Dastlab "Teri va tanosil kasalliklari" kafedrasi 1932-yilda Viloyat teri-tanosil kasalliklari dispanseri negizida tashkil etilgan.

  prof. Dyakov K.A.

  Kafedra tashkilotchisi va birinchi mudiri professor Dyakov Konstantin Andreevich (1932-1959) edi. U 27 yil davomida ushbu kafedra mudiri bo‘lib, asosiy e’tiborni ko‘plab teri va tanosil kasalliklarini davolash usullarini takomillashtirish masalalariga qaratdi. U universitet tarkibiga kirib, tibbiyot fakulteti dekan o‘rinbosari, keyinchalik davolash fakulteti dekani bo‘lgan. Bu kafedraning jamoasi uncha katta emas edi, lekin u doimo amaliy sog‘liqni saqlash uchun muhim ahamiyatga ega bo‘lgan masalalarni ishlab chiqish bilan shug‘ullangan. SSSR Oliy Soveti Prezidiumi institut pedagogik jamoasining yuqori malakali mutaxassislar tayyorlashdagi xizmatlarini inobatga olib, 1953-yil 27-oktyabrdagi qarori bilan bir necha xodimlarni, shu jumladan K.A. Dyakovni Lenin ordenlari bilan mukofotladi. Uning rahbarligida 6 ta nomzodlik dissertatsiyasi himoya qilindi. 1959-1963-yillarda O‘zbekiston SSR Sog‘liqni saqlash vazirligi dermatovenerologiya institutida ilmiy tadqiqotlarga rahbarlik qilgan, so‘ngra yana SamMIga qaytgan. 1964-yilda ilmiy ishlar bo‘yicha prorektor lavozimida vafot etgan.

  1940-yilda Dyakov K.A. qo‘tirni davolash uchun oltingugurtli sovundan foydalanishni taklif qildi. Uni qo‘llashga SSSR Sog‘liqni saqlash vazirligining Farmakologiya qo‘mitasi ruxsat bergan. Ushbu davolash usuli front sharoitida tibbiyot amaliyotida keng qo‘llanildi va ayniqsa Ulug‘ Vatan urushi davrida yuqori baholandi.

  Dyakov K.A. 1941-yilda "Sifilisni davolash muammosi munosabati bilan buyraklar orqali simob preparatlarining ajralishi" mavzusida doktorlik dissertatsiyasini muvaffaqiyatli himoya qildi. Mazkur yo‘nalish keyinchalik uning shogirdlari tomonidan rivojlantirildi. Uning rahbarligida 1945-yilda M.Ye. Zotova salitsil simob purkalgandan keyin buyraklar tomonidan simob ajralishi dinamikasini o‘rgandi. Ipak qurti va ishlab chiqarish suvidan olingan turli moddalar ekstraktlarining teriga ta’sirini 1946-yilda M.D.Berdnikova baholagan. Qichishadigan dermatozlarni markaziy asab tizimiga ta’sir qiluvchi ba’zi dori vositalari bilan davolashni 1956-yilda O.T.Tesalova o‘rgangan. U qichishadigan dermatozlarni davolashda promedol (barcha purkashlarning 75,39% da), morfin (68,98%) va kamfora (62,81% da) qo‘llanilganidan keyin yaxshi samara kuzatilishini aniqladi. Bundan tashqari, bu dorilar ekzemani, neyrodermitni, eshakemni davolashga yordam beradi va bemorlarning katta qismida markaziy asab tizimining funksional holatini normallashtiradi.

  Ba’zi qichimali dermatozlarni davolash masalalari bilan 1958-yilda Xodjayev X.X. shug‘ullangan. Uning ma’lumotlariga ko‘ra, mast qiluvchi lagoxilusning suvli eritmasi bilan davolangandan so‘ng, ekzema, neyrodermatit, eshakemi va qichishish bilan og‘rigan bemorlarning 68% da klinik sog‘ayish va sezilarli yaxshilanish kuzatilgan. Qolgan bemorlarda terapevtik samara faqat uzoq muddatli davolanishda (3-6 oy davomida) qayd etildi. Lagoxilus bilan davolashda nojo‘ya ta’sirlar juda kam (1,03%) kuzatiladi, zararlangan va o‘zgarmagan teri funksiyalari zaiflashadi. Ekzema bilan og‘rigan bemorlarda terining vazodilatator funksiyasi, uning harorat funksiyasi va normal dermografizm qobiliyati eng qiyin tiklanadi. Neyrodermitda terining elektr o‘tkazuvchanligi ham qiyin tiklanadi.

