Биология ва тиббиёт муаммолари 2026, №2 (168)


Subject of the article

ГЕМОДИАЛИЗ ЎТКАЗИЛАЁТГАН БЕМОРЛАРДА ФИБРОБЛАСТ-23 АНИҚЛАШНИНГ АҲАМИЯТИ (253-258)

Authors

Ризаев Жасур Алимджанович, Махманов Лутфулло Сайдуллаевич, Гадаев Абдигаффор Гадаевич

Institution

1 - Самарқанд давлат тиббиёт университети, Ўзбекистон Республикаси, Самарқанд ш.; 2 - Тошкент давлат тиббиёт университети, Ўзбекистон Республикаси, Тошкент ш.

Abstract

Мақолада гемодиализ олаётган беморларда фибробласт-23 кўрсатгичлари ўрганилган. Унинг фосфор, кальций, витамин D ва паратгормон билан ўзаро кучли боғлиқлиги ҳамда организмда фосфат гoмeостазида муҳим роль ўйнаши кўрсатилган. Ушбу натижа гемодиализ илк марта бошланган беморларда олинган кучли корреляцион алоқалар билан тасдиқланган. Узоқ вақт давомида гемодиализ олган беморларда боғлиқликларнинг камайиши организмнинг мослашиши ва ўтказилган даво муолажалари билан боғлиқлиги аниқланган.

Key words

гемодиализ, сурункали буйрак касаллиги, фибробласт-23, паратгармон, витамин-Д.

