Биология ва тиббиёт муаммолари 2026, №5 (171)
Тема статьи
ТИШЛАРНИ ОҚАРТИРИШДАН КЕЙИНГИ АСОРАТЛАР ПРОФИЛАКТИКАСИ УЧУН АДГЕЗИВ ТЕХНОЛОГИЯЛАРНИ ҚЎЛЛАШНИ ТАКОМИЛЛАШТИРИШ (131-136)
Авторы
Исламова Нилуфар Бустановна, Нуруллаева Гузал Абдумаликовна
Учреждение
Самарқанд давлат тиббиёт университети, Ўзбекистон Республикаси, Самарқанд ш.
Аннотация
Мақсад: тишларни профессионал оқартиришдан кейин ривожланадиган гиперестезиянинг олдини олишда адгезив технологиялар самарадорлигини клиник ва лаборатор таҳлиллар асосида илмий асослаш. Материал ва усуллар: тадқиқот 2025–2026 йилларда 50 нафар бемор иштирокида ва 180 та олиб ташланган тиш намунасида ўтказилди. «Opalescence Boost PF» тизими билан оқартиришдан сўнг назорат гуруҳида «Колордент» лаки, асосий гуруҳда «Колордент» лаки «Single Bond Universal» адгезиви билан биргаликда қўлланилди. Оқартиришдан олдин ҳамда ундан кейинги 2-, 7- ва 14-кунларда гиперестезиянинг тарқалиш (ИРГЗ) ва интенсивлик (ИИГЗ) индекслари, ТЭР-тест, қоплама ретенцияси, лаборатор босқичда эса эмаль юзаси сканерловчи электрон микроскопия ёрдамида баҳоланди. Натижалар: ИРГЗ, ИИГЗ, ТЭР-тест ва қоплама ретенцияси кўрсаткичларини биргаликда баҳолаш оқартиришдан кейинги сезувчанликнинг тарқалиши, интенсивлиги ва эмаль резистентлиги динамикасини объектив кузатиш имконини берди, оқартиришдан кейинги даврда эмаль юзасини адгезив ҳимоялаш протоколини такомиллаштириш учун илмий-амалий асос шакллантирилди. Хулоса: оқартиришдан кейинги дастлабки кунларда эмаль юзасини адгезив ҳимоялаш, бемор ҳолатини назорат қилиш ва клиник-лаборатор мезонларни комплекс баҳолаш гиперестезия ва эмалдаги структуравий ўзгаришлар профилактикасининг асосий босқичлари ҳисобланади.
Ключевые слова
тишларни оқартириш, адгезив технологиялар, тиш гиперестезияси, тиш эмали, профилактика, эмаль минерализацияси, тишлар сезувчанлиги, стоматология.
Литературы
1. Адилов К.З., Ризаев Ж.А., Адилова Ш.Т. Влия-ние неблагоприятных условий горнорудного про-изводства на состояние полости рта рабочих // Стоматология. 2018. № 1 (70). С. 8–11. DOI: 10.71337/inlibrary.uz.stomatologiya.1646. 2. Арчакова Т.С. Клиническая оценка и пути по-вышения резистентности эмали и дентина ви-тальных зубов после отбеливания: дис. … канд. мед. наук: 14.01.14. Ставрополь, 2010. 3. Любомирский Г.Б., Матвеев Р.С. Оценка эф-фективности применения зубной пасты с нитрат-ом калия и хлоридом стронция при гиперестезии зубов после профессионального отбеливания ди-одным лазером // Медицинский алфавит. 2021. № 38. С. 30–34. DOI: 10.33667/2078-5631-2021-38-30-34. 4. Муслимов О.К., Ризаев Ж.А. Взаимосвязь сто-матологической заболеваемости с изменениями функций желез внутренней секреции // Журнал биомедицины и практики. 2016. Т. 1, № 1. С. 20–23. DOI: 10.26739/2181-9300-2016-1-4. 5. Ризаев И.А., Бекжанова О.Е., Ризаев Ж.А. Рас-пространенность и интенсивность кариеса зубов у детей, больных герпетическим стоматитом, в Ташкенте // Клиническая стоматология. 2017. № 1. С. 75–77. Библиографическая запись. 6. Ризаев Ж.А., Асадуллаев Н.С. Структура сто-матологической патологии у лиц пожилого и старческого возраста // Журнал биомедицины и практики. 2018. Т. 1, № 3. С. 43–51. DOI: 10.26739/2181-9300-2018-3-7. 7. Ризаев Ж.А., Байбеков И.М., Ирсалиев Х.И., Ирханов М.М. Использование светодиодного из-лучения в стоматологии (обзор литературы) // Стоматология. 2017. № 4 (69). С. 73–75. DOI: 10.71337/inlibrary.uz.stomatologiya.2857. 8. Ризаев Ж.А., Муслимов О.К. Некоторые аспек-ты патогенеза некариозных заболеваний и его взаимосвязь с гормональными нарушениями // Стоматология. 2017. № 3 (68). С. 95–98. Ссылка на выпуск журнала. 9. Ризаев Ж.А., Хайдаров А.М. Распространен-ность и интенсивность кариеса зубов у детей, проживающих на территориях экологического риска // Стоматология. 