Doktor axborotnomasi 2026, №1 (122)

Subject of the article

IDIOPATIK UMUMLASHTIRILGAN EPILEPSIYA TARKIBIDAGI SHAXSIYAT BUZILISHLARINING KOMORBID KURSINING KLINIK VA PSIXOLOGIK XUSUSIYATLARI (123-127)

Authors

R. B. Xayatov

Institution

Samarqand davlat tibbiyot universiteti, Samarqand, O‘zbekiston

Abstract

Kirish. Idiopatik umumlashtirilgan epilepsiya (IGE) bilan og‘rigan kattalar psixiatrik simptomlarning yuqori ko‘rsatkichlarini va ijtimoiy natijalarning yomonlashishini ko‘rsatadi. Bu erda biz epilepsiya, psixiatrik tashxislar/ alomatlar va ularning psixososyal muammolarini tushunish uchun ijtimoiy oqibatlarning o‘zaro bog‘liqligini ko‘rib chiqdik. Idiopatik umumlashtirilgan epilepsiya (IGE) bilan og‘rigan kattalar psixiatrik simptomlarning yuqori ko‘rsatkichlarini va ijtimoiy natijalarning yomonlashishini ko‘rsatadi. Bu erda biz epilepsiya, psixiatrik tashxislar/ alomatlar va ularning psixososyal muammolarini tushunish uchun ijtimoiy oqibatlarning o‘zaro bog‘liqligini ko‘rib chiqdik. Tadqiqotning maqsadi idiopatik umumlashtirilgan epilepsiya, shaxsiyat buzilishi va psixotik buzilishlar o‘rtasidagi munosabatni o‘rganishdir. Materiallar va tadqiqot usullari. Tarmoqlararo tadqiqotda bemorlar shaxsiyat buzilishi (ShB), depressiya, havotir, impulsivlik va epilepsiya va ijtimoiy holat haqidagi savollar uchun tasdiqlangan skrining vositalariga javob berishdi. Armoqlararo tadqiqotda bemorlar shaxsiyat buzilishi (ShB), depressiya, havotir, impulsivlik va ijtimoiy holat haqidagi savollar uchun tasdiqlangan skrining vositalariga javob berishdi. Nazorat tadqiqotida biz ХКТ -10 kodlari yordamida IGE va yarmoqlararo tadqiqotda bemorlar shaxsiyat buzilishi (ShB), de pressiya, havotir, impulsivlik va epilepsiya va ijtimoiy holat haqidagi savollar uchun tasdiqlangan skrining vositalari ga javob berishdi. Nazorat tadqiqotida biz ХКТ-10 kodlari yordamida IGE va yoshi, jinsi va geografiyasi bo‘yicha nazorat qilinadigan normal populyatsiyalarga ega bemorlarni aniqladik. Ijtimoiy holat va tibbiy yordamdan foyda lanish belgilari ShB tashxisiga muvofiq taqqoslandi. Tadqiqot natijalari. Tadqiqotda (n = 120) 2 turdagi soqchilik bi lan og‘rigan IGE bemorlari ShB belgilarining ko‘payishi haqida xabar berishdi.adqiqotda (n = 120) 2 turdagi soqchilik bilan og‘rigan IGE bemorlari ShB belgilarining ko‘payishi haqida xabar berishdi. IGE tashxisi ShB tashxiiqotda (n = 120) 2 turdagi soqchilik bilan og‘rigan IGE bemorlari ShB belgilarining ko‘payishi haqida xabar berishdi. IGE tashxisi ShB tashxisi xavfining 2,4 ga oshishi bilan bog‘liq (IGE bilan og‘rigan bemorlarning 4,8 foizi qiyosiy jihatdan 2,0 foiz nazorat). IGE (n = 86) bilan og‘rigan bemorlarda ShB tashxisi moliyaviy daromadning pastli gi, epilepsiya tufayli kasalxonaga ko‘proq tashrif buyurish va qo‘shimcha psixiatrik tashxislar bilan bog‘liq. ShB bilan og‘rigan bemorlarni IGE bilan va IGE bo‘lmagan holda taqqoslash, ShB va IGE bilan og‘rigan bemorlarda ish bilan ta’minlanishning past ko‘rsatkichlarini va psixiatrik kasalliklarga qo‘shimcha stressni aniqladi. Xulosalar. Shaxsiyat buzilishlari va idiopatik umumlashtirilgan epilepsiyaning komorbid kursi psixiatrik kasalliklarning rivojlanishida, ijtimoiy o‘zaro ta’sirning buzilishida salbiy omil bo‘lib, bu shubhasiz shaxsiyat buzilishlarini o‘z vaqtida tuzatish za rurligini ko‘rsatadi.

Key words

epilepsiya, ruhiy kasallik, shaxsiyat buzilishi, komorbidlik.

Literature

1. Абдуллаева Н. Н., Вязикова Н. Ф., Шмырина К. В. Особенности эпилепсии у лиц, перенесших острое нару шение мозгового кровообращения //Доброхотовские чтения. – 2017. – С. 31-34. 2. Азизова Р. Б., Абдуллаева Н. Н., Усмоналиев И. И. Изменение высших когнитивных функций у больных с эпилепсией //Вопросы науки и образования. – 2019. – №. 28 (77). – С. 87-96. 3. Игамова С. С., Джурабекова А. Т., Хамедова Ф. С. Комплексный подход к противосудорожной терапии при симптоматической эпилепсии и головная боль у больных с новообразованиями головного мозга // Российский журнал боли. – 2015. – №. 1. – С. 100-101. 4. Hirsch E, French J, Scheffer IE, Bogacz A, Alsaadi T, Sperling MR et al (2022) ILAE definition of the idiopathic generalized epilepsy syndromes position statement by the ILAE task force on nosology and definitions. Epilepsia 63(6):1475–1499. https:// doi.org/ 10. 1111/ epi. 17236 5. Iqbal N, Caswell H, Muir R, Cadden A, Ferguson S, Mackenzie H et al (2015) Neuropsychological profiles of patients with juvenile myoclonic epilepsy and their siblings: an extended study. Epilepsia. 56(8):1301–1308 6. Hughes J.R. Tobacco Withdrawal in Self-Quitter // Journal of Consulting and Clinical Psychology. – 1992. – Р. 689–697. 7. Зинков Л.Р., Шатенштейн А.А. Эпилепсия и никотин: клинические наблюдения // Неврология, нейропси хиатрия, психосоматика. – 2011. – № 3. – С. 18. 8. Mangaard S, Gesche J, Delcomyn L, Beier CP (2021) The burden of disease of idiopathic/genetic generalized epi lepsy—a nationwide online survey. Epilepsy Behav. https://d oi. org/ 10. 1016/j. yebeh. 2021. 108232 9. Gesche J, Rubboli G, Beier CP (2024) Prodromal phase of idiopathic generalized epilepsy: a register-based case control study. Neurology 103(8):e209921