Биология ва тиббиёт муаммолари 2026, №1 (167)


Subject of the article

БОЛАЛАРДА МЕНИНГИТЛАР: ЗАМОНАВИЙ ЁНДОШУВ ВА КЛИНИК КЕЧИШ ХУСУСИЯТЛАРИ (433-437)

Authors

Исанова Шоира Тулқиновна, Худойбердиев Шерзод Эгамберди ўғли, Мухтарова Азиза Алишеровна

Institution

Самарқанд Давлат тиббиёт университети, Ўзбекистон Республикаси, Самарқанд ш.

Abstract

Менингит педиатрик амалиётда бугунга келиб энг оғир ва кенг тарқалган юқумли касалликлардан бири бўлиб қолмоқда, айниқса эрта ёшдаги болаларда жиддий асоратлар ва ўлим хавфи юқорилиги билан характерла-нади. Болаларда менингитнинг турли шакллари этиологияси, патогенези, клиник кўринишлари ва диагностик мезонлари ҳақидаги замонавий адабиёт маълумотларини тизимлаштириш ва таҳлил қилиш, колавепса етак-чи илмий маълумотлар базаларидаги (PubMed, Scopus, Web of Science, РИНЦ) болалик давридаги менингит муаммосига бағишланган сўнгги 10 йилдаги илмий нашрлар натижалари таҳлил натижалари менингит би-лан оғриган болаларда прогнозларни яхшилаш ва неврологик асоратлар тез-тезлигини камайтириш учун эр-та ташхис қўйиш ва ўз вақтида адекват даволашни бошлашнинг муҳимлигини таъкидлайди.

Key words

Менингит, болалар, педиатрия, этиология, клиника, диагностика, асоратлар, даволаш.

