Muallif: Ahmet Balcı Tadqiqotchi va yozuvchi

Manbaa: Tibbiye bülteni

  Samarqand davlat tibbiyot universiteti o‘zining boy tarixiy merosini amaliy ta’lim va xalqaro hamkorlik orqali kelajakka olib bormoqda. SBÜ bilan hamkorlik ota yurtga bo‘lgan mehrni birgalikda shifokorlar tayyorlash maqsadi bilan uyg‘unlashtirmoqda.

  Samarqand davlat tibbiyot universiteti 1930-yilga borib taqaladigan tarixi, klinik ta’lim infratuzilmasi va xalqaro akademik aloqalari bilan O‘zbekistonning sog‘liqni saqlash sohasidagi ko‘p yillik an’analarga ega oliy ta’lim muassasalaridan biri sifatida ajralib turadi. Tarix davomida ilm-fan va madaniyatning muhim markazlaridan bo‘lgan Samarqandda faoliyat yuritayotgan universitet bugun ushbu merosni tibbiyot kadrlarini tayyorlash, ilmiy tadqiqotlar va aholi salomatligiga xizmat qilish orqali davom ettirmoqda.

  Universitet rivojida simulyatsion ta’lim, ixtisoslashtirilgan ilmiy markazlar va tashqi baholashga asoslangan sifatni ta’minlash ishlari alohida e’tiborga loyiq. Turkiya bilan yo‘lga qo‘yilgan akademik aloqalarning markazida esa Sog‘liq bilimlari universiteti (SBÜ) turibdi. Ikki universitet hamkorligida faoliyat yuritayotgan SBÜ Samarqand tibbiyot fakulteti tarixiy va madaniy yaqinlikning ta’lim sohasidagi amaliy ifodalaridan biridir.

  1930-YILDA BOSHLANGAN TA’LIM YO‘LI

  Rasmiy nomi “Samarqand davlat tibbiyot universiteti” bo‘lgan muassasa 1930-yil 7-mayda O‘zbekiston davlat tibbiyot instituti sifatida tashkil etilgan. Yillar davomida sog‘liqni saqlashning turli yo‘nalishlarini qamrab olgan institut O‘zbekiston Prezidentining 2022-yil 1-apreldagi qarori bilan universitet maqomiga ega bo‘ldi.

  Shu bois universitetning hozirgi nomi yaqin yillarda berilgani uning yangi tashkil etilganini anglatmaydi. Samarqanddagi tibbiy ta’lim an’anasi to‘qson yildan ortiq akademik tarixga tayanadi.

  Universitet tarixida xalqaro ilmiy hamjihatlik izlari ham mavjud. Akademik I. P. Pavlov nomidagi Birinchi Sankt-Peterburg davlat tibbiyot universiteti e’lon qilgan uchrashuv haqidagi ma’lumotda Ikkinchi jahon urushi davrida evakuatsiya qilingan Leningrad harbiy tibbiyot akademiyasi 1942–1944-yillarda Samarqanddagi tibbiyot muassasasida joylashgani eslatiladi. Bu davr turli akademik doiralarning bilim va tajribasi shaharda tutashgan tarixiy bosqichlardan biridir.

  Universitetning bugungi tuzilmasi ushbu tarixiy asosga ilmiy salohiyatni, klinik amaliyot imkoniyatlarini va xalqaro ta’lim aloqalarini rivojlantirish maqsadini qo‘shmoqda.

  TA’LIM SIFATINI QO‘LLAB-QUVVATLOVCHI AMALIY INFRASTRUKTURA

  Tibbiy ta’limda bilimning kasbiy ko‘nikmaga aylanishi talabaning amaliy mashg‘ulot o‘tash imkoniyatlari bilan chambarchas bog‘liq. Samarqand davlat tibbiyot universitetida 2023-yilda faoliyat boshlagan simulyatsiya markazi ana shu ehtiyojga qaratilgan sarmoyalardan biridir.

  Uch qavatli binoda joylashgan, 20 ta o‘quv va simulyatsiya xonasiga ega markaz jarrohlik, anesteziologiya va reanimatologiya, akusherlik va ginekologiya, pediatriya, yangi tug‘ilgan chaqaloqlar parvarishi hamda stomatologiya kabi yo‘nalishlarda amaliy mashg‘ulotlar o‘tkazish imkonini beradi. Ta’lim jarayonlarida virtual reallik va kengaytirilgan reallik texnologiyalaridan ham foydalaniladi.

