Биология ва тиббиёт муаммолари 2026, №4 (170)
Тема статьи
БАЧАДОН МИОМАСИДА ЭНДОВАСКУЛЯР ДАВОЛАШ НАТИЖАЛАРИНИ БАҲОЛАШДА УТТ ВА МРТНИНГ ПРОГНОСТИК АҲАМИЯТИ (516-527)
Авторы
Мустафокулова Зарнигор Рахматовна, Юнусова Лалита Ринатовна
Учреждение
1 - Болалар онкологияси, гематологияси ва иммунологияси илмий-амалий тиббиёт маркази, Ўзбекистон Республикаси, Тошкент ш.; 2 - Тошкент давлат тиббиёт университети, Ўзбекистон Республикаси, Тошкент ш.; 3 - Миллий тиббиет маркази, Ўзбекистон Республикаси, Тошкент ш.
Аннотация
Долзарблиги. Бачадон миомаси аёллар репродуктив тизимида энг кўп учрайдиган яхши сифатли касал-ликлардан бири бўлиб, кўпинча оғриқ синдроми, патологик бачадон қон кетишлари ва кичик чаноқ аъзоларига босим белгилари билан намоён бўлади ҳамда беморларнинг ҳаёт сифатини сезиларли даражада пасайтира-ди. Бачадон артерияларини эмболизация қилиш симптомли миомани даволашда самарали, кам инвазив ва аъзони сақлаб қолиш имконини берувчи усул ҳисобланади. Бироқ даволашга клиник жавоб ва миоматоз тугунларнинг регрессия даражаси беморларда турлича бўлиши мумкин. Шу сабабли даволаш самарадорли-гини олдиндан прогноз қилиш муҳим аҳамият касб этади. Бу борада нур ташхиси усуллари, айниқса ультра-товуш текшируви ва магнит-резонанс томографияси миоматоз тугунларнинг морфологик хусусиятлари, жойлашуви, ўлчами, тузилиши ва қон томирланишини, шунингдек, эмболизациядан кейинги ҳажмий ва пер-фузион ўзгаришларни баҳолаш имконини беради. Энг информатив визуализация биомаркерларини аниқлаш беморларни тўғри танлаш, даволаш натижаларини прогноз қилиш ва терапевтик самарадорлик етарли бўл-маган ҳолатларни ўз вақтида аниқлашга ёрдам бериши мумкин. Тадқиқот мақсади. Бачадон миомасини эн-доваскуляр даволаш натижаларини прогноз қилиш самарадорлигини ошириш, миоматоз тугунларнинг уль-тратовуш ва магнит-резонанс хусусиятларини комплекс баҳолаш ҳамда уларнинг прогностик аҳамиятини аниқлаш. Материаллар ва усуллар. Бачадон миомаси бўлган ва бачадон артерияларини эмболизация қилиш усулида эндоваскуляр даволанган беморларнинг клиник ва нур ташхиси натижалари таҳлил қилинди. Ком-плекс нур ташхиси доирасида ультратовуш текшируви ва магнит-резонанс томографияси қўлланилди. Мио-матоз тугунларнинг сони, ўлчами ва жойлашуви, морфологик хусусиятлари, эхотузилиши, қон томирланиши ва қон таъминоти, шунингдек, магнит-резонанс сигнал хусусиятлари ва перфузион кўрсаткичлари баҳолан-ди. Эмболизациядан кейин миоматоз тугунларнинг ўлчами ва ҳажми динамикаси, ишемия ва некроз дара-жаси, шунингдек, даволашга клиник жавоб таҳлил қилинди. Тадқиқотнинг назарий асосини шакллантириш мақсадида халқаро ва миллий наукометрик базаларда келтирилган 55 та илмий манба таҳлил қилинди. Натижалар. Ўтказилган таҳлил ультратовуш текшируви ва магнит-резонанс томографияси бачадон мио-масини эндоваскуляр даволаш самарадорлигини баҳолаш ва даволаш натижаларини прогноз қилишда муҳим имкониятларга эга эканлигини кўрсатди. Ультратовуш текшируви миоматоз тугунларнинг ўлчами ва тузи-лишини динамикада баҳолаш имконини берса, допплер усуллари уларнинг қон томирланиш хусусиятларини аниқлашга хизмат қилади. Магнит-резонанс томографияси миоматоз тугунларнинг анатомик ва тўқимавий хусусиятлари, қон таъминоти ва перфузиясини батафсил баҳолаш имконини беради. Энг истиқболли про-гностик кўрсаткичлар сифатида тугунларнинг дастлабки ҳажми ва жойлашуви, қон томирланиш хусусият-лари, контраст тўпланиш даражаси ҳамда перфузион кўрсаткичлари белгиланди. Ультратовуш ва магнит-резонанс томография маълумотларини