Literature

1. Ризаев Ж. А., Абдуллаев А. С., Кубаев А. С. Перспективы лечения невритов в комплексе с этилметилгидроксипиридина сукцинат и комби-липен //Современная медицина: новые подходы и актуальные исследования. – 2022. – С. 20-24. 2. Ризаев Ж. А., Саидов М. А., Хасанжанова Ф. О. Статистический анализ информированности кардиологических и кардиохирургических паци-ентов о высокотехнологичной медицинской по-мощи в Самаркандской области //Вестник науки. – 2023. – Т. 1. – №. 11 (68). – С. 992-1006. 3. Ризаев Ж. А., Нурмаматова К. Ч. Некоторые факты развития стоматологической службы в Рес-публике Узбекистан //Stomatologiya. – 2018. – №. 2. – С. 5-8. 4. Ризаев Ж. А. и др. Психоэмоционалное пове-дение подросков в различных стоматологических процедурах //Science and Education. – 2023. – Т. 4. – №. 2. – С. 375-383. 5. Ризаев Ж. А., Муслимов О. К. Некоторые ас-пекты патогенеза некариозных заболеваний и его взаимосвязь с гормональными нарушениями //Stomatologiya. – 2017. – №. 3. – С. 95-98. 6. Ризаев Ж. А., Гадаев А. Г., Абдуллаев Д. Ш. Параллели патогенеза заболеваний пародонта и хронической сердечной недостаточности //Dental Forum. – Общество с ограниченной ответственно-стью" Форум стоматологии", 2017. – №. 4. – С. 70-71. 7. Ризаев Ж. А. и др. Оценка функциональных изменений, формирующихся в зубочелюстной си-стеме боксеров //Вісник проблем біології і меди-цини. – 2019. – №. 4 (1). – С. 270-274. 8. Ризаев Ж. А., Саидов М. А., Хасанжанова Ф. О. Современные тенденции распространенности и исхода сердечно-сосудистых заболеваний среди населения Республики Узбекистан //Journal of cardiorespiratory research. – 2023. – Т. 1. – №. 1. – С. 18-23. 9. Berdieva Kh.U. Kliniko-nevrologicheskie oso-bennosti korevogo meningoentsefalita u detey. Me-dicina. 26.04.2017. 10. Bohmwald K., Andrade C.A., Gálvez N.M.S., Mora V.P., Muñoz J.T., Kalergis A.M. The causes and long-term consequences of viral encephalitis. Frontiers in Cellular Neuroscience. 2021; 15:755875. doi:10.3389/fncel.2021.755875 11. Djurabekova A.T., Abdullaeva N.N., Isanova Sh.T. Sleep disorders, metabolic syndrome, and cog-nitive abilities in adolescents: clinical and patho-physiological relationships. International Journal of Cognitive Neuroscience and Psychology. 2025;3(5). ISSN: 2995-536X. 12. Djurabekova A.T., Halimov F.Z., Abdullaeva N.N. Kompleksnaya otsenka posledstviy meningoentsefalitov i entsefalitov razlichnoy etiologii u detey. Zhurnal nevrologii i neyrokhirurgicheskikh issledovaniy. 2024;6(6/1). doi:10.5281/zenodo.17602590 13. Gaibiev A.A., Djurabekova A.T., Isanova Sh.T. Clinical and laboratory changes in diabetic neuropa-thy in adolescents. Web of Scientist: International Scientific Research Journal. 2022;4(3):743–749. 14. Gulzhakhon Kh.U., Isanova Sh.T., Mukhtarova M.A. Klinicheskaya simptomatika neyroinfektsiy u detey. Zhurnal nevrologii i neyrokhirurgicheskikh issledovaniy. 2022;3(6). 15. Isanova Sh.T., Abdullaeva N.N., Hamedova F.S. Features of paraclinical changes in obesity in adoles-cents. International Engineering Journal for Research & Development. 2020;5. 16. Isanova Sh.T., Abdullaeva N.N., Djurabekova A.T., Mukhtarova M.A., Davranov E.A. Nutritive status and activity of the cerebral cortex in children with excess body weight. Obrazovanie i nauka v XXI veke. 2021;12(2):1215–1220. 17. Isanova Sh.T., Mukhtarova A.A. Metabolik o‘zgarishlar va uyqusizliklar o‘rtasidagi bog‘liqlik: adabiyotlar sharhi. Vestnik fundamentalnoy i klinicheskoy meditsiny. 2025;3(17). 18. Isanova Sh.T., Mukhtarova M.A., Utaganova G.Kh., Tursunova M.T. Features of the clinical course of neurological and vegetative changes in adolescents with metabolic syndrome. Problemy biologii i meditsiny. 2022;(4). 19. Isanova Sh.T., Mukhtarova M.A. Vliyanie sakharnogo diabeta na risk i techenie insulta: obzor sovremennykh dannykh. Tsentralno-Aziatskiy endokrinologicheskiy zhurnal. 2024;6(1). 20. Isanova Sh.T., Ollanova Sh.S., Mukhtarova A.A. Age-specific clinical and neurological manifestations of perinatal damage to the nervous system in chil-dren. Science and Innovation International Scientific Journal. 2025;4(5). 21. Isanova Sh.T., Ollanova Sh.S., Mukhtarova A.A. Clinical and neurological symptoms of perinatal nervous system damage in infants during the first year of life. Science and Innovation International Scientific Journal. 2025;4(3). 22. Lobzin Yu.V., Skripchenko N.V. Deti i infektsii nervnoy sistemy: prichinno-sledstvennye svyazi. Pediatr. 2010;1(2). ISSN 2079-7850. 23. Mukhtarova M.A., Isanova Sh.T., Utaganova G.Kh., Tursunova M.T. Features of clinical neuro-logical and vegetative changes in adolescents with metabolic syndrome. Problemy biologii i meditsiny. 2022;(4). 24. Niyazov Sh.T., Djurabekova A.T., Shomurodova D.S. Kompleksnyy prognoz posledstviy vtorichnogo entsefalita u detey. Vestnik Natsionalnoy akademii nauk Belarusi. Seriya meditsinskikh nauk. 2021;18(1):89–93. doi:10.29235/1814-6023-2021-18-1-89-93 25. Niyazov Sh.T., Djurabekova A.T., Isanova Sh.T. Neyroinfektsiya natijasida bolalarda meningoensefalitning klinik va nevrologik sindromlari. Science and Education. 2021. 26. Ollanova S.S., Abdullaeva N.N., Isanova Sh.T. Clinical and neurological manifestations of pain syndrome in Parkinson’s disease. Web of Scientist: International Scientific Research Journal. 2022. 27. Skripchenko N.V., Ivanova M.V., Ivanova G.P., Komantsev V.N., Vilnits A.A., Gorelik E.Yu., Pulman N.F., Karasev V.V., Morgatskiy N.V., Piskareva E.A., Shevchenko K.O., Golyakov D.A. Aktualnye problemy infektsionnykh zabolevaniy nervnoy sistemy u detey. Pediatriya. 2007;86(1). 28. Skripchenko N.V., Ivanova M.V., Vilnits A.A., Skripchenko E.Yu. Neyroinfektsii u detey: tendentsii i perspektivy. Rossiyskiy vestnik perinatologii i pediatrii. 2016;61(4):9–22. doi:10.21508/1027-4065-2016-61-4-9-22 29. Shomurodova D.S., Djurabekova A.T., Isanova Sh.T. Keksa yoshlarda qalqonsimon bez funksiyasi buzilishining klinik va nevrologik aspektlari. Journal of Modern Medicine. 2024;(4). 30. Tulkinovna Sh.I., Nurmamatovna A.N., Takhi-rovna D.A., Alisherovna M.M., Salimovna S.D. Modern views of obesity comorbidity. The American Journal of Medical Sciences and Pharmaceutical Research. 2020;2(8). 31. Utaganova G.Kh., Isanova Sh.T. General classifi-cation of pain syndrome in infants. Problemy biologii i meditsiny. 2022;(4).