлар, лактат, CRP, IL-6, IL-8 ва TNF-α каби лаборатор маркерлар орқали баҳоланди. Қўшимча равишда пульсоксиметрия, перфузия индекси (PI) ва термография қўлланилди, натижалар статистик усуллар ёрдамида таҳлил қилинди. Тадқиқот натижалари ва мухокамаси. Тадқиқотда атипик пневмонияли болаларда перфузия индекси ва SpO₂ кўрсаткичлари пасайиб, D-dimer, фибриноген, CRP ва IL-6 даражалари ишончли ошгани аниқланди (p<0,05–0,01), бу микроциркуляция бузилиши ва яллиғланиш фаоллигининг кучайишини кўрсатди. Лактат миқдорининг ортиши тўқима гипоксияси билан боғлиқ бўлди. Корреляцион таҳлил PI–CRP (r=–0,58) ва IL-6–SpO₂ (r=–0,52) ўртасида манфий, D-dimer–лактат (r=0,61) ўртасида тўғри боғлиқликни кўрсатди. Олинган натижалар атипик пневмонияда яллиғланиш, коагуляция ва микроциркуляция ўзгаришлари ягона патогенетик занжирни ташкил этишини тасдиқлади. Хулоса. Атипик пневмонияли болаларда яллиғланиш фаоллиги ошиши микроциркуляция бузилишлари ва тўқима гипоксияси билан чамбарчас боғлиқ экани аниқланди.

Key words

атипик пневмония, болалар, микроциркуляция, яллиғланиш маркерлари, цитокинлар, CRP, IL-6, IL-8, TNF-α, D-dimer, лактат, гипоксия, ДВС-синдром, корреляцион таҳлил.

Literature

1. Драпкина О. М. и др. Коморбидность пациентов с хроническими неинфекционными заболеваниями в практике врача-терапевта. Евразийское руководство //Кардиоваскулярная терапия и профилактика. – 2024. – Т. 23. – №. 3. – С. 113-418. 2. Краснова Е. И. и др. Актуальные вопросы диагностики и выбора эффективной антибактериальной терапии острого бронхита и внебольничной пневмонии у детей //Лечащий врач. – 2024. – №. 2. – С. 55-64. 3. Краснова Е. И. и др. Актуальные вопросы диагностики и выбора эффективной антибактериальной терапии острого бронхита и внебольничной пневмонии у детей //Лечащий врач. – 2024. – №. 2. – С. 55-64. 4. Bottari G. et al. Microvascular dysfunction in pediatric patients with SARS-COV-2 pneumonia: report of three severe cases //Microvascular Re-search. – 2022. – Т. 141. – С. 104312. 5. Chu F. et al. Peripheral blood parameters for pre-dicting PICU admission and mechanical ventilation in pediatric inpatients with human parainfluenza virus‐induced pneumonia //Journal of Medical Virol-ogy. – 2023. – Т. 95. – №. 4. – С. e28752. 6. Shabestari A. A. et al. The effects of asthma on the oxidative stress, inflammation, and endothelial dysfunction in children with pneumonia //BMC pe-diatrics. – 2022. – Т. 22. – №. 1. – С. 534. 7. Zhang Y. et al. Use peripheral blood leukocyte parameters combined with inflammatory indicators in diagnosis and severity assessment of mycoplasma pneumoniae pneumonia in children //Plos one. – 2025. – Т. 20. – №. 6. – С. e0321454.