  Talabalar klinik vaziyatlar modellashtirilgan sharoitda muolajalarning bosqichlarini o‘rganib, o‘z ko‘nikmalarini takroriy mashqlar orqali mustahkamlashi mumkin. Markazdan bakalavriat talabalari bilan birga mutaxassislik bo‘yicha tahsil olayotganlar va tibbiyot xodimlari ham foydalanadi. Shu tariqa amaliy infratuzilma kasbga tayyorlash bilan bir qatorda kasbiy rivojlanishni ham qo‘llab-quvvatlaydi.

  Universitetning ilmiy va klinik bo‘linmalari ushbu tizimni to‘ldiradi. Yuqumli va parazitar kasalliklar, reabilitatsiya, sport tibbiyoti, neyroxirurgiya va neyroreabilitatsiya yo‘nalishlaridagi ishlar ta’limni sog‘liqni saqlash xizmatlari ehtiyojlari bilan bog‘lashga hissa qo‘shmoqda.

  INSTITUTSIONAL AKKREDITATSIYA ORQALI TASHQI BAHOLASH

  Samarqand davlat tibbiyot universitetining sifatni ta’minlash faoliyatida xalqaro institutsional akkreditatsiya muhim o‘rin tutadi. Yevroosiyo ta’lim va sog‘liqni saqlashda akkreditatsiya hamda sifatni ta’minlash markazi — ECAQA qaroriga ko‘ra, universitet 2025-yil 20-fevraldan 2030-yil 19-fevralgacha bo‘lgan davr uchun institutsional akkreditatsiyadan o‘tgan.

  Mazkur qaror muassasaning tegishli ta’lim standartlari doirasida tashqi baholashdan o‘tganini ko‘rsatadi. Akkreditatsiya ta’lim sifatiga oid institutsional jarayonlarni baholash nuqtayi nazaridan ahamiyatlidir. Boshqa mamlakatlarda diplomning tan olinishi yoki kasbiy faoliyat yuritish huquqi esa tegishli davlatlarning qoidalariga muvofiq alohida belgilanadi.

  Universitetning Times Higher Education tashkilotining 2026-yilgi barqaror rivojlanishga ta’sirni baholash reytingida umumiy hisobda 301–400-o‘rinlar oralig‘ida, “Salomatlik va farovonlik” yo‘nalishida 82-o‘rinda, “Sifatli ta’lim” yo‘nalishida esa 101–200-o‘rinlar oralig‘ida qayd etilgani ham uning jamiyatga qo‘shayotgan hissasining xalqaro miqyosda namoyon bo‘lishiga xizmat qilmoqda. Birlashgan Millatlar Tashkilotining Barqaror rivojlanish maqsadlariga asoslangan ushbu baholash ilmiy tadqiqotlar bilan birga ta’lim faoliyati va jamiyatga qaratilgan ishlarni ham qamrab oladi.

  SBÜ BILAN QO‘SHMA TA’LIM: OTA YURTGA MEHRDAN MUSTAHKAM AKADEMIK ALOQALARGACHA

  Sog‘liq bilimlari universiteti bilan Samarqand davlat tibbiyot universiteti o‘rtasidagi hamkorlik ikki mamlakatning akademik tajribasini shifokorlar tayyorlash maqsadi atrofida birlashtirmoqda. SBÜ Samarqand tibbiyot fakulteti talabalar qabuli va ta’lim dasturi orqali davom etayotgan ushbu munosabatlarning institutsional asosini tashkil etadi.

  SBÜ rektori, professor, doktor Kemalettin Aydınning ota yurt — O‘zbekistonga bo‘lgan mehri va bu yerdagi oliy ta’lim muassasalari bilan hamkorlikka berayotgan e’tibori sheriklikning insoniy va madaniy jihatlarini mustahkamlamoqda. Samarqandning ilmiy merosiga hurmat yoshlar ta’limi oldidagi mas’uliyat bilan uyg‘unlashmoqda. Shu tariqa tarixiy yaqinlik talabalarning kasbiy kelajagiga ta’sir ko‘rsatadigan hamjihatlikda o‘z ifodasini topmoqda.

