Биология ва тиббиёт муаммолари 2026, №1 (167)
Maqola mavzusi
КИМЁВИЙ АДДИКТИВ БУЗИЛИШ РЕАБЛИТАЦИЯСИДА ТРАНСКРАНИАЛ МАГНИТ СТИМУЛЯЦИЯНИНГ ЎРНИ ВА АҲАМИЯТИ (286-290)
Mualliflar
Тураев Бобир Темирпулотович, Султанов Шохрух Хабибуллаевич
Muassasa
1 - Самарқанд давлат тиббиёт университети, Ўзбекистон Республикаси, Самарқанд ш.; 2 - Тошкент давлат тиббиёт университети, Ўзбекистон Республикаси, Тошкент ш.
Annotatsiya
Мазкур мақолада кимёвий аддиктив бузилишлар мавжуд беморларни комплекс реабилитация қилишда транскраниал магнит стимуляция (ТМС) усулининг самарадорлиги, у орқали руҳий ҳолат - хусусан, депрессив, хавотирли ва когнитив бузилишларни камайтиришдаги клиник ва психологик натижалари ўрганилди. Тадқиқот доирасида наркология бўлимига ётқизилган ва ташхисланган 200 нафар психоактив моддаларга қарам беморлар устида клиник-анамнестик, психометрик баҳолаш (HAM-A, MADRS, MoCA) ва инструментал усуллар қўлланилди. Беморларнинг дастлабки ва муолажадан кейинги ҳолати солиштирилди, айниқса асосий гуруҳга ТМС татбиқ этилиши фонида руҳий симптоматика ва когнитив фаолиятда сезиларли ижобий динамика кузатилди. ТМС усулининг юқори самарадорлиги, айниқса, қарамлик фонида ривожланган депрессив ва хавотирли бузилишлар даражасини пасайтиришда яққол намоён бўлди. Олинган натижалар ТМСни кимёвий аддиктив бузилишлар мавжуд беморларни реабилитация қилишда муҳим қўшимча восита сифатида тавсия этишга асос яратади.
Kalit so'zlar
кимёвий аддиктив бузилиш, транскраниал магнит стимуляция, когнитив бузилишлар, депрессив бузилишлар, хавотирли бузилишлар, реабилитация самарадорлиги.
Adabiyotlar
1. Antonelli M. et al. Transcranial magnetic stimula-tion: a review about its efficacy in the treatment of alcohol, tobacco and cocaine addiction //Addictive behaviors. – 2021. – Т. 114. – С. 106760. 2. Chen T. et al. Addictive Disorders //TMS and tDCS for Psychiatric Disorders: Non-invasive Brain Stimulation. – Singapore : Springer Nature Singa-pore, 2025. – С. 147-179. 3. Del Mauro L. et al. Beyond the Surface: Deep Transcranial Magnetic Stimulation Efficacy in Re-ducing Craving in Addictive Disorders: A Systematic Review and Meta-Analysis //Biological Psychiatry: Cognitive Neuroscience and Neuroimaging. – 2025. 4. Delmiati S. et al. Implementation of Medical Re-habilitation and Social Rehabilitation for Addicts and Victims of Drug Abuse //Ekasakti Journal of Law and Justice. – 2023. – Т. 1. – №. 1. – С. 21-29. 5. Ibragim A. et al. Psychological rehabilitation of individuals with alcohol use disorder, drug addiction, gambling disorder, and codependency //Acta Psycho-logica. – 2025. – Т. 257. – С. 105052. 6. Kuznetsov V. V. Medical rehabilitation of pa-tients with addictive pathology //Neurology Bulletin. – 2015. – Т. 47. – №. 3. – С. 90-98. 7. Martinotti G. et al. Transcranial Magnetic Stimu-lation to treat Substance Use Disorders and Behav-ioral addictions: The state of the art //J. Ital. Soc. Psychiatry. – 2021. – Т. 7. – С. 40-46. 8. Sultanov S. et al. Depression and post-traumatic stress disorder in patients with alcoholism after the covid-19 pandemic //Science and innovation. – 2023. – Т. 2. – №. D11. – С. 420-429. 