Биология ва тиббиёт муаммолари 2026, №4 (170)


Maqola mavzusi

РЕВМАТИК КАСАЛЛИКЛАРНИНГ НОҚУЛАЙ КЕЧИШИ КЛИНИК-ЛАБОРАТОР ПРЕДИК-ТОРЛАРИ ВА УЛАРНИНГ ПРОГНОСТИК АҲАМИЯТИ (200-205)

Mualliflar

Пулатов Улуғбек Сунатович, Ризаев Жасур Алимджанович, Шодикулова Гуландон Зикиряевна

Muassasa

Самарқанд давлат тиббиёт университети, Ўзбекистон Республикаси, Самарқанд ш.

Annotatsiya

Тадқиқот мақсади ревматик касалликларнинг ноқулай кечишига таъсир қилувчи клиник ва лаборатор пре-дикторларни аниқлаш ҳамда уларнинг прогностик аҳамиятини баҳолашдан иборат бўлди. Тадқиқотга рев-матик касалликлар билан оғриган 310 нафар бемор жалб қилиниб, улар ноқулай ва қулай кечиш гуруҳларига ажратилди. Клиник ва лаборатор кўрсаткичларнинг қиёсий таҳлили ҳамда ROC-таҳлил ўтказилди. Ревма-тоид омил (AUC=0,930), эритроцитлар чўкиш тезлиги (AUC=0,919), симптомлар давомийлиги (AUC=0,900), С-реактив оқсил даражаси (AUC=0,894) ва бемор ёши (AUC=0,861) ноқулай кечишнинг энг аҳамиятли пре-дикторлари эканлиги аниқланди. Ушбу кўрсаткичлар учун оптимал порог қийматлар белгиланди. Олинган натижалар клиник-лаборатор маркерларнинг юқори прогностик қийматга эга эканлигини ва уларни ревма-тик касалликларнинг оғир кечишини эрта прогноз қилишда қўллаш мумкинлигини кўрсатди.

Kalit so'zlar

ревматик касалликлар, прогноз, ноқулай кечиш, ревматоид омил, С-реактив оқсил, эритроцитлар чўкиш тез-лиги, ROC-таҳлил, биомаркерлар, предикторлар.