2014. № 3–4 (57–58). С. 10–16. DOI: 10.71337/inlibrary.uz.stomatologiya.3226. 10. Ризаев Ж.А., Шамсиев Р.А. Причины развития кариеса у детей с врожденными расщелинами гу-бы и нёба (обзор литературы) // Вісник проблем біології і медицини. 2018. Т. 1, № 2 (144). С. 55–59. DOI: 10.29254/2077-4214-2018-2-144-55-59. 11. Ризаев Ж.А., Шокиров Д.А., Исаходжаева Х.Б. Разработка прогностических критериев для ком-плексной оценки факторов риска развития карие-са зубов для детей начальных классов // Стомато-логия. 2023. Т. 1, № 1. С. 65–67. DOI: 10.71337/inlibrary.uz.stomatologiya.20643. 12. Успенская О.А., Никуличева Л.Я., Клочков А.С. Способ лечения изменения цвета зубов у лиц, связанных с воздействием вредных произ-водственных факторов // Эндодонтия Today. 2024. Т. 22, № 2. С. 109–113. DOI: 10.36377/ET-0014. 13. Швецов М.М., Иорданишвили А.К., Белогор-цева А.Н. Исследование функциональной рези-стентности эмали зубов у подростков Санкт-Петербурга и возможностей ее повышения в до-машних условиях // Российские биомедицинские исследования. 2023. Т. 8, № 3. С. 26–30. DOI: 10.56871/RBR.2023.10.96.004. 14. Шокиров Д.А., Ризаев Ж.А., Хасанова Л.Э. Профилактика кариеса зубов детей младшего школьного возраста // Стоматология. 2020. № 3 (80). С. 50–53. DOI: 10.34920/2091-5845-2020-69. 15. Altınışık H., Akgül S., Nezir M., Özcan S., Özyurt E. The effect of in-office bleaching with dif-ferent concentrations of hydrogen peroxide on enamel color, roughness, and color stability // Mate-rials (Basel). 2023. Vol. 16, № 4. Art. 1389. DOI: 10.3390/ma16041389. 16. Epple M., Meyer F., Enax J. A critical review of modern concepts for teeth whitening // Dental Jour-nal (Basel). 2019. Vol. 7, № 3. Art. 79. DOI: 10.3390/dj7030079. 17. Greene J.C., Vermillion J.R. The simplified oral hygiene index // Journal of the American Dental As-sociation. 1964. Vol. 68. P. 7–13. DOI: 10.14219/jada.archive.1964.0034. 18. Kutuk Z.B., Ergin E., Cakir F.Y., Gurgan S. Ef-fects of in-office bleaching agent combined with different desensitizing agents on enamel // Journal of Applied Oral Science. 2019. Vol. 27. Art. e20180233. DOI: 10.1590/1678-7757-2018-0233. 19. Markowitz K. Pretty painful: why does tooth bleaching hurt? // Medical Hypotheses. 2010. Vol. 74, № 5. P. 835–840. DOI: 10.1016/j.mehy.2009.11.044. 20. Rezende M., Coppla F.M., Chemin K., Chibinski A.C., Loguercio A.D., Reis A. Tooth sensitivity after dental bleaching with a desensitizer-containing and a desensitizer-free bleaching gel: a systematic review and meta-analysis // Operative Dentistry. 2019. Vol. 44, № 2. P. E58–E74. DOI: 10.2341/17-253-L. 21. Rezende M., Loguercio A.D., Kossatz S., Reis A. Predictive factors on the efficacy and risk/intensity of tooth sensitivity of dental bleaching: a multi re-gression and logistic analysis // Journal of Dentistry. 2016. Vol. 45. P. 1–6. DOI: 10.1016/j.jdent.2015.11.003. 22. Shabbir S., Ahmed S., Zaidi S.J.A., Riaz S., Sarwar H., Taqi M., Rahman Khan Z.U. Efficacy of seventh generation bonding agents as desensitizers in patients with dentin hypersensitivity: a random-ized clinical trial // BMC Oral Health. 2024. Vol. 24. Art. 562. DOI: 10.1186/s12903-024-04352-0. 23. Vano M., Derchi G., Barone A., Genovesi A., Covani U. Tooth bleaching with hydrogen peroxide and nano-hydroxyapatite: a 9-month follow-up ran-domized clinical trial // International Journal of Den-tal Hygiene. 2015. Vol. 13, № 4. P. 301–307. DOI: 10.1111/idh.12123. 24. Wang Y., Gao J., Jiang T., Liang S., Zhou Y., Matis B.A. Evaluation of the efficacy of potassium nitrate and sodium fluoride as desensitizing agents during tooth bleaching treatment – a systematic re-view and meta-analysis // Journal of Dentistry. 2015. Vol. 43, № 8. P.