Биология ва тиббиёт муаммолари 2026, №4 (170)
Maqola mavzusi
РЕВМАТИК КАСАЛЛИКЛАР РИВОЖЛАНИШ ХАВФИНИ БАҲОЛАШ ШКАЛАСИНИ КЛИНИК-АНАМНЕСТИК ОМИЛЛАР АСОСИДА ИШЛАБ ЧИҚИШ ВА ВАЛИДАЦИЯ ҚИЛИШ (206-211)
Mualliflar
Ризаев Жасур Алимджанович, Шодикулова Гуландон Зикиряевна, Пулатов Улуғбек Сунатович
Muassasa
Самарқанд давлат тиббиёт университети, Ўзбекистон Республикаси, Самарқанд ш.
Annotatsiya
Тадқиқот мақсади ревматик касалликлар ривожланиш хавфини баҳолаш учун клиник-анамнестик омилларга асосланган шкала ишлаб чиқиш ва унинг самарадорлигини баҳолашдан иборат бўлди. Тадқиқотга 817 нафар ревматик касалликка чалинган бемор ва 204 нафар амалда соғлом шахс жалб этилди. Демографик, ирсий, инфекцион, метаболик ва постинфекцион хавф омиллари таҳлил қилиниб, odds ratio (OR) кўрсаткичлари ҳисобланди. Энг аҳамиятли предикторлар оғир кечган COVID-19 (OR=6,34), сурункали инфекция ўчоқлари (OR=3,72), ирсий мойиллик (OR=2,35), бўғим-боғлам аппарати жароҳатлари (OR=2,30) ва қайталанувчи юқори нафас йўллари инфекциялари (OR=2,23) бўлди. Аниқланган омиллар асосида баллли прогноз шкаласи ишлаб чиқилди. ROC-таҳлил натижалари моделнинг юқори диагностик самарадорлигини кўрсатди (AUC=0,843), сезгирлик 78,6%, спецификлик 78,2% ни ташкил қилди. Таклиф этилган шкала юқори хавф гу-руҳларини эрта аниқлаш имконини беради.
Kalit so'zlar
ревматик касалликлар, хавф омиллари, прогнозлаш, хавфни баҳолаш шкаласи, ROC-таҳлил, ревматоид арт-рит, COVID-19, эрта диагностика.
Adabiyotlar
1. Авдеева А.С. Маркеры воспаления при ревма-тических заболеваниях // Научно-практическая ревматология. 2022. Т. 60, № 6. С. 561–569. doi:10.47360/1995-4484-2022-561-569. 2. Зиядуллаев Ш.Х., Худайбердиев Ш.Ш., Ари-пова Т.У., Ризаев Ж.А., Камалов З.С., Султонов И.И., Пардаев Б.Б., Ким А.А. Иммунные измене-ния в синовиальной жидкости при ревматоидном артрите // Иммунология. 2023. Т. 44, № 5. С. 653–662. doi:10.33029/1816-2134-2023-44-5-653-662. 3. Кабилова А.В., Мингазетдинова Л.Н., Мутало-ва Э.Г. Оценка факторов риска в течении ревма-тоидного артрита и анкилозирующего спондилита // Практическая медицина. 2022. Т. 20, № 2. С. 87–91. 4. Ризаев Ж.А., Усмонов О.А. Клиническое обос-нование ранней послеоперационной активизации пациентов после операций на голеностопном су-ставе // Проблемы биологии и медицины. 2026. № 2(168). С. 267–272. 5. Ризаев Ж.А., Хакимова С.З. Фармакодинамика и клиническое применение хондропротекторов при неврологических проблемах // Uzbek Journal of Case Reports. 2023. Т. 3, № 2. С. 44–47. 6. Ризаев Ж.А., Юнусханова К.Ш. Патобиологи-ческие взаимодействия ревматоидного артрита и заболевания пародонта // Медицина и инновации. 2021. Т. 1, № 2. С. 37–40. 7. Ризаев Ж.А., Юнусходжаева М.К. Биологиче-ские основы остеорепарации и минерального об-мена кости при лечении заболеваний пародонта // Проблемы биологии и медицины. 2019. № 1(107). С. 185–188. 8. Рустамова Д.