Adabiyotlar

1. Авдеева А.С. Маркеры воспаления при ревма-тических заболеваниях // Научно-практическая ревматология. 2022. Т. 60, № 6. С. 561–569. doi:10.47360/1995-4484-2022-561-569. 2. Ботиров Ф.К., Ризаев Ж.А., Мавлянова З.Ф., Алиева Д.А. Физическая реабилитация после со-четанной травмы передней крестообразной связки и мениска коленного сустава у спортсменов // Проблемы биологии и медицины. 2023. № 4(146). С. 33–38. 3. Герасимова Е.В., Попкова Т.В., Герасимова Д.А., Кондратюк П.А. Оценка качества жизни, функциональной недостаточности, скрининг тре-воги и депрессии у больных ревматоидным артри-том на фоне пятилетней терапии тоцилизумабом // Современные проблемы здравоохранения и меди-цинской статистики. 2023. № 4. С. 47–62. doi:10.24412/2312-2935-2023-4-47-62. 4. Зиядуллаев Ш.Х., Худайбердиев Ш.Ш., Ари-пова Т.У., Ризаев Ж.А., Камалов З.С., Султонов И.И., Пардаев Б.Б., Ким А.А. Иммунные измене-ния в синовиальной жидкости при ревматоидном артрите // Иммунология. 2023. Т. 44, № 5. С. 653–662. doi:10.33029/1816-2134-2023-44-5-653-662. 5. Ризаев Ж.А., Рустамова Д.А., Хазратов А.И., Фуркатов Ш.Ф. Нуждаемость в лечении заболева-ний пародонта у пациентов с системными васку-литами и COVID-19 // Прикладные информацион-ные аспекты медицины. 2022. Т. 25, № 4. С. 40–45. doi:10.18499/2070-9277-2022-25-4-40-45. 6. Ризаев Ж.А., Усмонов О.А. Клиническое обос-нование ранней послеоперационной активизации пациентов после операций на голеностопном су-ставе // Проблемы биологии и медицины. 2026. № 2(168). С. 267–272. 7. Ризаев Ж.А., Хакимова С.З., Заболотских Н.В. Результаты лечения больных с хроническим боле-вым синдромом при дорсопатии бруцеллёзного генеза // Uzbek Journal of Case Reports. 2022. Т. 2, № 3. С. 18–25. 8. Ризаев Ж.А., Юнусханова К.Ш. Патобиологи-ческие взаимодействия ревматоидного артрита и заболевания пародонта // Медицина и инновации. 2021. Т. 1, № 2. С. 37–40. 9. Рустамова Д.А., Ризаев Ж.А., Хазратов А.И., Олимжонов К.Ж. Влияние системных васкулитов на состояние пародонта // Проблемы биологии и медицины. 2022. № 3(136). С. 85–90. 10. Рустамова Д.А., Ризаев Ж.А., Хазратов А.И., Олимжонов К.Ж., Олимжонова Ф.Ж. Изучение микроциркуляции в тканях пародонта у пациентов с системными васкулитами, перенесшими корона-вирусную инфекцию // Проблемы биологии и ме-дицины. 2022. № 6(140). С. 179–183. 11. Рустамова Д.А., Ризаев Ж.А., Хазратов А.И., Олимжонова Ф.Ж., Ражабий М.А. Особенности протекания хронического генерализованного па-родонтита при системных васкулитах // Проблемы биологии и медицины. 2022. № 4(137). С. 177–180. 12. Aletaha D., Smolen J.S. Diagnosis and manage-ment of rheumatoid arthritis: a review. JAMA. 2018;320(13):1360–1372. doi:10.1001/jama.2018.13103. 13. Alivernini S., Firestein G.S., McInnes I.B. The pathogenesis of rheumatoid arthritis. Immunity. 2022;55(12):2255–2270. doi:10.1016/j.immuni.2022.11.009. 14. England B.R., Tiong B.K., Bergman M.J., Curtis J.R., Kazi S., Mikuls T.R., O'Dell J.R., Ranganath V.K., Limanni A., Suter L.G., Michaud K. 2019 up-date of the American College of Rheumatology rec-ommended rheumatoid arthritis disease activity measures. Arthritis Care Res (Hoboken). 2019;71(12):1540–1555. doi:10.1002/acr.24042. 15. Finckh A., Gilbert B., Hodkinson B., Bae S.C., Thomas R., Deane K.D., Alpizar-Rodriguez D., Lauper K. Global epidemiology of rheumatoid arthri-tis. Nat Rev Rheumatol. 2022;18(10):591–602. doi:10.1038/s41584-022-00827-y. 16. GBD 2021 Rheumatoid Arthritis Collaborators. Global, regional, and national burden of rheumatoid arthritis, 1990–2020, and projections to 2050: a sys-tematic analysis of the Global Burden of Disease Study 2021. Lancet Rheumatol. 2023;5(10):e594–e610. doi:10.1016/S2665-9913(23)00211-4. 17. Rizaev J.A., Rustamova D.A., Khazratov A.I., Olimjonov K.J., Olimjonova F.J., Rajabiy M.A. The need of patients with systemic vasculitis and corona-virus infection in the treatment of periodontal dis-eases. Journal of Biomedicine and Practice. 2022;7(6):323–328. 18. Rizaev J.A., Shodikulova G.Z., Pulatov U.S. Ef-fect of anemia and haptoglobin phenotype on rheu-matoid arthritis. Journal of Biomedicine and Prac-tice. 2022;7(6):346–354. 19. Rustamova D.A., Rizaev J.A. The study of mark-ers of endothelial dysfunction in patients with sys-temic vasculitis after coronavirus infection. Journal of Biomedicine and Practice. 2022;7(4):270–276. 20. Safiri S., Kolahi A.A., Hoy D., Smith E., Bet-tampadi D., Mansournia M.A., et al. Global, regional and national burden of rheumatoid arthritis 1990–2017: a systematic analysis of the Global Burden of Disease Study 2017. Ann Rheum Dis. 2019;78(11):1463–1471. doi:10.1136/annrheumdis-2019-215920. 21. Scott I.C., Whittle R., Bailey J., Twohig H., Hid-er S.L., Mallen C.D.M., Muller S., Jordan K.P. Rheumatoid arthritis, psoriatic arthritis, and axial spondyloarthritis epidemiology in England from 2004 to 2020: an observational study using primary care electronic health record data. Lancet Reg Health Eur. 2022;23:100519. doi:10.1016/j.lanepe.2022.100519. 22. Smolen J.S., Landewé R.B.M., Bergstra S.A., et al. EULAR recommendations for the management of rheumatoid arthritis with synthetic and biological disease-modifying antirheumatic drugs: 2022 update. Ann Rheum Dis. 2023;82(1):3–18. doi:10.1136/ard-2022-223356. 23. Sparks J.A. Rheumatoid arthritis. Ann Intern Med. 2019;170(1):ITC1–ITC16. doi:10.7326/AITC201901010. 24. Yessirkepov M., Bekaryssova D., Mutalipova G., Narkabulov A. Trends in the incidence of musculo-skeletal diseases in Kazakhstan in 2011–2020: an information-analytical study. Rheumatol Int. 2023;43(8):1541–1545. doi:10.1007/s00296-023-05343-0. 25. Ziyadullaev S.K., Khudaiberdiev S.S., Aripova T.U., Chirumbolo S., Kamalov Z.S., Bjørklund G., Rizaev J.A., Tashkenbaeva E.N., Khamidov O.A., Gaffarov U.B. Synovial fluid as a crucial component of the joint microenvironment in rheumatoid arthri-tis. Immune Netw. 2025;25(2):e2. doi:10.4110/in.2025.25.e2.