комплекс баҳолаш эндоваскуляр даволаш самарадорлигини объек-тивроқ назорат қилиш ва клиник натижаларни аниқроқ прогноз қилиш имконини беради. Хулоса. Ультрато-вуш текшируви ва магнит-резонанс томографияси бачадон миомасини эндоваскуляр даволаш натижаларини прогноз қилиш ва динамикада баҳолашда муҳим аҳамиятга эга. Ультратовуш текшируви ўзининг қулайлиги ва такрорий мониторинг ўтказиш имконияти билан ажралиб турса, магнит-резонанс томографияси мио-матоз тўқиманинг морфологияси, қон таъминоти ва перфузияси ҳақида батафсил маълумот беради. Визуа-лизация биомаркерларини комплекс баҳолаш эндоваскуляр даволаш самарадорлигини прогноз қилиш аниқли-гини ошириш ва индивидуал даволаш тактикасини танлашга ёрдам беради. Келгусида ультратовуш ва маг-нит-резонанс томографиясининг миқдорий кўрсаткичлари, радиомика ва сунъий интеллект технологиялари асосида бачадон миомасини эндоваскуляр даволаш натижаларини индивидуал прогноз қилишга қаратилган мультимодал прогностик моделларни ишлаб чиқиш истиқболли йўналиш ҳисобланади.
Ключевые слова
бачадон миомаси, бачадон артерияларини эмболизация қилиш, эндоваскуляр даволаш, ультратовуш текши-руви, магнит-резонанс томографияси, визуализация биомаркерлари, прогнозлаш, перфузия, қон томирланиш.
Литературы
1. Abishev B, Rakhimzhanova R, Tazhibaeyv D. Endovascular occlusion of uterine arteries in the treatment of symptomatic uterine leiomyoma. J Clin Med Kaz. 2023;3(45 Special Issue):11–13. doi:10.23950/1812-2892-JCMK-00478. 2. American College of Obstetricians and Gynecol-ogists. Management of symptomatic uterine leiomy-omas: ACOG Practice Bulletin, Number 228. Obstet Gynecol. 2021;137(6):e100–e115. doi:10.1097/AOG.0000000000004401. 3. Baird DD, Dunson DB, Hill MC, Cousins D, Schectman JM. High cumulative incidence of uter-ine leiomyoma in Black and White women: ultra-sound evidence. Am J Obstet Gynecol. 2003;188(1):100–107. doi:10.1067/mob.2003.99. 4. Behairy MS, Goldsmith D, Schultz C, Morrison JJ, Jahangiri Y. Uterine fibroids: a narrative review of epidemiology and management, with a focus on uterine artery embolization. Gynecol Pelvic Med. 2024;7:23. doi:10.21037/gpm-23-57. 5. Çakır Ç, Kılınç F, Deniz MA, Karakaş S. Can pre-procedural MRI signal intensity ratio predict the success of uterine artery embolization in treatment of myomas? Turk J Med Sci. 2021;51(3):1380–1387. doi:10.3906/sag-2012-136. 6. Caridi TM. Uterine artery embolization for ade-nomyosis. Tech Vasc Interv Radiol. 2021;24(1):100726. doi:10.1016/j.tvir.2021.100726. 7. Committee on Gynecologic Practice, American College of Obstetricians and Gynecologists. Com-mittee Opinion No. 557: Management of acute ab-normal uterine bleeding in nonpregnant reproduc-tive-aged women. Obstet Gynecol. 2013;121(4):891–896. doi:10.1097/01.AOG.0000428646.67925.9a. 8. Coyne KS, Harrington A, Currie BM, Chen J, Gillard P, Spies JB. Psychometric validation of the 1-month recall uterine fibroid symptom and health-related quality of life questionnaire (UFS-QOL). J Patient Rep Outcomes. 2019;3(1):57. doi:10.1186/s41687-019-0146-x. 9. Duc NM, Huy HQ. Effect of magnetic resonance imaging characteristics on uterine fibroid treatment. Rep Med Imaging. 2018;11:1–8. doi:10.2147/RMI.S162910. 10. Duvnjak S, Andersen PE. Intra-arterial lidocaine administration during uterine fibroid embolization to reduce the immediate postoperative pain: a prospec-tive randomized study. CVIR Endovasc. 2020;3(1):10. doi:10.1186/s42155-020-0099-4. 