А., Ризаев Ж.А., Хазратов А.И., Олимжонов К.Ж. Влияние системных васкулитов на состояние пародонта // Проблемы биологии и медицины. 2022. № 3(136). С. 85–90. 9. Рустамова Д.А., Ризаев Ж.А., Хазратов А.И., Олимжонов К.Ж., Олимжонова Ф.Ж. Изучение микроциркуляции в тканях пародонта у пациентов с системными васкулитами, перенесшими корона-вирусную инфекцию // Проблемы биологии и ме-дицины. 2022. № 6(140). С. 179–183. 10. Рустамова Д.А., Ризаев Ж.А., Хазратов А.И., Олимжонова Ф.Ж., Ражабий М.А. Особенности протекания хронического генерализованного па-родонтита при системных васкулитах // Проблемы биологии и медицины. 2022. № 4(137). С. 177–180. 11. Alivernini S., Firestein G.S., McInnes I.B. The pathogenesis of rheumatoid arthritis. Immunity. 2022;55(12):2255–2270. doi:10.1016/j.immuni.2022.11.009. 12. Finckh A., Gilbert B., Hodkinson B., Bae S.C., Thomas R., Deane K.D., et al. Global epidemiology of rheumatoid arthritis. Nat Rev Rheumatol. 2022;18(10):591–602. doi:10.1038/s41584-022-00827-y. 13. Fraenkel L., Bathon J.M., England B.R., et al. 2021 American College of Rheumatology Guideline for the Treatment of Rheumatoid Arthritis. Arthritis Care Res (Hoboken). 2021;73(7):924–939. doi:10.1002/acr.24596. 14. GBD 2021 Rheumatoid Arthritis Collaborators. Global, regional, and national burden of rheumatoid arthritis, 1990–2020, and projections to 2050: a sys-tematic analysis of the Global Burden of Disease Study 2021. Lancet Rheumatol. 2023;5(10):e594–e610. doi:10.1016/S2665-9913(23)00211-4. 15. Rizaev Zh.A., Tilyakov Kh.A., Tilyakov A.B., Juraev I.G. Early rehabilitation and illness ac-ceptance as determinants of quality of life after hip joint arthroplasty. New Day in Medicine. 2025;5(79):501–511. 16. Rizaev J.A., Rustamova D.A., Khazratov A.I., Furkatov S.F. The need of patients with systemic vasculitis and coronavirus infection in the treatment of periodontal diseases. Applied Information Aspects of Medicine. 2022;25(4):40–45. doi:10.18499/2070-9277-2022-25-4-40-45. 17. Rizayev J.A., Shodikulova G.Z., Pulatov U.S. Effect of anemia and haptoglobin phenotype on rheumatoid arthritis. Journal of Biomedicine and Practice. 2022;7(6):346–354. 18. Smolen J.S., Landewé R.B.M., Bergstra S.A., et al. EULAR recommendations for the management of rheumatoid arthritis with synthetic and biological disease-modifying antirheumatic drugs: 2022 update. Ann Rheum Dis. 2023;82(1):3–18. doi:10.1136/ard-2022-223356. 19. Sparks J.A. Rheumatoid arthritis. Ann Intern Med. 2019;170(1):ITC1–ITC16. doi:10.7326/AITC201901010. 20. Ziyadullaev S.K., Khudaiberdiev S.S., Aripova T.U., Chirumbolo S., Kamalov Z.S., Bjørklund G., Rizaev J.A., Tashkenbaeva E.N., Khamidov O.A., Gaffarov U.B. Synovial fluid as a crucial component of the joint microenvironment in rheumatoid arthri-tis. Immune Network. 2025;25(2):e2. doi:10.4110/in.2025.25.e2.