  Teri kasalliklari bilan og‘rigan bemorlarni gelioterapiya sharoitida davolash samaradorligini I.N. Ibragimov (1963) baholagan. U Ye.A. Chernyavskiyning jalyuzali ekranlari ostidagi gelioterapiya neyrodermitlar, ekzema, tangachasimon temiratki (psoriaz) kasalliklarida juda samarali, teri qichishishida esa biroz kamroq samara berishini aniqladi. Gelioterapiya ta’sirida zararlangan o‘choqlardagi teri harorati me’yorlashadi, uning elektr o‘tkazuvchanligi va terining termoregulyator funksiyalari tiklanadi. Ibragimov I.N. va V.S. Svarichevskiy 1962-yilda "Prof. Ye.A. Chernyavskiyning jalyuzali ekrani ostida ba’zi teri kasalliklarining gelioterapiyasi" monografiyasini nashr etdilar.

  prof. Sulaymonov K.S.

  1959-yildan 1972-yil avgustigacha kafedraga tibbiyot fanlari doktori (1967), professor (1968-yil) dermatovenerolog Sulaymonov Karim Sulaymonovichmudirlik qildi. U davolash fakultetining dekani bo‘lgan (1960-1963 va 1969-1972). 1923-yil 28-oktyabrda Toshkent shahrida o‘qituvchi oilasida tug‘ilgan. Toshkent tibbiyot institutining davolash fakultetini (1944), dermatovenerologiya bo‘yicha aspiranturani (1944-1947) va doktoranturani (1954-1957) tamomlagan. O‘zbekiston dermatovenerologiya ilmiy-tekshirish institutida katta ilmiy xodim (1948-1949), Toshkent tibbiyot instituti teri kasalliklari kafedrasida assistent (1948-1949 va 1957-1959) bo‘lib ishlagan.

  1967-yilda K.S. Sulaymonov "Qizil yugurukning patogenetik terapiyasi va profilaktikasi uchun materiallar" mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qildi. Bu asarda issiq iqlim aholisi o‘rtasida qizil yugurukning nihoyatda kam uchrashi haqidagi tasavvurlarning noto‘g‘riligi asoslab berilgan, kasallikning rivojlanishiga sabab bo‘ladigan endogen va ekzogen omillar keltirilgan. Kasallikka sabab bo‘luvchi omillar quyosh nuri, shamollash, sil, ruhiy jarohatlar va endokrin buzilishlar bo‘lishi mumkin. Qizil bo‘richa bilan og‘rigan bemorlarda uning og‘ir-yengilligiga qarab oqsil almashinuvi o‘zgaradi, mis almashinuvi buziladi, uning tanqisligi ayniqsa bahorda seziladi. Muallif tomonidan kasallikning patogenezi o‘rganilib, qizil yugurik bilan og‘rigan bemorlarni oqsil birikmalari va mis metabolizmini normallashtirish uchun steroid gormonlar bilan uzoq muddatli davolash sxemasi taklif etilgan. Bundan tashqari, qizil yuguruk bilan og‘rigan bemorlarda ultrabinafsha eritemaning rivojlanish xususiyatlari ko‘pincha terining elektr o‘tkazuvchanligining turli ko‘rinishlariga nisbatan inertlik darajasiga mos keladi, buni muallif asab tizimidagi fiziologik tormozlanish bilan bog‘laydi. Ko‘rsatilgan siljishlar ham davolash natijasida me’yorlashadi. Shu bilan birga, u mavjud dori-darmonlar bilan bir qatorda desensibilizatsiyalovchi, yuqumli kasalliklarga qarshi, vitaminlar, umumiy quvvatlantiruvchi vositalar va dorilar, misdan foydalanish zarurligini ta’kidladi. Muallif tomonidan ishlab chiqilgan bemorlarni dispanserizatsiya qilish usuli ushbu kasallikka qarshi kurashda istiqbolli usul bo‘ldi.

