Биология ва тиббиёт муаммолари 2026, №5 (171)


Тема статьи

ДЕНТАЛ ИМПЛАНТАЦИЯ АСОРАТЛАРИНИНГ ВАҚТ ВА ХАВФ ТУЗИЛМАСИ ҲАМДА ПЕРИИМПЛАНТ МУКОЗИТНИНГ ЛАБОРАТОР ТАШХИСИ (381-387)

Авторы

Хазратов Алишер Исомиддинович, Актамов Фаридун Акбарович

Учреждение

Самарқанд давлат тиббиёт университети, Ўзбекистон Республикаси, Самарқанд ш.

Аннотация

Мақсад: дентал имплантациядан кейинги асоратларнинг вақт ва хавф тузилмасини аниқлаш ҳамда периимплант яллиғланишни эрта аниқлашда микробиологик ва биокимёвий мезонларнинг диагностик қийматини баҳолаш. Материал ва усуллар: 2022–2025 йилларда 160 нафар беморга ўрнатилган 485 та имплантат 1–4 йил (медиана 2,9 йил) кузатилди. Улардан 70 таси якка имплантат (лахтакли ва лахтаксиз ўрнатиш), 260 таси юқори жағ қоплама протезлари таянчи (3, 4 ва 6 та имплантат), 155 таси навигацион усулда ўрнатилган имплантат. Имплантатни йўқотиш хавф омиллари Кокс регрессиясида, полимераза занжир реакцияси (ПЗР) натижаси ҳамда гингивал суюқликдаги IL-1β ва MMP-8 миқдори периимплант тўқималар ҳолати билан солиштирилиб, диагностик кўрсаткичлар бўйича баҳоланди. Натижалар: 17 та имплантат (3,5%) йўқотилди, йўқотишларнинг медиана муддати 1,0 йил (0,2–3,0). Периимплантит қайд этилмади, мукозит протоколга қараб 17–29% имплантатда аниқланди. Йўқотишнинг ягона аҳамиятли омили қоплама протезнинг учта боғланмаган имплантатга таянишидир (HR 3,89; 95% ИО 1,17–12,91), чекиш ва қандли диабет аҳамиятсиз чиқди. ПЗР мусбат натижаси яллиғланиш шансини 4,7 баравар оширди (95% ИО 2,96–7,49), бироқ сезгирлиги 55,3% дан ошмади. Бинормал модель бўйича IL-1β учун тахминан 27 пг/мл ва MMP-8 учун тахминан 37 нг/мл чегара 91–94% сезгирлик ва 93–94% ўзига хослик берди. Хулоса: ўрта муддатли кузатувда имплантат асосан эрта даврда ва ортопедик конструкция сабабли йўқотилади, периимплант патология эса мукозит босқичида қолади. Бу босқични гингивал суюқликдаги IL-1β ва MMP-8 яхши аниқлайди, ПЗР эса яллиғланишни истисно қилишда қулай.

Ключевые слова

дентал имплантация, периимплант мукозит, имплантат йўқотиш, хавф омиллари, IL-1β, MMP-8, полимераза занжир реакцияси.