  Aydınning Samarqand tibbiyot fakultetidagi oq xalat kiyish marosimida bildirgan fikrlari ham ushbu yondashuvni aks ettiradi. SBÜ e’lon qilgan xabarga ko‘ra, Aydın Samarqandning ilm-fan va tibbiyot an’analariga e’tibor qaratib, bu yerda yetishib chiqadigan shifokorlar ikki mamlakatning umumiy kelajagiga xizmat qilishini ta’kidlagan.

  Marosimga professor, doktor Kemalettin Aydın va Samarqand davlat tibbiyot universiteti rektori, professor Jasur Alimjanovich Rizayev birgalikda mezbonlik qildi. Ikki mamlakat olimlari ishtirok etgan tadbirda 86 nafar talaba oq xalat kiydi.

  Rizayev hamkorlikning mazmunini quyidagi so‘zlar bilan ifodaladi: “Bir ildizdan, bir sivilizatsiyadan kelib chiqqan ikki xalq bugun ilm-fan, ta’lim va insoniy qadriyatlar yo‘lida yana yonma-yon turibdi.”

  Qo‘shma dasturning davomiyligi talabalar qabuli haqidagi e’lonlarda ham aks etmoqda. Samarqand davlat tibbiyot universitetining 2026-yil 26-iyundagi e’lonida SBÜ bilan hamkorlikda amalga oshirilayotgan tibbiy ta’lim dasturi uchun 2026–2027-o‘quv yiliga 100 ta qabul o‘rni ajratilgani bildirildi. Ushbu raqam yangi o‘quv yili uchun e’lon qilingan qabul kvotasini anglatadi.

  Ikki rektor qo‘llab-quvvatlayotgan qo‘shma ta’lim ishlari Turkiya va O‘zbekiston o‘rtasidagi akademik aloqalarning izchil davom etishiga hissa qo‘shish bilan birga, talabalarga har ikki mamlakatning ilmiy doiralari bilan aloqa o‘rnatish imkonini beradigan muhit yaratmoqda.

  XALQARO AKADEMIK MOBILLIK

  Universitetning xalqaro aloqalari ilmiy anjumanlar va olimlar ishtirokidagi ta’lim tadbirlari orqali ham rivojlanmoqda. O‘zbek tilidagi rasmiy xabarlar bilan bir qatorda Rossiya universitetlari e’lon qilgan ma’lumotlar ham ushbu akademik almashinuvning turli jihatlarini ochib beradi.

  2026-yil 15–16-may kunlari o‘tkazilgan 80-Xalqaro talabalar va yosh olimlar konferensiyasi fundamental va amaliy tibbiyot hamda farmatsiya yo‘nalishlarida faoliyat yuritayotgan ishtirokchilarni Samarqandda birlashtirdi.

  Kabardin-Bolqor davlat universitetining rus tilidagi xabariga ko‘ra, konferensiyada 47 ta oliy ta’lim va ilmiy tadqiqot muassasasidan 1 200 nafardan ortiq kishi qatnashdi. Ilmiy ishlar 25 ta mavzuli sho‘bada muhokama qilindi, yosh tadqiqotchilar o‘z loyihalari va ilmiy natijalarini taqdim etish imkoniga ega bo‘ldi.

  Voronej davlat tibbiyot universitetining xabarida ham ilmiy tadbir va muassasalararo samarali hamkorlikka e’tibor qaratildi. Tashrif doirasida voronejlik olimlarning Samarqanddagi talabalarga ma’ruzalar o‘qishi va amaliy mashg‘ulotlar o‘tkazishi ushbu aloqalarning ta’lim jarayonidagi amaliy natijasini ko‘rsatdi.

  O‘zbekiston Milliy axborot agentligi — O‘zAning 2025-yil noyabr oyidagi xabarida Zhejiang universiteti tibbiyot fakultetidan kelgan delegatsiya bilan onkologiya tadqiqotlari, innovatsion texnologiyalar va almashinuv dasturlari muhokama qilingani bildirildi. Moskvadagi MISIS universiteti bilan imzolangan memorandum doirasida esa biotibbiyot muhandisligi va qo‘shma ilmiy ishlar masalalari ko‘rib chiqildi.

  JASUR RIZAYEVNING KASBIY BILIMI VA BOSHQARUV TAJRIBASI

  2020-yildan buyon rektor lavozimida faoliyat yuritayotgan professor Jasur Alimjanovich Rizayev stomatolog va olim sifatida, shuningdek, sog‘liqni saqlash hamda oliy ta’lim muassasalaridagi boshqaruv tajribasi bilan tanilgan.