11. Himiniuc LMM, Murarasu M, Toma B, et al. Transradial embolization, an underused type of uter-ine artery embolization approach: a systematic re-view. Medicina (Kaunas). 2021;57(2):83. doi:10.3390/medicina57020083. 12. Horton AW, Patel U, Belli AM. An unusual arte-rial supply to the uterus: a case report and review of anatomy—implications for uterine artery emboliza-tion. Clin Radiol. 2010;65(12):1038–1042. doi:10.1016/j.crad.2010.07.007. 13. Katsumori T, Miura H, Yoshikawa T, Seri S, Ko-tera Y, Asato A. Intra-arterial lidocaine administra-tion for anesthesia after uterine artery embolization with trisacryl gelatin microspheres for leiomyoma. J Vasc Interv Radiol. 2020;31(1):114–120. doi:10.1016/j.jvir.2019.09.007. 14. Khalsa B, Costantino M, Goodwin S. Uterine artery embolization followed by elective myomec-tomy for the treatment of intracavitary fibroids: pre-liminary experience. J Vasc Interv Radiol. 2017;28(2):S47. 15. Kim HS, Paxton BE. Development of a hyper-trophic ovarian artery after uterine artery emboliza-tion with polyvinyl alcohol particles. Cardiovasc In-tervent Radiol. 2007;30(5):1033–1036. doi:10.1007/s00270-007-9068-8. 16. Kim SY, Koo BN, Shin CS, Ban M, Han K, Kim MD. The effects of single-dose dexamethasone on inflammatory response and pain after uterine artery embolisation for symptomatic fibroids or adenomyo-sis: a randomised controlled study. BJOG. 2016;123(4):580–587. doi:10.1111/1471-0528.13785. 17. Kohi MP, Spies JB. Updates on uterine artery embolization. Semin Intervent Radiol. 2018;35(1):48–55. doi:10.1055/s-0038-1636521. 18. Koziarz A, Patel NR, Kennedy SA, et al. Uterine artery embolization for pedunculated subserosal fi-broids: a systematic review and meta-analysis. J Vasc Interv Radiol. 2022;33(9):1025–1031.e6. doi:10.1016/j.jvir.2021.12.035. 19. Krentel H, De Wilde RL. Prevalence of adeno-myosis in women undergoing hysterectomy for ab-normal uterine bleeding, pelvic pain or uterine pro-lapse: a retrospective cohort study. Ann Med Surg (Lond). 2022;78:103809. doi:10.1016/j.amsu.2022.103809. 20. Kröncke T. An update on uterine artery emboli-zation for uterine leiomyomata and adenomyosis of the uterus. Br J Radiol. 2023;96(1143):20220121. 21. Kunchala S, Dumoff K, Shafique K, Kinson MS, Shlansky-Goldberg RD. Expulsion of diffuse adeno-myosis following uterine artery embolization. J Vasc Interv Radiol. 2020;31(11):1908–1911. doi:10.1016/j.jvir.2020.04.026. 22. Lacayo EA, Richman DL, Acord MR, et al. Leiomyoma infarction after uterine artery emboliza-tion: influence of embolic agent and leiomyoma size and location on outcome. J Vasc Interv Radiol. 2017;28(7):1003–1010. doi:10.1016/j.jvir.2017.03.015. 23. Laughlin-Tommaso S, Barnard EP, AbdElmagied AM, et al. FIRSTT study: randomized controlled trial of uterine artery embolization vs focused ultra-sound surgery. Am J Obstet Gynecol. 2019;220(2):174.e1–174.e15. doi:10.1016/j.ajog.2018.10.032. 24. Leonhardt H, Aziz A, Lönn L. Post-embolization syndrome and complete expulsion of a leiomyoma after uterine artery embolization. Acta Obstet Gyne-col Scand. 2005;84(3):303–305. doi:10.1111/j.0001-6349.2005.0358d.x. 25. Matson M, Nicholson A, Belli AM. Anastomoses of the ovarian and uterine arteries: a potential pitfall and cause of failure of uterine embolization. Cardio-vasc Intervent Radiol. 2000;23(5):393–396. doi:10.1007/s002700010090. 26. Munro MG, Critchley HOD, Broder MS, Fraser IS; FIGO Working Group on Menstrual Disorders. FIGO classification system (PALM-COEIN) for causes of abnormal uterine bleeding in nongravid women of reproductive age. Int J Gynaecol Obstet. 