Literature

1. Абдуллаев Д. Ш., Гадаев А. Г., Ризаев Ж. А. Матриксные металлопротеиназы у больных с бо-лезнями пародонта и хронической сердечной не-достаточностью //Stomatologiya. – 2017. – №. 2. – С. 104-106. 2. Ризаев Ж. А. и др. Значение коморбидных со-стояний в развитии хронической сердечной недо-статочности у больных пожилого и старческого возраста //Достижения науки и образования. – 2022. – №. 1 (81). – С. 75-79. 3. Ризаев Ж. А., Гадаев А. Г., Абдуллаев Д. Ш. Параллели патогенеза заболеваний пародонта и хронической сердечной недостаточности //Dental Forum. – Общество с ограниченной ответственно-стью" Форум стоматологии", 2017. – №. 4. – С. 70-71. 4. Ризаев Ж. А., Гадаев А. Г., Абдувакилов Ж. У. Изменения тканей пародонта у больных хрониче-ской болезнью почек //Журнал «Стоматология. – 2017. – №. 1. – С. 66. 5. Ризаев Ж. А., Гадаев А. Г., Абдувакилов Ж. У. Некоторые аспекты патогенеза патологии паро-донта при хронической болезни почек //Ozbekiston tibbiyot jurnali. – 2017. – С. 70. 6. Ризаев Ж. А., Гадаев А. Г., Абдуллаев Д. Ш. Заболевания пародонта и их взаимосвязь с сердеч-но сосудистой патологией //Теоретические и прак-тические проблемы образовательной системы при подготовке высококвалифицированных стомато-логов. Ташкент. – 2017. – С. 780-781. 7. Ризаев Ж. А., Гадаев А. Г., Абдувакилов Ж. У. Состояние стоматологического здоровья у боль-ных с хроническим болезням почек //Теоретические и практические проблемы образо-вательной системы при подготовке высококвали-фицированных стоматологов. Ташкент. – 2017. – С. 779-780. 8. Ризаев Ж. А., Мусаев У. Ю. Современные тре-бования к организации содержания и методологии интерактивных практических занятий по стомато-логии в последипломном образовании //Медицинские новости. – 2020. – №. 9 (312). – С. 72-73. 9. Bello A. K., Levin A., Tonelli M., et al. Assess-ment of global kidney health care status // JAMA. — 2017. — Vol. 317, No. 18. — P. 1864–1881. 10. Bello A. K., Okpechi I. G., Osman M. A., et al. Status of care for end-stage kidney disease world-wide: international cross-sectional survey // BMJ. — 2019. — Vol. 367. — P. l5873. 11. Benghanem G. M., Elseviers M., Zamd M., et al. Chronic kidney disease, hypertension, diabetes, and obesity in the adult population of Morocco // Kidney International. — 2016. — Vol. 89. — P. 1363–1371. 12. Edirisinghe O., Ternier G., Alraawi Z., Suresh Kumar T. K. Decoding FGF/FGFR signaling // Bio-molecules. — 2024. — Vol. 14, No. 12. — Article 1622. 13. Figurek A., Rroji M., Spasovski G. FGF23 in chronic kidney disease: bridging the heart and ane-mia // Cells. — 2023. — Vol. 12, No. 4. — Article 609. 14. Fraser S. D. S., Roderick P. J., Casey M., Taal M. W., Yuen H. M., Nutbeam D. Prevalence and associ-ations of limited health literacy in chronic kidney disease: a systematic review // Nephrology Dialysis Transplantation. — 2013. — Vol. 28, No. 1. — P. 129–137. [выходные данные требуют уточнения] 15. KDIGO 2024 Clinical Practice Guideline for the Evaluation and Management of Chronic Kidney Dis-ease // Kidney International Supplements. — 2024. — Vol. 105, No. S4. — P. S1–S314. 16. Komaba H., Fukagawa M. Roles of PTH and FGF-23 in kidney failure: nonclassical effects // Clin-ical and Experimental Nephrology. — 2023. — Vol. 27. — P. 395–401. 17. Li Z., He R., Wang Y., et al. Global trends of chronic kidney disease from 1990 to 2021: GBD Study 2021 // BMC Nephrology. — 2025. — Vol. 26. — Article 385. 18. Mahardika A., Kasim H., Bakri S., et al. Correla-tion of serum FGF-23 and calcium-phosphate prod-uct in CKD // Journal of Nephropathology. — 2024. — Vol. 13, No. 4. — Article e20416. 19. Maranduca M. A., Cozma C. T., Clim A., et al. Molecular mechanisms mediated by parathormone in CKD // Current Issues in Molecular Biology. — 2024. — Vol. 46, No. 5. — P. 3877–3905. 20. Mathur R., Dreyer G., Yaqoob M. M., Hull S. A. Ethnic differences in the progression of chronic kid-ney disease and risk of death in a UK diabetic popu-lation // BMJ Open. — 2018. — Vol. 8. — P. e020145. 21. Negishi K., Kobayashi M., Ochiai I., et al. Asso-ciation between FGF-23 and left ventricular hyper-trophy in maintenance hemodialysis patients // Cir-culation Journal. — 2010. — Vol. 74. — P. 2734–2740. 22. Ng J. K. C., Li P. K. T. Chronic kidney disease epidemic: how do we deal with it? // Nephrology. — 2018. — Vol. 23, No. 4. — P. 116–120. doi: 10.1111/nep.13464 23. Parving H. H., Brenner B. M., McMurray J. J. V., et al. Cardiorenal end points in a trial of aliskiren for type 2 diabetes (ALTITUDE) // The New England Journal of Medicine. — 2012. — Vol. 367. — P. 2204–2213. 24. Pecoits-Filho R., et al. Capturing and monitoring global differences in ESKD and KRT outcomes // Kidney International Supplements. — 2020. — Vol. 10. — P. e3–e9. 25. Rovin B. H., Barratt J., Cook H. T., Noronha I. L., Reich H. N., Suzuki Y., Tang S. C. W., Tri-marchi H., Floege J., et al. KDIGO 2025 Clinical Practice Guideline for the Management of Immuno-globulin A Nephropathy (IgAN) and Immunoglobu-lin A Vasculitis (IgAV) // Kidney International. — 2025. — Vol. 108, Suppl. 4. — P. S1–S71. doi: 10.1016/j.kint.2025.04.004 26. Tahir A. S., Rasyid H., Bakri S., et al. Correlation of GFR and FGF-23 levels in CKD: CKD-MBD sub-analysis // Journal of Nephropharmacology. — 2024. — Vol. 13, No. 1. — Article e10446. 27. Taskapan H., Mahdavi S., et al. Ethnic and sea-sonal variations in FGF-23 and CKD-MBD markers // Clinical Kidney Journal. — 2024. — Vol. 17, No. 7. — Article sfae188.