Биология ва тиббиёт муаммолари 2026, №3 (169)


Maqola mavzusi

РЕВМАТИК КАСАЛЛИКЛАРДА ҚОН ЯРАТИШ ТИЗИМИДАГИ ЎЗГАРИШЛАР (421-428)

Mualliflar

Абдиев Каттабек Махматович, Хамраев Хамза Хамидуллаевич

Muassasa

Самарқанд Давлат тиббиёт университети, Ўзбекистон Республикаси, Самарқанд ш.

Annotatsiya

Ревматик касалликлар (РК) ҳолатларининг тахминан ярмида қон яратиш тизимида ўзгаришлар кузатилади, шунинг учун уларни ўз вақтида аниқлаш ва қиёсий ташхис ўтказиш муҳим. Айниқса, тизимли қизил югурук ва ревматоид артритда гематологик бузилишлар кенг ва хилма-хил намоён бўлади, бироқ қон тизими патологияси бошқа нозологик шаклларда ҳам учраши мумкин. Бириктирувчи тўқима касалликларида анемия, нейтропения ва тромбоцитопениянинг сабаблари, ташхис ва даволаш хусусиятлари қисқача ёритилган. Шунингдек, қон яратиш тизими ўзгаришларининг айрим патогенетик жиҳатлари ҳамда ревматик касалликлар билан қон ўсмалари комбинацияси масалалари кўриб чиқилган. Қон тизимидаги ўзгаришлар кўп ҳолларда касалликнинг дастлабки белгиси бўлиши мумкин, шу боис бундай беморлар тўлиқ ва чуқур текширувдан ўтказилиши лозим.

Kalit so'zlar

ревматик касалликлар, тизимли қизил югурук, ревматоид артрит, саратон, анемия, нейтропения, тромбоцитопения, ташхислаш.

