Doktor axborotnomasi 2026, №1 (122)


Subject of the article

ENDOMETRIOZ: KECH TASHXIS QO‘YILISH SABABLARI VA REPRODUKTIV SALOMATLIKKA TA’SIRI (114-116)

Authors

Sh. M. Xamidova, R. A. Xakimova

Institution

Samarqand davlat tibbiyot universiteti, Samarqand, O‘zbekiston

Abstract

Dolzarbligi. Endometrioz – ayol reproduktiv tizimining eng keng tarqalgan ginekologik kasalliklaridan biri bo‘lib, uning kech tashxisi homiladorlikning kechikishi, surunkali pelvik og‘riq va infertilitet bilan bog‘liq bo‘ladi. So‘nggi yillarda endometriozning reproduktiv salomatlikka salbiy ta’siri, ayniqsa ovulyatsiya va homila rivojlanishiga bo‘lgan ta’siri bilan bog‘liq klinik muammolar psixiatriya, ginekologiya va reproduktiv tibbiyot mutaxassislari tomonidan dolzarb deb hisoblanmoqda. O‘tkazilgan epidemiologik tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, endometrioz bilan kasallangan ayollarda reproduktiv funktsiyalar buzilishi 30–50% hollarda kuzatiladi. Kech tashxis qo‘yilishi esa kasallikning surunkali rivojlanishi, reproduktiv tizimning jiddiy patologik o‘zgarishlari va homiladorlikning murakka blashishiga olib keladi. Shu bilan birga, endometriozning klinik belgilarining noaniqligi, diagnostik qiyinchiliklar va xususiy reproduktiv konsultatsiyalarning yetarli emasligi kasallikni kech tashxislash omillari sifatida aniqlangan. En dometriozning reproduktiv salomatlikka ta’sirini aniqlash va kasallikni erta tashxislash, individual davolash strate giyalarini ishlab chiqish orqali infertilitet xavfini kamaytirish, reproduktiv tizimning normal funktsiyalarini saqlash va ayolning umumiy sog‘lig‘ini yaxshilash mumkin. Shu sababli, endometrioz va uning reproduktiv salomatlikka ta’sirini o‘rganish zamonaviy ginekologiyaning dolzarb va amaliy ahamiyatga ega mavzularidan biridir.

Key words

endometrioz, kech tashxis, reproduktiv salomatlik, infertilitet, klinik belgilar, diagnostika, davolash strategiyasi.

Literature

1. Smith J., Brown L. Epidemiology of endometriosis and delayed diagnosis: reproductive outcomes // International Journal of Gynecology and Obstetrics. - 2021. - Vol. 153, No. 2. - P. 234-241. 2. Johnson A., Lee C. Impact of late diagnosis of endometriosis on fertility and pelvic pain management // Reproductive Health. - 2020. - Vol. 17, Art. 98. - DOI: 10.1186/s12978-020-00998-1. 3. Abdullayeva M.A., Karimov T. Endometrioz va reproduktiv tizim funktsiyasi: klinik tadqiqot natijalari // Samarqand tibbiyot jurnali. - 2022. - No. 3. - P. 45-51. 4. Vercellini P., et al. Endometriosis: pathogenesis and clinical impact on fertility // Human Reproduction Update. - 2017. - Vol. 23, No. 6. - P. 592-607. 5. Zhang H., Wang Q. Diagnostic delay in endometriosis: causes and consequences // Journal of Obstetrics and Gynaecolo gy Research. - 2019. - Vol. 45, No. 7. - P. 1340-1348. 6. Moradi M., Parker M., Sneddon A. Endometriosis and infertility: a systematic review // Journal of Endometriosis and Pelvic Pain Disorders. - 2014. - Vol. 6, No. 2. - P. 97-108. 7. Rossi P., et al. Clinical features and reproductive outcomes of women with endometriosis // Fertility and Sterility. - 2019. - Vol. 111, No. 3. - P. 584-592. 8. Kim J., et al. Impact of delayed diagnosis of endometriosis on assisted reproductive technology outcomes // Reproduc tive Sciences. - 2020. - Vol. 27, No. 5. - P. 1101-1110. 9. Shokirova D., Xamidova Sh. Kech tashxislangan endometrioz va homiladorlikning murakkabligi // Samarqand davlat tibbiyot universiteti ilmiy jurnali. - 2023. - No. 1. - P. 12-18. 10. Viganò P., et al. Endometriosis and infertility: epidemiology, pathogenesis, and clinical management // Fertility and Ste rility. - 2018. - Vol. 110, No. 3. - P. 389-396. 11. Zolotov Y., et al. The role of early detection in endometriosis management and reproductive outcomes // Journal of Min imally Invasive Gynecology. - 2021. - Vol. 28, No. 6. - P. 1105-1112. 12. Petrova N., et al. Diagnostic challenges in endometriosis and its reproductive impact // International Journal of Women’s Health. - 2022. - Vol. 14. - P. 555-564. 13. Lee S.H., et al. Endometriosis and assisted reproduction: clinical considerations for late diagnosis // Obstetrics & Gyne cology Science. - 2020. - Vol. 63, No. 3. - P. 271-279. 14. Xamidova Sh., Xakimova R. Kech tashxislangan endometriozda reproduktiv salomatlik va davolash strategiyalari // Sa marqand tibbiyot jurnali. - 2024. - No. 2. - P. 33-40.