Биология ва тиббиёт муаммолари 2026, №3 (169)
Maqola mavzusi
ЭНДОКРИН ПАТОЛОГИЯСИ БЎЛГАН БЕМОРЛАРДА ҚУРУҚ КЎЗ СИНДРОМИНИ ДАВОЛАШНИНГ ТУРЛИ УСУЛЛАРИ САМАРАДОРЛИГИ НАТИЖАЛАРИНИНГ ҚИЁСИЙ ТАҲЛИЛИ (302-306)
Mualliflar
Тўхтаев Ботир Умирзакович, Норматова Наргиза Миршавкатовна, Ҳамидуллаев Фирдавс Фаридунович
Muassasa
1 - Республика ихтисослаштирилган кўз микрохирургияси тиббиёт марказининг Самарқанд филиали, Ўзбекистон Республикаси, Самарқанд ш.; 2 - Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Тиббиёт ходимларининг касбий малакасини ривожлантириш маркази, Тошкент ш.; 3 - Самарқанд давлат тиббиёт университети, Ўзбекистон Республикаси, Самарқанд ш.
Annotatsiya
Мақолада эндокрин патология фонида қуруқ кўз синдроми бўлган беморларда турли даволаш усуллари сама-радорлигини баҳолашга бағишланган клиник кузатув натижалари келтирилган. Тадқиқот Самарқанд филиа-ли Республика ихтисослаштирилган кўз микрохирургияси илмий-амалий тиббиёт маркази базасида бир йил давомида ўтказилди. Тадқиқотга қандли диабет, қалқонсимон без касалликлари, метаболик синдром, семиз-лик ва бошқа эндокрин бузилишлари бўлган 124 нафар бемор киритилди. Беморларда субъектив шикоятлар, кўз юзаси ҳолати, Ширмер тести, кўз ёши плёнкасининг узилиш вақти, шох парда эпителиопатияси ва мей-бомий безлари функцияси баҳоланди. Даволашнинг тўрт хил ёндашуви таққосланди: базис намлантирувчи терапия, базис терапия билан яллиғланишга қарши даво, базис терапия билан мейбомий безлари дисфункци-ясини коррекция қилиш ва комплекс терапия. Энг яққол клиник ҳамда функционал самара комплекс даво олган беморларда кузатилди. Олинган натижалар эндокрин патологияси бўлган беморларда қуруқ кўз синдромини даволашда индивидуал, босқичма-босқич ва патогенетик асосланган ёндашув зарурлигини тасдиқлайди.
Kalit so'zlar
қуруқ кўз синдроми, эндокрин патология, қандли диабет, тиреоид офтальмопатия, кўз ёши плёнкаси, мей-бомий безлари, даволаш.
Adabiyotlar
1. Бржеский В.В., Сомов Е.Е. Роговично-конъюнктивальный ксероз. - Санкт-Петербург: Левша, 2003. - 120 с. 2. Ермакова Н.А. Синдром сухого глаза у боль-ных сахарным диабетом // Федоровские чтения. - Москва, 2013. - С. 209. 3. Қуруқ кўз синдроми қандли диабет билан оғриган беморларда тарқалиши, патогенези ва клиник хусусиятлари // Journal of Science in Medicine and Life. - 2025. - Vol. 3, № 5. 4. Ризаев Ж.А., Туйчибаева Д.М. Показатели за-болеваемости глаукомой среди взрослого населе-ния Республики Узбекистан // Stomatologiya. - 2021. - DOI: 10.34920/2091-5845-2021-33. 5. Ризаев Ж.А., Туйчибаева Д.М. Прогнозирова-ние частоты и распространенности глаукомы в Республике Узбекистан // Журнал биомедицины и практики. - 2020. - Т. 6, № 5. - С. 180–186. 6. Сабирова Д.Б., Ризаев Ж.А., Бобоев С.А. Фако-генли глаукома бўйича операция қилинган бемор-ларда тиббий реабилитациянинг замонавий усул-лари // Биология ва тиббиёт муаммолари. - 2025. - № 2(159). - С. 177–180. 7. Сабирова Д.Б., Ризаев Ж.А., Кадирова А.