Биология ва тиббиёт муаммолари 2026, №2 (168)
Subject of the article
СУРУНКАЛИ ВИРУСЛИ ГЕПАТИТ C ДА КЎРУВ ТИЗИМИДАГИ ЎЗГАРИШЛАР ВА ЭЛЕКТРОРЕТИНОГРАФИЯНИНГ ДИАГНОСТИК АҲАМИЯТИ (451-455)
Authors
Агзамова Сайёра Саидаминовна, Хайитова Фотима Шухрат қизи
Institution
Тошкент Давлат тиббиёт университети, Ўзбекистон Республикаси, Тошкент ш.
Abstract
Сурункали вирусли гепатит C нафақат жигар, балки жигардан ташқари кўплаб тизимлар, жумладан кўрув анализаторига ҳам таъсир кўрсатиши билан тавсифланади. Тўр парда даражасидаги субклиник функционал ўзгаришлар кўп ҳолларда кеч аниқланади, бу эса эрта диагностика ва замонавий инструментал текширув усулларини қўллаш заруратини белгилайди. Сўнгги йилларда электроретинография тўр пардадаги таёқча ва колбача аппарати функциясини баҳолашда сезгир ва информатив метод сифатида кенг ўрганилмоқда. Ушбу адабиётлар шарҳи 2013–2025 йилларда чоп этилган илмий манбаларни тизимлаштиришга бағишланган бўлиб, муаммонинг асосий жиҳатларини қамраб олади: вирусли гепатит C да кўз тўр пардасининг ши-кастланиш патогенези, микроциркулятор бузилишлар, иммун-комплекс механизмлар, цитокинлар дисбаланси, нейродегенератив жараёнлар, клиник ва субклиник ўзгаришларнинг хусусиятлари, электрорети-нографик кўрсаткичларнинг диагностик ва прогностик аҳамияти, шунингдек вирусга қарши терапия фонида тўр парда функциясининг динамикаси. Тўлиқ майдонли ERG ва мультифокал ERG ёрдамида аниқланадиган ўзгаришлар таҳлил қилиниб, уларнинг касаллик давомийлиги, вирус юкламаси ва даволаш самарадорлиги би-лан ўзаро боғлиқлиги кўриб чиқилди. Шунингдек, замонавий вирусга қарши терапиянинг тўр парда тўқима-ларига эҳтимолий ижобий ва ножўя таъсирлари муҳокама қилинди. Мавжуд илмий маълумотлар таҳлили асосида стандартлаштирилган электроретинографик протоколларнинг етишмаслиги, катта ҳажмли про-спектив тадқиқотларнинг камлиги, тўр парда ўзгаришларининг гепатит C патогенезидаги ўрни ва уларнинг қайтиш даражаси етарли ўрганилмагани асосий ҳал этилмаган муаммолар сифатида белгиланди. Келгусида ушбу йўналишда комплекс, кўп марказли тадқиқотлар ўтказиш ва электроретинографик маркерларни кли-ник амалиётга жорий этиш муҳим аҳамиятга эга.
Key words
сурункали вирусли гепатит C, тўр парда дисфункцияси, электроретинография, мультифокал ЭРГ, микро-циркуляция бузилишлари, вирусга қарши терапия, электроретинографик маркерлар.
