Биология ва тиббиёт муаммолари 2026, №2 (168)


Subject of the article

ТИЗЗА БЎҒИМИ ОСТЕОАРТРОЗИНИНГ УЛЬТРАТОВУШ БИОМАРКЕРЛАРИ: ДИАГНОСТИК АНИҚЛИК, КЛИНИК КОРРЕЛЯЦИЯ ВА СТАНДАРТЛАШТИРИШ ЙЎНАЛИШЛАРИ (445-450)

Authors

Абдуллаев Аҳмаджон Мелибоевич, Ирисметов Муроджон Эргашевич, Мансуров Жалолидин Шамсидинович

Institution

1 - Шароф Рашидов тумани тиббиёт бирлашмаси, Ўзбекистон Республикаси, Жиззах вилояти; 2 - Республика ихтисослаштирилган травматология ва ортопедия илмий-амалий тиббиёт маркази Са-марқанд филиали, Ўзбекистон Республикаси, Самарқанд ш.; 3 - Самарқанд давлат тиббиёт университети, Ўзбекистон Республикаси, Самарқанд ш.

Abstract

Кириш. Тизза бўғими остеоартрози катталар аҳолисида оғриқ ва функционал ногиронликнинг асосий сабаб-ларидан бири ҳисобланади. Рентгенография ва магнит-резонанс томография кенг қўлланилишига қарамай, ультратовуш визуализатсияси мавжудлиги, ионлаштирувчи нурланишнинг йўқлиги ва динамик баҳолаш им-конияти туфайли тобора муҳим диагностик воситага айланмоқда. Материаллар ва усуллар. 2022–2025 йил-ларда ПубМед маълумотлар базасида индексланган илмий ишлар асосида аналитик шарҳ ўтказилди. Таҳлил-га ультратовуш параметрларининг миқдорий баҳоси ҳамда уларнинг рентгенологик оғирлик ва клиник оғриқ ҳамда функционал шкалалар билан корреляциясини ўз ичига олган оригинал тадқиқотлар ва тизимли шарҳлар киритилди. Натижалар. Энг муҳим сонографик кўрсаткичлар сифатида медиал мениск экструзияси, сон суяги хафтаси қалинлиги ва синовит белгилари аниқланди. Мениск экструзияси касалликнинг рентгенологик босқичи ва клиник симптомлари билан барқарор боғлиқликни намоён этди. Ультратовуш яллиғланиш ўзгари-шлари ва бўғим ичидаги суюқликни аниқлашда юқори сезгирлик кўрсатди. Динамик ва юклама остидаги баҳолаш мениск ҳолатининг функционал ўзгаришларини аниқлаш имконини берди. Хулоса. Ультратовуш ви-зуализатсияси тизза бўғими остеоартрозида структуравий ва яллиғланиш ўзгаришларини баҳолашда юқори диагностик аҳамиятга эга бўлиб, касалликни функционал стратификация қилиш учун истиқболли усул ҳисо-бланади. Методикани стандартлаштириш уни клиник тавсияларга интеграция қилишнинг зарур шартидир.

Key words

тизза бўғими остеоартрози; ультратовуш визуализатсияси; мениск экструзияси; хафта қалинлиги; сино-вит; динамик баҳолаш; юклама остидаги текширув.