М. Медицинская реабилитация пациентов с факоген-ной глаукомой после хирургического лечения // Передовая офтальмология. - 2025. - Т. 13, № 2. - С. 62–66. 8. Туйчибаева Д.М., Ризаев Ж.А. Пути совершен-ствования системы диспансеризации больных с первичной глаукомой // Журнал стоматологии и краниофациальных исследований. - 2021. - № 2. - С. 141–145. 9. Туйчибаева Д.М., Ризаев Ж.А., Малиновская И.И. Динамика первичной и общей заболеваемо-сти глаукомой среди взрослого населения Узбеки-стана // Офтальмология. Восточная Европа. - 2021. - Т. 11, № 1. - С. 27–38. DOI: 10.34883/PI.2021.11.1.003. 10. Achtsidis V., Eleftheriadou I., Kozanidou E. et al. Dry eye syndrome in subjects with diabetes and association with neuropathy // Diabetes Care. - 2014. - Vol. 37, № 10. - P. e210–e211. 11. Akinci A., Cetinkaya E., Aycan Z. Dry eye syn-drome in diabetic children // European Journal of Ophthalmology. - 2007. - Vol. 17, № 6. - P. 873–878. 12. Allayarov A.T., Rizaev J.A., Yusupov A.A. Fre-quency of diabetic retinopathy in the population of Samarkand // Advanced Ophthalmology. - 2024. - Vol. 8, № 2. - P. 123–125. 13. Allayarov A.T., Rizaev J.A., Yusupov A.A. Clin-ical efficacy of laser treatment of diabetic retinopa-thy // Science and Innovation. - 2024. - Vol. 3, № D4. - P. 138–141. 14. Allayarov A.T., Rizaev J.A., Yusupov A.A., Yakhshinorov I.N. Assessment of epidemiological situation with diabetic retinopathy in Samarkand // Economy and Society. - 2024. - № 4-1(119). - P. 758–761. 15. Allayarov A.T., Rizayev J.A., Yusupov A.A., Xakimova M.Sh. The state of ophthalmological care and its improvement in patients with diabetic reti-nopathy // Journal of Stomatology and Craniofacial Research. - 2024. - № 2. - P. 104–110. 16. Baudouin C., Aragona P., Messmer E.M. et al. Role of hyperosmolarity in the pathogenesis and management of dry eye disease // The Ocular Sur-face. - 2013. - Vol. 11, № 4. - P. 246–258. 17. Fuerst N., Langelier N., Massaro-Giordano M. et al. Tear osmolarity and dry eye symptoms in diabet-ics // Clinical Ophthalmology. - 2014. - Vol. 8. - P. 507–515. 18. Kallinikos P., Berhanu M., O’Donnell C. et al. Corneal nerve tortuosity in diabetic patients with neuropathy // Investigative Ophthalmology & Visual Science. - 2004. - Vol. 45, № 2. - P. 418–422. 19. Manaviat M.R., Rashidi M., Afkhami-Ardekani M., Shoja M.R. Prevalence of dry eye syndrome and diabetic retinopathy in type 2 diabetic patients // BMC Ophthalmology. - 2008. - Vol. 8. - Article 10. 20. Misra S.L., Braatvedt G.D., Patel D.V. Peripheral neuropathy and tear film dysfunction in type 1 dia-betes mellitus // Journal of Diabetes Research. - 2014. - Article 848659. 21. TFOS DEWS II. The definition and classification report // The Ocular Surface. - 2017. - Vol. 15, № 3. - P. 276–283. 22. Tuychibayeva D.M., Rizayev Zh.A., Stozharova N.K. Longitudinal changes in the incidence of glau-coma in Uzbekistan // Ukrainian Journal of Oph-thalmology. - 2021. - № 4. - P. 43–47. DOI: 10.31288/oftalmolzh202144347.