  Uning rahbarligida kafedraning ikki xodimi nomzodlik dissertatsiyasini himoya qildi. Kazakova V.I. 1969-yilda vitiligo bilan og‘rigan bemorlarni patogenetik davolash va ikkilamchi profilaktika masalalari bilan shug‘ullangan. Uning aniqlashicha, bu kasallikda periferik qon, jigar tomonidan buzilishlar kuzatiladi, xususan, mis almashinuvi buziladi. Vitiligo bilan og‘rigan bemorlarni davolashda furokumarin preparatlari (beroksan, meladinin va boshqalar) eng samarali bo‘lib chiqdi. Mis tuzlarining davolash sxemasiga kiritilishi ularning samaradorligini 24,7% ga oshirdi. Kasallik davomiyligi qisqa bo‘lgan yosh va o‘rta yoshdagi bemorlarda eng yaqqol terapevtik samara kuzatildi.

  1975-yilda vitiligoning patogenezi, davolash va ikkilamchi profilaktikasining ba’zi jihatlari Shadiyev X.Sh. tomonidan o‘rganilgan. Uning ko‘rsatishicha, bu kasallikda, ayniqsa qish-bahor mavsumida askorbin kislotasi tanqisligi rivojlanadi, oksidlanish-qaytarilish jarayonlari buziladi, gipoksemiya hodisalari, jigar faoliyatining buzilishi kuzatiladi. Vitiligo bilan og‘rigan bemorlarni davolash kompleksiga furokumarin preparatlari bilan birga askorbin kislotasi, mis tuzlari va kislorod kiritilishi kerak.

  1972-yildan K.S.Sulaymonov O‘rta Osiyo tibbiyot pediatriya instituti teri va tanosil kasalliklari kafedrasiga mudirlik qilgan. Uning ilmiy ishlari qizil yugurik va vitiligoning klinik-patologik hamda terapevtik muammolarini o‘rganishga bag‘ishlangan.

prof. Ibragimov F.A.

  1972-yil dekabrdan 1983-yilgacha kafedraga tibbiyot fanlari doktori (1970), professor (1975-y.) Ibraximov Fatix Ibraximovich. 1921-yilda Toshkent shahrida xizmatchi oilasida tug‘ilgan. Toshkent tibbiyot institutining davolash fakultetini (1944), Markaziy teri-tanosil instituti aspiranturasini (1948-1951), Birinchi Leningrad tibbiyot instituti doktoranturasini (1954-1955) tamomlagan. Samarqand viloyati Qo‘shrabot tumanida shifokor-dermatolog bo‘lib ishlagan (1944-1946). Klinik ordinaturani (1946-1947) tamomlagan. Toshkent vrachlar malakasini oshirish institutida (1952-1953 yy.), SamTIda (1953-1955 yy.) dermatovenerologiya fanidan dars bergan. Pekin shahri (1955-1957 yy.), Tehron shahri (1970-1972 yy.) shifoxonalarining teri bo‘limlarini boshqargan. Butunittifoq dorivor o‘simliklar instituti (1957-1959 yy.), O‘zSSR FA Eksperimental tibbiyot instituti (1959-1961 yy.), Moskva shahar sog‘liqni saqlash boshqarmasi markaziy poliklinikasi maslahatchisi (1961-1964 yy.), O‘zbekiston dermatovenerologiya ilmiy-tadqiqot instituti katta ilmiy xodimi (1964-1970 yy.) U 50 ta ilmiy ish, jumladan, 4 ta monografiya nashr etgan, ulardan biri "Insonning zamburug‘li kasalliklari" (1970) dir. 

  Kafedrada mudirdan tashqari ikkita dotsent (I.N. Ibragimov va X.X. Xodjayev) va uchta assistent (X.Sh. Shodiyev, A.R. Rustamov va L.A. Chernix) ishlagan. Kafedra Samarqand shahridagi ayrim sanoat korxonalarida kasbiy dermatozlarni aniqlash, davolash va oldini olish masalalari bilan shug‘ullangan.  Uning rahbarligida Chernix L.A. 1980-yilda "Hujum" pillakashlik fabrikasida terining kasbiy kasalliklari sonini kamaytirishga bag‘ishlangan tadqiqot o‘tkazdi. F.I. Ibragimov Viloyat teri-tomir dispanseri laboratoriyasi qurilishining tashkilotchilaridan biri bo‘lgan.

prof. Shadiyev X.Sh.