Literature
1. Акберова Г.Э. и др. Роговично-конъюнктивальный ксероз при вирусном гепатите С: особенности течения и аспекты терапии // РМЖ. Клиническая офтальмология. — 2016. — Т. 16, № 3. — С. 127–131. 2. Ахмедов Т.Б. и др. Патология со стороны орга-на зрения у пациентов с хроническими заболева-ниями печени // Вестник ТМА. — 2023. — № 12. — С. 8. 3. Анисковец Ю.Г. Диагностическое значение иридодиагностики при циррозе и гепатите // Про-блемы и перспективы развития современной ме-дицины. — 2012. — С. 31. 4. Иванов В.И., Петров Н.Н. Функциональная диагностика сетчатки при системных инфекциях: роль электроретинографии в мониторинге паци-ентов с хроническими заболеваниями // Oftalmologicheskiy Vestnik. — 2021. — № 2(31). — С. 45–52. 5. Каримова М.Х. и др. Патология со стороны органа зрения у пациентов с хроническими забо-леваниями печени // Вестник ТМА. — 2023. — С. 21–25. 6. Одилова Г.Р., Бобоева Р.Р. Патология глаз при хроническом вирусном гепатите // Биология и ин-тегративная медицина. — 2019. — № 3(31). — С. 59–66. 7. Пантелеева В.Г., Шейко В.И. Поражение глаз у детей, больных хроническими гепатитами // Вісник Луганського національного університету імені Тараса Шевченка. Медичні науки. — 2013. — № 19(2). — С. 121–126. 8. Радуто О.И. Медико-социальные факторы, влияющие на эффективность лечения больных вирусным гепатитом С // Эпидемиология и ин-фекционные болезни. — 2014. — № 5. — С. 32–36. 9. Andrade R.J., González F.J., Vázquez L., Cilvetti A., Camargo R., García-Cortés M., Martos-VanDussen J.V., Rosón P., Lucena M.I., Clavijo E. Vascular ophthalmological side effects associated with antiviral therapy for chronic hepatitis C are re-lated to vascular endothelial growth factor levels // Antiviral Therapy. — 2006. — Vol. 11, No. 4. — P. 491–498. 10. Bajaire B.J., Paipilla D.F., Arrieta C.E., Ou-dovitchenko E. Mixed vascular occlusion in a patient with interferon-associated retinopathy // Case Re-ports in Ophthalmology. — 2011. — Vol. 2, No. 1. — P. 23–29. 11. Chisholm J.A., Williams G., Spence E., Parks S., Keating D., Gavin M., Mills P.R. Retinal toxicity during pegylated alpha-interferon therapy for chron-ic hepatitis C: a multifocal electroretinogram inves-tigation // Gut. — 2005. — Vol. 21, No. 6. — P. 723–732. DOI: 10.1111/j.1365-2036.2005.02365.x. 12. Elgouhary S.M., Said-Ahmed K.E., Mowafy M.A. Anatomical and functional retinal complica-tions of combined sofosbuvir and ribavirin therapy in patients with chronic hepatitis C virus // Oph-thalmic Surgery, Lasers and Imaging Retina. — 2019. — Vol. 50, No. 1. — P. 39–41. 13. Holder G.E., Gale R.P., Acheson J.F., Robson A.G. Electrodiagnostic assessment in optic nerve disease // Current Opinion in Neurology. — 2009. — Vol. 22, No. 1. — P. 3–10. 14. Kashif M., Saleem M.K., Farooka I.K., Husnain A., Siddiqui A.M. Incidence of retinopathy in chron-ic hepatitis C patients treated with pegylated inter-feron alpha-2a and ribavirin combination therapy // Pakistan Journal of Medical Sciences. — 2015. — Vol. 31, No. 1. — P. 174–177. PMCID: PMC4386181. 15. Köşkderelioğlu A., Ortan P., Ari A., Gedizlioğlu M. Screening for electrophysiological abnormalities in chronic hepatitis C infection: peripheral neuropa-thy and optic neuropathy // Noro Psikiyatri Arsivi. — 2016. — Vol. 53, No. 1. — P. 23–27. DOI: 10.5152/npa.2015.10218. 16. Lai C.H., Yang Y.H., Chen P.C. et al. Retinal vascular complications associated with interferon-ribavirin therapy for chronic hepatitis C: a popula-tion-based study // Pharmacoepidemiology and Drug Safety. — 2018. — Vol. 27, No. 2. — P. 191–198. DOI: 10.1002/pds.4363. 17. Malik N.N., Sheth H.G., Ackerman N., Davies N., Mitchell S.M. A prospective study of change in visual function in patients treated with pegylated interferon alpha for hepatitis C in the UK // British Journal of Ophthalmology. — 2008. — Vol. 92, No. 2. — P. 256–258. 