Биология ва тиббиёт муаммолари 2026, №4 (170)


Maqola mavzusi

ГЕПАТИТ ДЕЛТА ВИРУСИ ТАШХИСОТИ УЧУН ПЗР АСОСИДА МАҲАЛЛИЙ РЕФЕРЕНС ПАНЕЛ ЯРАТИШ ВА УНИНГ СИФАТ НАЗОРАТИДАГИ АҲАМИЯТИ (266-271)

Mualliflar

Турсунова Шохистахон Абдусаттор қизи, Жўраев Ривожиддин Хафузуллаевич, Кан Наталия Георгиевна, Суяркулова Дилдора Толибжоновна

Muassasa

Республика ихтисослаштирилган эпидемиология, микробиология, юқумли ва паразитар касалликлар илмий-амалий тиббиёт марказининг Вирусология илмий-тадқиқот институти, Ўзбекистон Республикаси, Тошкент ш.

Annotatsiya

Ушбу тадқиқотда гепатит делта вируси (HDV) РНКсини аниқлаш учун реал вақт режимидаги полимераза занжир реакцияси (Real-Time PCR) асосида маҳаллий референс панел яратиш имкониятлари ўрганилди. Тадқиқот давомида HDV РНК мусбат клиник намуналар танлаб олиниб, вирус юкламаси бўйича стандартлаштирилди ва турли концентрациялардаги назорат материаллари шакллантирилди. Тайёрланган панел намуналарининг аналитик хусусиятлари Rotor-Gene Q (QIAGEN) платформасида реал вақт режимидаги ПЗР ёрдамида баҳоланди. Ҳар бир намуна уч марта параллел равишда текширилиб, натижалар Ct (Cycle Threshold) қийматлари ва вирус юкламаси кўрсаткичлари асосида таҳлил қилинди. Олинган натижалар вирус концентрацияси ошиши билан Ct қийматларининг камайиб боришини кўрсатди. Тайёрлан-ган панел намуналарида Ct қийматларининг паст тарқоқлиги ПЗР таҳлилининг юқори такрорланувчанлигини кўрсатди. Тадқиқот натижалари маҳаллий шароитда HDV диагностикаси учун сифат назоратини таъмин-лайдиган, лаборатория усулларини баҳолаш ва стандартлаштириш имконини берувчи референс панел яра-тиш мумкинлигини тасдиқлади.

Kalit so'zlar

гепатит делта вируси, HDV, ПЗР, Real-Time PCR, референс панел, сифат назорати, молекуляр диагностика.

Adabiyotlar

1. Clinical and Laboratory Standards Institute (CLSI). Molecular Diagnostic Methods for Infectious Diseases. MM03. 3rd ed. Wayne, PA: Clinical and Laboratory Standards Institute; 2015. 2. European Association for the Study of the Liver (EASL). Clinical Practice Guidelines on hepatitis B and hepatitis D. J Hepatol. 2023. 3. Farci P, Niro GA. Clinical features of hepatitis D. Semin Liver Dis. 2012;32(3):228–236. 4. Hughes SA, Wedemeyer H, Harrison PM. Hepati-tis delta virus. Lancet. 2011;378(9785):73–85. doi:10.1016/S0140-6736(10)61931-9. 5. ISO 15189:2022. Medical laboratories — Re-quirements for quality and competence. 6. Le Gal F, Brichler S, Sahli R, et al. First interna-tional external quality assessment for hepatitis delta virus RNA quantification in plasma. Hepatology. 2016;64(5):1483–1494. doi:10.1002/hep.28772. 7. Pawlotsky JM. Molecular diagnosis of viral hepa-titis. Gastroenterology. 2002;122(6):1554–1568. doi:10.1053/gast.2002.33428. 8. Rizzetto M. Hepatitis D Virus: Introduction and Epidemiology. Cold Spring Harb Perspect Med. 2015;5(7):a021576. doi:10.1101/cshperspect.a021576. 9. Scholtes C, Icard V, Amiri M, et al. Standardized one-step real-time reverse transcription-PCR assay for universal detection and quantification of hepati-tis delta virus from clinical samples in the presence of a heterologous internal-control RNA. J Clin Microbiol. 2012;50(6):1942–1949. doi:10.1128/JCM.06829-11. 10. Stockdale AJ, Kreuels B, Henrion MYR, et al. The global prevalence of hepatitis D virus infection: Systematic review and meta-analysis. J Hepatol. 2020;73(3):523–532. doi:10.1016/j.jhep.2020.04.008. 11. Taylor JM. Hepatitis delta virus biology and rep-lication. Viruses. 2020;12(6):648. 12. Wedemeyer H, Manns MP. Epidemiology, path-ogenesis and management of hepatitis D. Lancet Gastroenterol Hepatol. 2023. 13. World Health Organization. Global Hepatitis Re-port 2024. Geneva: World Health Organization; 2024. 14. World Health Organization. Guidance on external quality assessment schemes for molecular testing. Geneva: WHO; 2021. World Health Organization. Recommendations for hepatitis B and D testing services. Geneva: WHO; 2024.