  1984-yildan 2001-yilgacha kafedrani professor Shodiyev Haqnazar Shodiyevich boshqargan. 1944-yilda Samarqand viloyati Nurota tumanida tug‘ilgan. Samarqand tibbiyot institutini tugatgan (1967), teri-tanosil kasalliklari kafedrasi qoshida klinik ordinaturani (1969-1972) o‘tagan. Assistent bo‘lib ishlagan (1972-1984). 1974-yilda nomzodlik dissertatsiyasini himoya qildi. U allergodermatozlarning mintaqaviy xususiyatlarini ishlab chiqqan. 40 dan ortiq ilmiy ishlar, jumladan, 6 ta uslubiy tavsiyanoma chop etgan. U viloyat dermatovenerologlar jamiyati raisi, viloyat sog‘liqni saqlash bo‘limining shtatdan tashqari bosh mutaxassisi bo‘lgan.

  X.Sh. Shadiyev prof. K.S. Sulaymonov rahbarligida 1975-yilda "Vitiligoni patogenetik davolashni baholash va ikkilamchi profilaktika" mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini muvaffaqiyatli himoya qildi. U 72 ta ilmiy ish muallifi. Uning ilmiy ishlari butun dunyoda katta qiziqish uyg‘otadi, u dermatologiyaning ko‘plab sohalarida sezilarli iz qoldirdi. X.Sh. Shadiyevning qorako‘lchilar va charm ishlab chiqarish ishchilari orasida allergik dermatozlarning mintaqaviy xususiyatlari bo‘yicha ishlari asosiy hisoblanadi.

Dotsent Abdullayev D.M.

  2001-yildan 2018-yilgacha kafedraga dotsent Abdullayev Davlat Muqumovich rahbarlik qilgan. 1990-yilda Moskvadagi Immunologiya ilmiy-tadqiqot institutida "Membranoaktiv preparatlarning immunitetni rag‘batlantiruvchi xususiyatlari" mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini muvaffaqiyatli himoya qildi. Ilmiy faoliyati davomida 50 dan ortiq ilmiy ishlar, 2 ta o‘quv-uslubiy qo‘llanma chop ettirgan. Abdullayev Davlat Muqumovich Samarqand viloyati dermatovenerologlar jamiyatiga rahbarlik qiladi.

Ashirov Z.F.  

  2019-yildan 2022-yilgacha kafedrani Ashirov Zohid Fayozjonovich boshqargan. 50 dan ortiq ilmiy ishlar muallifi.

 PhD, dotsent Klebleyeva G.D. 

  2023-yil fevral oyidan kafedra mudiri Go‘zal Davlatovna Klebleyeva. 14.00.11 - Dermatologiya va venerologiya mutaxassisligi bo‘yicha tibbiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasini muvaffaqiyatli himoya qildi: "COVID-19 infeksiyasini o‘tkazgan bemorlarda dermatologik belgilarning klinik kechish xususiyatlari." 40 dan ortiq ilmiy ishlar muallifi. Klebleeva G.D. hozirda doktorlik dissertatsiyasi ustida ishlamoqda.

  Bugungi kunda kafedra xodimlari tomonidan o‘qitishning zamonaviy metodikasiga asos solingan. Yuqori texnologik usullarni joriy etish, bevosita bemorlar bilan ishlashda yangi ta’lim va ko‘nikmalarni o‘rgatish, shifokorlar o‘rtasida tajriba almashish va turli malakaga ega shifokorlarni o‘qitishga tabaqalashtirilgan yondashuv rejalashtirilgan. Yosh shifokorlar, tajribali dermatovenerologlar va turdosh mutaxassisliklar shifokorlari orasida katta talabga ega bo‘lgan klinik ordinatorlar, magistratura rezidentlari va kasbiy qayta tayyorlash, umumiy va mavzuli takomillashtirish ordinatorlari uchun ta’lim dasturlari.