Литературы

1. Ризаев Ж.А., Шадманов А.А. Оптимизация хи-рургического этапа дентальной имплантации // Журнал стоматологии и краниофациальных ис-следований. - 2020. - Т. 1, № 3. - С. 13–16. - DOI: 10.26739/2181-0966-2020-3-2. 2. Ризаев Ж.А., Шодмонов А.А., Олимжонов К.Ж. Периимплантиты - ранние осложнения при ден-тальной имплантации // Журнал биомедицины и практики. - 2021. - Т. 6, № 1. - С. 28–33. - DOI: 10.26739/2181-9300-2021-1-4. 3. Adilov K.Z., Rizaev J.A., Adilova Sh.T. Peri-implant health and implant survival: a review of prevalence, trends, and clinical aspects // Integrative Dentistry and Maxillofacial Surgery. - 2026. - Vol. 5, № 2 (14). - P. 65–73. - DOI: 10.57231/j.idmfs.2026.5.2.007. 4. Berglundh T., Armitage G., Araujo M.G., et al. Peri-implant diseases and conditions: consensus re-port of workgroup 4 of the 2017 World Workshop on the Classification of Periodontal and Peri-Implant Diseases and Conditions // Journal of Clinical Perio-dontology. - 2018. - Vol. 45, Suppl. 20. - P. S286–S291. - DOI: 10.1111/jcpe.12957. 5. Carra M.C., Blanc-Sylvestre N., Courtet A., Bou-chard P. Primordial and primary prevention of peri-implant diseases: a systematic review and meta-analysis // Journal of Clinical Periodontology. - 2023. - Vol. 50, Suppl. 26. - P. 77–112. - DOI: 10.1111/jcpe.13790. 6. Chrcanovic B.R., Albrektsson T., Wennerberg A. Reasons for failures of oral implants // Journal of Oral Rehabilitation. - 2014. - Vol. 41, № 6. - P. 443–476. - DOI: 10.1111/joor.12157. 7. Derks J., Tomasi C. Peri-implant health and dis-ease: a systematic review of current epidemiology // Journal of Clinical Periodontology. - 2015. - Vol. 42, Suppl. 16. - P. S158–S171. - DOI: 10.1111/jcpe.12334. 8. Duarte P.M., Serrão C.R., Miranda T.S., et al. Could cytokine levels in the peri-implant crevicular fluid be used to distinguish between healthy im-plants and implants with peri-implantitis? A system-atic review // Journal of Periodontal Research. - 2016. - Vol. 51, № 6. - P. 689–698. - DOI: 10.1111/jre.12354. 9. Fan Y.Y., Li S., Cai Y.J., Wei T., Ye P. Smoking in relation to early dental implant failure: a system-atic review and meta-analysis // Journal of Dentistry. - 2024. - Vol. 151. - Art. 105396. - DOI: 10.1016/j.jdent.2024.105396. 10. Monje A., Pons R., Ramanauskaite A., Castro A., Schwarz F., Chambrone L. Long-term surgical treatment outcomes of peri-implantitis // Periodon-tology 2000. - 2025. - Online ahead of print. - DOI: 10.1111/prd.12643. 11. Mustapha A.D., Salame Z., Chrcanovic B.R. Smoking and dental implants: a systematic review and meta-analysis // Medicina (Kaunas). - 2021. - Vol. 58, № 1. - Art. 39. - DOI: 10.3390/medicina58010039. 12. Nibali L., Gkranias N., Mainas G., Di Pino A. Periodontitis and implant complications in diabetes // Periodontology 2000. - 2022. - Vol. 90, № 1. - P. 88–105. - DOI: 10.1111/prd.12451. 13. Onclin P., Slot W., Vissink A., et al. Incidence of peri-implant mucositis and peri-implantitis in pa-tients with a maxillary overdenture: a sub-analysis of two prospective studies with a 10-year follow-up period // Clinical Implant Dentistry and Related Re-search. - 2022. - Vol. 24, № 2. - P. 188–195. - DOI: 10.1111/cid.13071. 14. Ravidà A., Arena C., Tattan M., et al. The role of keratinized mucosa width as a risk factor for peri-implant disease: a systematic review, meta-analysis, and trial sequential analysis // Clinical Implant Den-tistry and Related Research. - 2022. - Vol. 24, № 3. - P. 287–300. - DOI: 10.1111/cid.13080. 15. Rizaev J.A., Bekmuratov L.R. A new approach to the prevention of tissue resorption during imme-diate implant placement // Journal of Biomedicine and Practice. - 2022. - Vol. 7, № 5. - P. 340–346. - DOI: 10.5281/zenodo.7392955. 16. Rizaev J.A., Shodmonov A.A. Dental implanta-tion using computer software for accurate placement and long-term prosthetic results // Web of Scientist: International Scientific Research Journal. - 2022. - Vol. 3, № 9. - P. 682–687. - DOI: 10.17605/OSF.IO/DKC6W. 17. Roccuzzo A., Imber J.C., Salvi G.E., Roccuzzo M. Peri-implantitis as the consequence of errors in implant therapy // Periodontology 2000. - 2023. - Vol. 92, № 1. - P. 350–361. - DOI: 10.1111/prd.12482. 18. Sorsa T., Gürsoy U.K., Nwhator S., et al. Analy-sis of matrix metalloproteinases, especially MMP-8, in gingival crevicular fluid, mouthrinse and saliva for monitoring periodontal diseases // Periodontology 2000. - 2016. - Vol. 70, № 1. - P. 142–163. - DOI: 10.1111/prd.12101. 19. Wang H.L., Avila-Ortiz G., Monje A., et al. AO/AAP consensus on prevention and management of peri-implant diseases and conditions: summary report // Journal of Periodontology. - 2025. - Vol. 96, № 6. - P. 519–541. - DOI: 10.1002/JPER.25-0270.