9. Zhukova E. C., Leushina E. A. Analysis of risk factors and medical rehabilitation of drug addicts //Молодежный инновационный вестник. – 2024. – Т. 13. – №. S1. – С. 459-462. 10. Гаффаров С. А., Идиев Г. Э., Ризаев Ж. А. Заболевание слизистой оболочки полости рта и губ //Укув кулланма. – 2008. – С. 352. 11. Гаффаров С. А., Ризаев Ж. А., Гайбуллаева Ю. Х. Гигиена полости рта при заболеваниях пародонта //Методические рекомендации. Ташкент. – 2010. – С. 23. 12. Мусаев У. Ю., Ризаев Ж. А. Клинико-биохимическая оценка эффективности антиоксиданта при терапии больных генерализованным пародонтитом на фоне железодефицитной анемии //Институт стоматологии. – 2009. – №. 3. – С. 42-42. 13. Мухамедова З. М., Ризаев Ж. А., Махмудова А. Н. Биоэтика //Учебное пособие. Ташкент. – 2009. 14. Ортикова Н. Х., Ризаев Ж. А., Мелибаев Б. А. Психологические аспекты построения стоматологического приема пациентов детского возраста //Editor coordinator. – 2021. – С. 554. 15. Ризаев Ж. А., Хакимова С. З. Хроническая усталость при рассеянном склерозе и тактика дальнейшего лечения //Доктор ахборотномаси Вестник врача Doctor’s herald. – С. 62. 16. Ризаев Ж. А., Мусаев У. Ю. Влияние условий внешней среды на степень пораженности населения стоматологическими заболеваниями //Врач-аспирант. – 2009. – Т. 37. – №. 10. – С. 885-889. 17. Ризаев Ж. А., Адилова Ш. Т., Пулатов О. А. Обоснование комплексной программы лечебно-профилактической стоматологической помощи населению Республики Узбекистан //Аспирант и соискатель. – 2009. – №. 4. – С. 73-74. 18. Ризаев Ж. А. Распространенность болезней пародонта среди городского населения Узбекистана //Мед. журн. Узбекистана. – 2008. – Т. 3. – С. 6-8. 19. Ризаев Ж. А., Камилов Х. П., Муслимова М. И. Выносливость пародонта к нагрузке при начальной медленно прогрессирующей форме пародонтита //Журнал Стоматология. – 2004. – №. 1-2. – С. 24-28. 20. Ризаев Ж. А., Камилов Х. П. К вопросу о классификации пародонта //Сборник научных трудов, Алмаата. – 2004. – С. 163-167. 21. Ризаев Ж. А., Юсупов Р. Г., Кодиров О. Ш. Экология территории промышленных центров Узбекистана: влияние аэрозольных загрязнителей и биоэлементов на стоматологическую заболеваемость населения: обзор //Медицинский журнал Узбекистана. – 2008. – Т. 6. – С. 84-5. 22. Ризаев Ж. А. Обращаемость за медицинской помощью пациентов с болезнями пародонта //Мед. журнал Узбекистана. – 2008. – №. 5. – С. 53. 23. Ризаев Ж. А., Камилов Х. П., Гулямов С. С. Индивидуализированное лечение больных пародонтитом в зависимости от Рн слюны //Мед. журнал Узбекистана. – 2003. – №. 4. – С. 42-44. 24. Ризаев Ж. А. Изучение обращаемости населения за стоматологической помощью //Мед. журнал Узбекистана. – 2009. – №. 6. – С. 22-23. 25. Ризаев Ж. А. и др. Информированность учителей начальных классов о профилактической стоматологии //Мед. журнал Узбекистана. – 2008. – №. 4. – С. 55-58. 26. Ризаев Ж. А., Камилов Э. Х. Основные клинические показатели хронического генерализованного пародонтита медленно прогрессирующей формы //Журнал «Стоматология. – 2004. – №. 1-2. – С. 31-35.