  Teri va tanosil kasalliklari kafedrasida masofaviy o‘qitish shaklida yangi ta’lim shakli ishlab chiqildi, bu o‘qituvchi va talaba o‘rtasida bevosita, shaxsiy aloqasiz masofadan turib ta’lim olish imkonini beruvchi zamonaviy axborot texnologiyalaridan foydalanishga asoslangan ta’lim jarayonini amalga oshirish usuli bo‘ldi. Bularning barchasi o‘zaro bog‘liq bo‘lgan ikkita vazifani hal qilishga imkon berdi: auditoriya mashg‘ulotlari va talabalarning mustaqil ishlari samaradorligini oshirish. Bunda har bir mavzuning elektron variantida kafedrada ishlab chiqilgan taqdimotlar, ma’ruzalar, matnli fayllar ko‘rinishida rasmiylashtirilgan elektron o‘quv qo‘llanmalar, har bir mavzu yakunida o‘tkaziladigan test nazorati ko‘rinishidagi qo‘shimcha materiallardan foydalaniladi.

  Kafedrada tibbiyotdagi innovatsion jarayonning asosiy tamoyillari birlashtirilgan: ta’lim va ilmiy tadqiqotlar, teri qoplamlari sifatini va hayot sifatini sezilarli darajada yaxshilaydigan usullardan foydalanishni izchil ilgari surish. Kafedrada dermatovenerologiya mutaxassisligi rivojlanishining zamonaviy bosqichining o‘ziga xos xususiyati tibbiy kosmetologiya, trixologiya va "Excilite μ -308" DEKA (Italiya) apparatida lazer apparatli kosmetologiya yordamida teri kasalliklari bilan og‘rigan bemorlarni zamonaviy tashxislash va davolashning turli jihatlarini o‘rganishdan iborat.

  SAMARQAND DAVLAT TIBBIYOT UNIVERSITETI № 11 Ilmiy kengashining 2025-yil 25-iyundagi yig‘ilish bayonnomasiga muvofiq, Samarqand davlat tibbiyot universiteti Dermatologiya va tanosil kasalliklari kafedrasida hozirgi kunda "Dermatovenerologiya" mutaxassisligi bo‘yicha ordinatorlar, klinik ordinatorlar, amaliyotchilar va diplomdan keyingi ta’lim fakultetida "Kosmetologiya" mutaxassisligi bo‘yicha tahsil olayotgan talabalar tahsil olayotganligini inobatga olgan holda, kafedraning nomi "Dermatovenerologiya va kosmetologiya" kafedrasi deb o‘zgartirildi.

  Hozirgi kunda dermatovenerologiya va kosmetologiya kafedrasining professor-o‘qituvchilari quyidagi mutaxassislardan iborat:

  Klebleyeva G.D. PhD, kafedra dotsenti. 2023-yilda 14.00.11 - Dermatologiya va venerologiya mutaxassisligi bo‘yicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasini muvaffaqiyatli himoya qildi. 100 dan ortiq ilmiy ishlar muallifi. Hozirda doktorlik dissertatsiyasi ustida ish boshladim. O‘qitiladigan fanlar: "Dermatovenerologiya," "Dermatovenerologiya. Bolalar dermatovenerologiyasi" va xorijiy talabalar uchun "Dermatovenereologiya."

  Abdullayev D.M. tibbiyot fanlari nomzodi, kafedra dotsenti. 1998-yilda "Membranoaktiv preparatlarning immunostimullovchi xususiyatlari" mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan, 65 dan ortiq ilmiy ishlar, 2 ta monografiya muallifi. O‘qitiladigan fanlar: "Dermatovenerologiya" va "Dermatovenerologiya. Bolalar dermatovenerologiyasi."

  Narziqulov R.M., tibbiyot fanlari nomzodi, kafedra dotsenti, kafedrada magistrlar va klinik ordinatorlar bilan ishlash uchun mas’ul.  1990-yilda "Siydik-tanosil trixomoniazi bilan og‘rigan bemorlarni davolashning yangi kompleks usuli samaradorligini klinik-laborator baholash" mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan, 96 dan ortiq ilmiy ishlar, 3 ta o‘quv qo‘llanma muallifi. O‘qitiladigan fanlar: "Dermatovenerologiya" va "Dermatovenerologiya. Bolalar dermatovenerologiyasi."