18. Massengill M.T., Park J.C., McAnany J.J., Hyde R.A. Occult retinopathy following treatment of hep-atitis C with glecaprevir/pibrentasvir (Mavyret) // Documenta Ophthalmologica. — 2023. — Vol. 146, No. 2. — P. 191–197. DOI: 10.1007/s10633-023-09923-0. 19. Mehta N., Murthy U.K., Kaul V. et al. Outcome of retinopathy in chronic hepatitis C patients treated with peginterferon and ribavirin // Digestive Diseases and Sciences. — 2010. — Vol. 55, No. 2. — P. 452–457. DOI: 10.1007/s10620-009-0721-8. 20. Mrugacz M., Lebensztejn D. Ocular findings in hepatitis C patients treated with interferon // Klinika Oczna. — 2010. — Vol. 112, No. 7–9. — P. 253–256. 21. Murata M., Tamura Y., Ohsawa M., Hirano T., Matsuo T., Murata T. Central retinal vein occlusion in hypertensive patients with chronic hepatitis C treated with interferon alpha and ribavirin // Japa-nese Journal of Ophthalmology. — 2008. — Vol. 52, No. 6. — P. 511–513. 22. O’Day R., Gillies M.C., Ahlenstiel G. Ophthal-mologic complications of antiviral therapy in hepati-tis C treatment // World Journal of Gastroenterology. — 2013. — Vol. 19, No. 45. — P. 8227–8237. 23. Prud’homme S., Nevens F., Casteels I. Bilateral simultaneous anterior ischemic optic neuropathy, an extrahepatic manifestation of hepatitis C cured with direct acting antivirals // GMS Ophthalmology Cas-es. — 2016. — Vol. 6. — Doc05. 24. Raza A., Mittal S., Sood G.K. Interferon-associated retinopathy during the treatment of chronic hepatitis C: a systematic review // Journal of Viral Hepatitis. — 2013. — Vol. 20, No. 9. — P. 593–599. DOI: 10.1111/jvh.12135. 25. Rentiya Z.S., Wells M., Bae J., Chen K.J., Chao A.N., Turgeon N., Shah S.M., Hanout M. Interfer-on-α-induced retinopathy in chronic hepatitis C treatment: summary, considerations and recommen-dations // Graefe’s Archive for Clinical and Experi-mental Ophthalmology. — 2019. — Vol. 257, No. 3. — P. 447–452. 26. Robson A.G., Frishman L.J., Grigg J. et al. ISCEV Standard for full-field clinical electroretino-graphy, 2022 update // Documenta Ophthalmologi-ca. — 2022. — Vol. 144. — P. 165–177. 27. Salgado J.P., Khoramnia R., Maier M.M., Lohmann C.P., Winkler von Mohrenfels C. Akute Visusminderung während der Therapie einer chro-nischen Hepatitis C // Der Ophthalmologe. — 2011. — Vol. 108, No. 6. — P. 561–564. 28. Sene D., Touitou V., Bodaghi B., Saadoun D., Perlemuter G., Cassoux N., Piette J.C., Hoang P.L., Cacoub P. Intraocular complications of IFN-alpha and ribavirin therapy in patients with chronic viral hepatitis C // World Journal of Gastroenterology. — 2007. — Vol. 13, No. 22. — P. 3137–3140. 29. Tsoumani A. et al. Treatment and non-treatment related ocular manifestations in patients with chron-ic hepatitis B or C // European Review for Medical and Pharmacological Sciences. — 2013. — Apr. URL: http://www.europeanreview.org/article/3873. 30. Tsolakos A., Zalatimo N. Hepatitis C: a review of diagnosis, management, and ocular complications from treatment // Optometry. — 2003. — Vol. 74, No. 8. — P. 517–523. PMID: 12926825. 31. Van Wie A.M. Hepatitis C and interferon-associated retinopathy: a case report // Optometry. — 2011. — Vol. 82, No. 12. — P. 739–743. DOI: 10.1016/j.optm.2010.11.016. 32. Yeh C.C., Wu M.M., Wu C.M., Sung F.C., Muo C.H., Te A., Su F.H. Increased risk of age-related macular degeneration with chronic hepatitis C virus infection: a nationwide population-based propensity score-matched cohort study in Taiwan // Viruses. — 2021. — Vol. 13, No. 5. — Article 790. 33. Zegans M.E., Anninger W., Chapman C., Gordon S.R. Ocular manifestations of hepatitis C virus in-fection // Current Opinion in Ophthalmology. — 2002. DOI: 10.1097/00055735-200212000-00014