Биология ва тиббиёт муаммолари 2026, №1 (167)


Maqola mavzusi

ПЕСТИЦИДНИ СУРУНКАЛИ ТАЪСИРИДА ТИМУСДАГИ МОРФОЛОГИК ЎЗГАРИШЛАР (372-378)

Mualliflar

Киёмов Ихтиёр Эргашевич, Исламов Шавкат Эржигитович

Muassasa

Самарқанд Давлат тиббиёт университети, Ўзбекистон Республикаси, Самарқанд ш.

Annotatsiya

Мақола пестицид Энто Дефол сурункали таъсир қилиш пайтида каламушларнинг тимусидаги ўзгаришларга бағишланган. Энто Дефолни юқори дозаларда (1/20 LD50) 3–7 кунлик муддатлардаёқ бўлаклараро тўсиқлар ва периваскуляр зоналарда коллаген толаларининг реактив қалинлашиши кузатилди. Ушбу ўзгаришлар интерстициал шиш ва микроциркулятор бузилишлар фонида ривожланаётган компенсатор жавоб сифатида баҳоланди. 14–30 кунлик муддатларга келиб юқори дозалар таъсирида коллаген толаларининг нисбий майдони сезиларли ошгани, кортико-медулляр архитектуранинг бузилиши фонида стромал элементлар устунлиги кучайгани қайд этилди. 90 кунларда эса фиброз жараёнлар барқарор тус олиб, лимфоид паренхиманинг атрофик редукцияси билан уйғунлашган ҳолда намоён бўлди. Бу доза таъсирида семиз ҳужайралар реакцияси мўътадил тусда кечди: эрта муддатларда фаоллашув кузатилган бўлса, кейинги даврларда уларнинг сони барқарорлашди ва 90 кунларда пасайиш тенденцияси намоён бўлди.

Kalit so'zlar

тимус, каламуш, пестицид, Энто Дефол, сурункали таъсир, морфологик ўзгаришлар.

Adabiyotlar

1. Абаева Т.С. Особенности макро- и микроско-пической анатомии вилочковой железы у детей раннего периода детства и у людей пожилого воз-раста // Вестник Кыргызско-Российского Славян-ского Университета. - Том 17. №10. 2017. - С. 180-183. 2. Кварацхелия А.Г., Клочкова С.В., Никитюк Д.Б., Алексеева Н.Т. Морфологическая характери-стика тимуса и селезенки при воздействии факто-ров различного происхождения // Журнал анато-мии и гистопатологии. – 2016. – Т. 5, № 3. – С.77-83 3. Мухамеджанов А.Х. Ультраструктурные и морфометрические особенности вилочковой железы при хроническом токсическом гепатите // Central Asian Research Journal for Interdisciplinary Studies (CARJIS) special issue – medicine. – 2024, December. – Vol.1 – Issue 3. – P. 171-178. 4. Ровда Ю.И., Ведерникова А.В., Силантьева И.В., Миняйлова Н.Н. Аспекты вилочковой желе-зы (тимуса) детского возраста (часть I)// Мать и дитя в Кузбассе. - 2020. - №4. – С. 59-69. 5. Рожкова И.С., Теплый Д.Л. Фармакологическая коррекция динамики свободнорадикальных про-цессов в органах иммунной системы на фоне хро-нической интоксикации // Естественные науки. - 2016. - № 1(54). - С. 72–77. 6. Хасанова Д. Морфологические особенности тимуса в норме и при влиянии генно-модифицированного продукта в эксперименте// Общество и инновации. - 2021. №2(2/S). – Р. 407–411. https://doi.org/10.47689/2181-1415-vol2-iss2/S-pp407-411) 7. Maletin N., Denda N., Borocki S., Golušin Z., Rašković A., Fejsa-Levakov A., Višnjić B.A., Amidžić J. Morphological characteristics of micro-environment in the human thymus during fetal de-velopment. //BMC Res Notes. - 2025 Mar. - 3;18(1):92. doi: 10.1186/s13104-025-07109-2. 8. Perez Y.E., Moran C.A. The thymus: General concepts on embryology, anatomy, histology and immunohistochemistry. //Semin Diagn Pathol. – 2022. - №39(2). - №86–91. 9. Rizaev J. A., Rizaev E. A., Akhmadaliev N. N. Current View of the Problem: A New Approach to Covid-19 Treatment //Indian Journal of Forensic Medicine & Toxicology. – 2020. – Т. 14. – №. 4. 10. Rizaev J. A., Maeda H., Khramova N. V. Plastic surgery for the defects in maxillofacial region after surgical resection of benign tumors //Annals of Cancer Research and Therapy. – 2019. – Т. 27. – №. 1. – С. 22-23. 11. Rizaev J. A., Kuliev O. A. Risk factors of anemia in children and prognosing of it //Электронный инновационный вестник. – 2018. – №. 4. – С. 62-65. 12. Rizaev J. A. et al. The need of patients with systemic vasculitis and coronavirus infection in the treatment of periodontal diseases //Applied Information Aspects of Medicine (Prikladnye informacionnye aspekty mediciny). – 2022. – Т. 25. – №. 4. – С. 40-45. 13. Rizaev J. A., Ruzimurotova Y. S., Khaydarova G. A. The impact of social and health factors at work and at home on nurses'health //Вестник магистратуры. – 2022. – №. 2-1 (125). – С. 10-12. 14. Verma R.S., Srivastava A.K. Triazole pesticides: A review of some recent advances. // Journal of En-vironmental Science and Health. - 2017, Part B. - №52(8). – Р. 537-556; 15. Wang H., Zúñiga-Pflücker J.C. Thymic microen-vironment: interactions between innate immune cells and developing thymocytes. //Front Immunol. – 2022. -13:885280.