  Islomov N.X., kafedrada ma’naviy-ma’rifiy ishlar uchun mas’ul katta o‘qituvchi. 90 dan ortiq ilmiy maqola va tezislar, 6 ta o‘quv qo‘llanma va 1 ta monografiya muallifi. O‘qitiladigan fanlar: "Dermatovenerologiya," shuningdek, "Dermatovenerologiya. Bolalar dermatovenerologiyasi."

  Baratova M.R., davolash ishlari kafedrasida mas’ul yordamchi. 78 dan ortiq ilmiy maqola va tezislar, 13 ta o‘quv qo‘llanma va 1 ta monografiya muallifi. O‘qitiladigan fanlar: "Dermatovenerologiya" va "Dermatovenerologiya. Bolalar dermatovenerologiyasi."

  Toshev S.U., kafedrada o‘quv jarayoni uchun mas’ul assistent.  50 dan ortiq ilmiy maqola va tezislar, 4 ta o‘quv qo‘llanma, 2 ta EHM dasturi muallifi. O‘qitiladigan fanlar: "Dermatovenerologiya" va "Dermatovenerologiya. Bolalar dermatovenerologiyasi."

  Abdullayev X.D., kafedrada "Yosh dermatokosmetologlar" talabalar ilmiy to‘garagi uchun mas’ul assistent. Dissertatsiya mavzusi 2026-yil 6-mayda 14.00.15 - Patologik anatomiya ixtisosligi bo‘yicha "Qo‘l va oyoq panjalari psoriazida teri tuzilmalarining patomorfologik o‘zgarishlarining iqlimiy jihatlari" mavzusida tasdiqlandi. 45 dan ortiq ilmiy maqola va tezislar muallifi. O‘qitiladigan fanlar: "Dermatovenerologiya," "Dermatovenerologiya. Bolalar dermatovenerologiyasi," shuningdek, xorijiy talabalar uchun "Dermatovenereologiya."

  Tolibov M.M., PhD, v.b dotsenti, kafedra ilmiy faoliyati uchun mas’ul dotsent. 2025-yil 28-noyabrda 14.00.02 - Morfologiya va 14.00.11 - Dermatologiya va venerologiya mutaxassisliklari bo‘yicha "Surunkali obstruktiv bronxit fonida atopik dermatit bilan og‘rigan bolalarda FLG geni polimorfizmining klinik va morfologik xususiyatlari" mavzusida falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasini muvaffaqiyatli himoya qildi. 87 dan ortiq ilmiy maqola va tezislar muallifi. O‘qitiladigan fanlar: "Dermatovenerologiya" va "Dermatovenerologiya. Bolalar dermatovenerologiyasi."

  Tillaqobilov I.B., kafedra assistenti, edoc.sammu.uz saytidagi kafedra platformasi uchun mas’ul. 14.00.02 - Morfologiya, 14.00.11 - Dermatologiya va venerologiya mutaxassisliklari bo‘yicha "Erkaklarda uyali alopetsiya rivojlanishining morfogenetik xususiyatlari" mavzusidagi dissertatsiya mavzusi 2024-yil 29-mayda tasdiqlangan. 28 dan ortiq ilmiy maqola va tezislar muallifi. O‘qitiladigan fanlar: "Dermatovenerologiya" va "Dermatovenerologiya. Bolalar  dermatovenerologiya".

  Mahima Sara Mathew kafedra assistenti, 10 dan ortiq ilmiy maqola va tezislar muallifi. Xalqaro ta’lim fakulteti talabalariga dars beradi. O‘qitiladigan fanlar: "Dermatovenerology" va "Dermatovenerology. Children's Dermatovenerology."

  So‘nggi 5 yil ichida kafedra xodimlari tomonidan 400 dan ortiq ilmiy ishlar, jumladan, 22 ta o‘quv qo‘llanma, 5 ta monografiya, Scopus jurnallarida, shuningdek, yetakchi respublika va xalqaro jurnallarda 100 dan ortiq maqolalar chop etilgan.