Literature

1. Абдувакилов Ж. У., Ризаев Ж. А. Значение сосудистого эндотелиального фактора роста у па-циентов с хроническим генерализованным паро-донтитом, ассоциированным метаболическим синдромом //Пародонтология. – 2019. – Т. 24. – №. 4. – С. 123-126. 2. Ризаев Ж. А., Фаттахов Р. А. Изучение уровня психоэмоционального напряжения у пациентов на стоматологическом приеме //Stomatologiya. – 2017. – №. 3. – С. 75-79. 3. Ризаев Ж. А., Туксонбоев Н. Х. У. Деформация носа с расщелиной и ринопластика //Scientific progress. – 2021. – Т. 2. – №. 2. – С. 92-104. 4. Ризаев Ж. А., Хазратов А. И., Иорданишвили А. К. Морфофункциональная характеристика сли-зистой оболочки жевательного аппарата при экс-периментальном канцерогенезе //Российский сто-матологический журнал. – 2021. – Т. 25. – №. 3. – С. 225-231. 5. Ризаев Ж. А. и др. Влияние базиса ортодонти-ческих аппаратов на ткани твёрдого нёба на раз-личных этапах расширения верхней челюсти //Stomatologiya. – 2018. – №. 2. – С. 41-42. 6. Ризаев Ж. А., Хайдаров А. М., Ризаев Э. Ф. Герпетический стоматит у детей, причины, симп-томы, лечение //Журнал//Здоровье Узбекистана. Ташкент. – 2016. – №. 4. – С. 30-35. 7. Eftekharsadat B., et al Diagnostic value of ultra-sonography in knee osteoarthritis: a systematic re-view and meta-analysis // Journal of Research in Medical Sciences. - 2024. - Vol. 29. - P. 39. 8. Favreau H., et al. Knee osteoarthritis diagnosis: future perspectives in imaging and biomarkers // Journal of Clinical Medicine. - 2025. - Vol. 14, № 4. - P. 1021. 9. Hayashi D. Osteoarthritis year in review 2024: imaging // Osteoarthritis and Cartilage. - 2025. - Vol. 33, № 2. - P. 145–154. 10. Ishii Y., Noguchi H., Sato J., Toyabe S. Dynamic ultrasound reveals the behavior of medial meniscus extrusion during walking in patients with knee oste-oarthritis // Clinical Biomechanics (Bristol, Avon). - 2023. - Vol. 104. - P. 105964. 11. Karalilova R., et al. Ultrasound phenotype-based approach in osteoarthritis: clinical and imaging cor-relations // Life (Basel). - 2025. - Vol. 15, № 7. - P. 1140. 12. Kauppinen J. P., et al. Comparison of ultrasound and MRI in evaluation of femoral cartilage thickness in knee osteoarthritis // Skeletal Radiology. - 2024. - Vol. 53, № 5. - P. 879–888. 13. Martinese G., et al Ultrasound quantification of knee meniscal extrusion: the potential of weight-bearing and dynamic evaluations // EFORT Open Reviews. - 2025. - Vol. 10, № 9. - P. 600–610. 14. Mizuno Y., et al. Ultrasonographic findings and clinical outcomes in early knee osteoarthritis: a mul-ticenter study // Journal of Medical Ultrasonics (2001). - 2025. - Vol. 52, № 1. - P. 89–98. 15. Nevalainen M. T., et al. The ultrasound assess-ment of osteoarthritis: the current status and future perspectives // Skeletal Radiology. - 2023. - Vol. 52, № 10. - P. 1931–1943. 16. Oo W. M., et al Reliability and convergent con-struct validity of ultrasound in knee osteoarthritis: A systematic review // Seminars in Arthritis and Rheumatism. - 2022. - Vol. 52. - P. 151939. 17. Philpott H. T., et al. Synovitis is associated with constant pain in knee osteoarthritis: A cross-sectional study // The Journal of Rheumatology. - 2022. - Vol. 49, № 2. - P. 176–183. 18. Podlipská J., et al. Ultrasonographic detection of osteophytes in knee osteoarthritis and comparison with radiography // Annals of the Rheumatic Diseas-es. - 2023. - Vol. 82, № 3. - P. 410–416. 19. Roemer F. W., et al. Meniscal extrusion and structural progression of knee osteoarthritis // Radi-ology. - 2023. - Vol. 308, № 2. - P. e221789. 20. Sarmanova A., et al. Ultrasound-detected in-flammation and knee pain: a population-based study // Arthritis Care & Research (Hoboken). - 2023. - Vol. 75, № 7. - P. 1243–1251. 21. Straetemans L., et al. Frequency and mutual as-sociation of ultrasound-detectable synovitis, osteo-phytes, and meniscal extrusion in recent-onset knee osteoarthritis // Rheumatology (Oxford). - 2025. - Vol. 64, № 2. - P. 345–354. 22. Sümen A., Kurt Oktay K. N. Ultrasound findings in patients with knee osteoarthritis: relationships with clinical characteristics, radiographic findings and generalized osteoarthritis // Osteoarthritis and Cartilage Open. - 2025. - Vol. 7. - P. 100656. 23. Tortorella F., et al Meniscal extrusion correlates with clinical severity in knee osteoarthritis: The role of weight-bearing ultrasound assessment // Journal of Clinical Medicine. - 2024. - Vol. 13, № 18. - P. 5124. 24. Vomer R. P., et al. Ultrasound evaluation of knee osteoarthritis: clinical applications and emerging techniques // Diagnostics (Basel). - 2023. - Vol. 13, № 12. - P. 2045. 25. Wang X., et al. Ultrasound features and progres-sion of knee osteoarthritis: longitudinal analysis // Rheumatology (Oxford). - 2024. - Vol. 63, № 8. - P. 2061–2070. 26. Wu P., Li X., Chen Z., et al. Association between meniscal extrusion and disease severity in knee oste-oarthritis: a cross-sectional study // Clinical Rheu-matology. - 2024. - Vol. 43, № 6. - P. 1897–1905.