  Universitetning o‘zbek va rus tillaridagi tarjimayi hol ma’lumotlariga ko‘ra, Rizayev 1996-yilda Birinchi Toshkent davlat tibbiyot institutini tamomlagan va stomatologiya yo‘nalishida klinik mutaxassislik ta’limini olgan. Uning ilmiy izlanishlari parodont kasalliklarining klinik xususiyatlari, ularni davolash va oldini olish masalalariga qaratilgan. Klinik muassasalardagi rahbarlik faoliyatidan so‘ng, 2016-yilda Toshkent davlat stomatologiya instituti rektori etib tayinlangan.

  Samarqanddagi faoliyati davomida universitetning xalqaro ta’lim aloqalari va qo‘shma ishlarini rivojlantirishda ishtirok etdi. Buxoro davlat tibbiyot institutining 2025-yil sentabr oyidagi xabarida u O‘zbekistondagi tibbiyot oliy ta’lim muassasalari rektorlari yig‘ilishini kengash raisi sifatida boshqargani qayd etilgan. Yig‘ilish kun tartibidan klinik ta’lim sifati, talabalarning amaliy ko‘nikmalari va qo‘shma dasturlar o‘rin olgan.

  Rizayevning boshqaruv tajribasi professor-o‘qituvchilar jamoasining mehnati va xalqaro hamkorlarning hissasi bilan birgalikda universitetning institutsional rivojini qo‘llab-quvvatlovchi omillar qatorida turadi.

  KAMPUSDAN JAMIYATGA QADAR YETIB BORADIGAN XIZMAT

  Samarqand davlat tibbiyot universitetining faoliyati auditoriyalar va ilmiy markazlar bilan cheklanmaydi. 2025-yil fevral oyidagi o‘zbekcha rasmiy xabarda universitetning umumiy jarrohlik mutaxassislari Samarqand viloyatining Bulung‘ur tumanida endoskopik va laparoskopik operatsiyalar o‘tkazgani bildirildi. Ushbu ishlar mutaxassislar tajribasining tuman darajasidagi tibbiy xizmatlarga tatbiq etilishiga misol bo‘la oladi.

  Talabalar hayotini yaxshilashga qaratilgan sarmoyalar ham akademik rivojlanishni to‘ldirmoqda. 2026-yil avgust oyida foydalanishga topshirilgan 500 o‘rinli talabalar turar joyi yashash imkoniyatlarini kengaytirdi. Shu oyda tashkil etilgan xalqaro yozgi maktabda esa besh mamlakatdagi qariyb 20 ta tibbiyot oliy ta’lim muassasasidan 50 nafarga yaqin talaba ishtirok etdi. Ilmiy taqdimotlar, birinchi yordam ko‘rsatish musobaqalari va amaliy mashg‘ulotlar yoshlarga tengdoshlari bilan tajriba almashish imkonini berdi.

  1930-yilda boshlangan ushbu ta’lim yo‘li bugun klinik ko‘nikmalarni shakllantirishdan xalqaro tadqiqotlargacha bo‘lgan keng faoliyat doirasida davom etmoqda. Samarqand davlat tibbiyot universiteti o‘tmishdan meros bo‘lib kelgan bilim va tajribani yangi avlodlarga yetkazar ekan, SBÜ bilan hamkorligi orqali Turkiya va O‘zbekiston o‘rtasidagi do‘stlik uchun mustahkam ta’lim poydevorini yaratmoqda.

MANBALAR

1. Samarqand davlat tibbiyot universiteti: o‘zbek, rus va ingliz tillaridagi tarixiy ma’lumotlar, rektor tarjimayi holi, ta’lim markazlari va universitet faoliyatiga oid rasmiy xabarlar.

2. Sog‘liq bilimlari universiteti: Samarqand tibbiyot fakulteti va oq xalat kiyish marosimiga oid rasmiy ma’lumotlar.

3. ECAQA akkreditatsiya qarori; Times Higher Education baholashi; Kabardin-Bolqor va Voronej universitetlarining rus tilidagi xabarlari; O‘zbekiston Milliy axborot agentligi — O‘zAning hamkorlik haqidagi xabari.