Adabiyotlar

1. Абдувакилов Ж.У., Ризаев Ж.А. Оценка мета-болических и гуморальных факторов крови у больных хроническим генерализованным паро-донтитом, ассоциированным с метаболическим синдромом // Вісник проблем біології і медицини. - 2019. - № 4-1(153). - С. 275–278. 2. Богданов А.Н. Изменения системы крови при ревматических заболеваниях / А.Н. Богданов [и др.] // Вестник Российской Военно-медицинской академии. - 2013. - № 2. - С. 173–179. 3. Волков К.Ю. Анемия хронических заболева-ний в практике ревматолога: особенности патоге-неза, диагностики и дифференциальной диагно-стики / К.Ю. Волков [и др.] // Клиническая пато-физиология Военно-медицинской академии. - 2018. - № 24. - С. 37–41. 4. Клиническая гематология: руководство для врачей / под ред. А.Н. Богданова, В.И. Мазурова. - Санкт-Петербург: Фолиант, 2008. - 488 с. 5. Клинические рекомендации по ревматоидному артриту Министерства здравоохранения Россий-ской Федерации, 2018 год. 6. Кулибаба Т.Г. Гематологические синдромы при ревматических заболеваниях / Т.Г. Кулибаба // Медицина. XXI век. - 2006. - № 4. - С. 45–51. 7. Лезина А.С. Анемия как маркер активности ревматических заболеваний / А.С. Лезина, М.М. Топорков // Известия Российской Военно-медицинской академии. - 2020. - Т. 1, № 1, прил. 8. Насонов Е.Л. Ревматология: Российские кли-нические рекомендации / под ред. Е.Л. Насонова. - Москва: ГЭОТАР-Медиа, 2020. - С. 104–130. 9. Рациональная фармакотерапия заболеваний системы крови: руководство для практикующих врачей / под ред. А.И. Воробьёва. - Москва: Лит-терра, 2009. - 688 с. 10. Шадуро Д.В. Особенности показателей крови при ревматоидном артрите и реактивном артрите. Дополнительные возможности дифференциальной диагностики / Д.В. Шадуро, Г.С. Гончаров, Я.И. Душкин // Таврический медико-биологический вестник. - 2019. - Т. 22, № 1. - С. 93–99. 11. Askling J. Haemopoietic malignancy in rheuma-toid arthritis / J. Askling [et al.] // Annals of the Rheumatic Diseases. - 2005. - Vol. 64, No. 10. - P. 1414–1420. 12. Baek S.W. Clinical features and outcomes of au-toimmune hemolytic anemia: a retrospective analy-sis of 32 cases / S.W. Baek [et al.] // Korean Journal of Hematology. - 2011. - Vol. 46, No. 2. - P. 111–117. 13. Bernatsky S. Malignancy in systemic lupus ery-thematosus: what have we learned? / S. Bernatsky [et al.] // Best Practice & Research Clinical Rheuma-tology. - 2009. - Vol. 23, No. 4. - P. 539–547. 14. Bertoli M. Systemic lupus erythematosus in a multiethnic US cohort LUMINA LI: anaemia as a predictor of disease activity and damage accrual / M. Bertoli [et al.] // Rheumatology. - 2007. - Vol. 46, No. 9. - P. 1471–1476. 15. Capsoni F. Primary and secondary autoimmune neutropenia / F. Capsoni, P. Sarzi-Puttini, A. Zanella // Arthritis Research & Therapy. - 2005. - Vol. 7, No. 5. - P. 208–214. 16. Cines D.B. Pathobiology of secondary immune thrombocytopenia / D.B. Cines, H.L. Liebman, R. Stasi // Seminars in Hematology. - 2009. - Vol. 46, Suppl. 2. - P. 2–14. 17. Dasanu C.A. Moderate cytopenias in asympto-matic individuals: is screening for connective tissue diseases warranted? / C.A. Dasanu, C. Do // Journal of Postgraduate Medicine. - 2011. - Vol. 57, No. 2. - P. 178–179. 18. Duran S. Features associated with and the impact of hemolytic anemia in patients with systemic lupus erythematosus: LX, results from a multiethnic co-hort / S. Duran [et al.] // Arthritis & Rheumatism. - 2008. - Vol. 59, No. 9. - P. 1332–1346. 19. Ferniger T.A. Unraveling the molecular events leading to the genesis of large granular lymphocytic leukemia reveals a new treatment strategy / T.A. Ferniger // Haematologica. - 2012. - Vol. 98, No. 2. - P. 159. 20. Hur M. Macrophage activation syndrome in a child with systemic juvenile rheumatoid arthritis / M. Hur [et al.] // Journal of Korean Medical Science. - 2005. - Vol. 20, No. 4. - P. 695–698. 21. Mashhadi M.A. Thrombotic thrombocytopenic purpura and deep vein thrombosis as the presenting manifestations of systemic lupus erythematosus: a case report and review of literature / M.A. Mashhadi, Z. Bari // Journal of Medical Sciences. - 2011. - Vol. 16, No. 8. - P. 1082–1088. 22. Masson C. Rheumatoid anemia / C. Masson // Joint Bone Spine. - 2011. - Vol. 78, No. 2. - P. 131–137. DOI: 10.1016/j.jbspin.2010.05.017. 23. Muroi K. A long course of leukocytopenia and splenomegaly with extramedullary hematopoiesis in the absence of clinically manifested rheumatoid ar-thritis / K. Muroi [et al.] // Journal of Clinical and Experimental Hematology. - 2010. - Vol. 50, No. 2. - P. 163–166. 24. Peerschke E.L. Serum complement activation on heterologous platelets associated with arterial thrombosis in patients with systemic lupus erythe-matosus and antiphospholipid antibodies / E.L. Peerschke [et al.] // Lupus. - 2009. - Vol. 18, No. 6. - P. 530–538. 25. Peerschke E.I. Complement activation on plate-lets: implications for vascular inflammation and thrombosis / E.I. Peerschke, W. Yin, B. Ghebrehiwet // Molecular Immunology. - 2010. - Vol. 47, No. 13. - P. 2170–2175. 26. Rizaev J.A., Norbutayev A., Murtazayev A. Mod-ern methods for detecting oral cavity defects in he-moblastosis, detecting the degree of damage and prediction of the clinical current // Journal of Bio-medicine and Practice. - 2021. - Vol. 6, Issue 5. - P. 45–51. 27. Ruiz-Irastorza G. Predictors of major infections in systemic lupus erythematosus / G. Ruiz-Irastorza [et al.] // Arthritis Research & Therapy. - 2009. - Vol. 11, No. 4. - P. 109–115. 28. Serraj K. Drug-induced agranulocytosis in rheu-matology / K. Serraj [et al.] // Annales de Biologie Clinique. - 2007. - Vol. 65, No. 4. - P. 431–436. 29. Tamashiro M.S. Discrimination of acute lympho-blastic leukemia from systemic-onset juvenile idio-pathic arthritis at disease onset / M.S. Tamashiro [et al.] // Clinics. - 2011. - Vol. 86, No. 10. - P. 1665–1669. 30. Theander E. Lymphoma and other malignancies in primary Sjögren’s syndrome / E. Theander [et al.] // Annals of the Rheumatic Diseases. - 2006. - Vol. 65, No. 6. - P. 796–803. 31. Veneri D. Thrombocytopenias: a clinical point of view / D. Veneri [et al.] // Blood Transfusion. - 2009. - Vol. 7, No. 2. - P. 75–85. 32. Wusthof M. Severe aplastic anemia following leflunomide therapy / M. Wusthof [et al.] // Rheu-matology. - 2010. - Vol. 49, No. 5. - P. 1016–1017. 33. Yamada R. A case of thrombotic thrombocytope-nic purpura associated with systemic lupus erythe-matosus / R. Yamada [et al.] // Autoimmune Diseas-es. - 2011. - Published online July 11, 2011. DOI: 10.4061/2011/483642. 34. Ziakas P.D. Lupus thrombocytopenia: clinical implications and prognostic significance / P.D. Ziakas [et al.] // Annals of the Rheumatic Diseases. - 2005. - Vol. 64, No. 9. - P. 1366–1369. 35. Ziakas P.D. Suspects in the tale of lupus-associated thrombocytopenia / P.D. Ziakas [et al.] // Clinical and Experimental Immunology. - 2006. - Vol. 145, No. 1. - P. 71–80.