2011;113(1):3–13. doi:10.1016/j.ijgo.2010.11.011. 27. Nakhaei M, Mojtahedi A, Faintuch S, Sarwar A, Brook OR. Transradial and transfemoral uterine fi-broid embolization comparative study: technical and clinical outcomes. J Vasc Interv Radiol. 2020;31(1):123–129. doi:10.1016/j.jvir.2019.08.016. 28. Ozen M, Birmingham E, Hoffman M, Raissi D. Non-surgical management of abdominal ectopic pregnancy with uterine artery embolization. Radiol Case Rep. 2022;17(5):1631–1633. doi:10.1016/j.radcr.2022.02.040. 29. Ozen M, Momin S, Myers CB, Hoffman M, Rais-si D. Primary bilateral ovarian artery embolization for uterine leiomyomatosis in the setting of a rare anatomic variant: hypoplastic uterine arteries. Radiol Case Rep. 2021;16(9):2426–2428. doi:10.1016/j.radcr.2021.05.069. 30. Pisanie JLD, Commander CW, Burke CT. Man-agement of postprocedural uterine artery emboliza-tion pain. Semin Intervent Radiol. 2021;38(5):588–594. doi:10.1055/s-0041-1739161. 31. Rajan DK, Margau R, Kroll RR, Simons ME, Tan KT, Jaskolka JD, et al. Clinical utility of ultrasound versus magnetic resonance imaging for deciding to proceed with uterine artery embolization for pre-sumed symptomatic fibroids. Clin Radiol. 2011;66(1):57–62. doi:10.1016/j.crad.2010.08.005. 32. Ramirez-Caban L, Kannan A, Goggins ER, Shockley ME, Haddad LB, Chahine EB. Factors that lengthen patient hospitalizations following laparo-scopic hysterectomy. JSLS. 2020;24(3):e2020.00029. doi:10.4293/JSLS.2020.00029. 33. Razavi MK, Wolanske KA, Hwang GL, Sze DY, Kee ST, Dake MD. Angiographic classification of ovarian artery-to-uterine artery anastomoses: initial observations in uterine fibroid embolization. Radiol-ogy. 2002;224(3):707–712. doi:10.1148/radiol.2243011513. 34. Sadick M, Hofmann L, Weiß C, Tuschy B, Schönberg SO, Zöllner FG. Long-term evaluation of uterine fibroid embolisation using MRI perfusion parameters and patient questionnaires: preliminary results. BMC Med Imaging. 2022;22:214. doi:10.1186/s12880-022-00911-7. 35. Sanampudi S, Gabriel G, Hoffman M, Raissi D. Impending fibroid expulsion on MRI after uterine fibroid embolization. Radiol Case Rep. 2019;14(6):673–677. doi:10.1016/j.radcr.2019.03.011. 36. Shaheen I, Khan S, Malik HA. The role of ultra-sound in diagnosing uterine fibroids: a systematic review. Pakistan J Med Cardiological Rev. 2026;5(2):6322–6340. doi:10.66021/pakmcr1358. 37. Sher A, Garvey A, Kamat S, et al. Single-system experience with outpatient transradial uterine artery embolization: safety, feasibility, outcomes, and early rates of return. AJR Am J Roentgenol. 2021;216(4):975–980. doi:10.2214/AJR.20.23343. 38. Sofy AA, Tsui S. Comparison of polyvinyl alco-hol particles and tris-acryl gelatin microspheres em-bolic agents used in uterine artery embolization: a systematic review and meta-analysis. Turk J Obstet Gynecol. 2023;20(1):74–84. doi:10.4274/tjod.galenos.2023.43778. 39. Spencer EB, Stratil P, Mizones H. Clinical and periprocedural pain management for uterine artery embolization. Semin Intervent Radiol. 2013;30(4):354–363. doi:10.1055/s-0033-1359729. 40. Spies JB. Recovery after uterine artery emboliza-tion: understanding and managing short-term out-comes. J Vasc Interv Radiol. 2003;14(10):1219–1222. 41. Spielmann AL, Keogh C, Forster BB, Martin ML, Machan LS. Comparison of MRI and sonogra-phy in the preliminary evaluation for fibroid emboli-zation. AJR Am J Roentgenol. 2006;187(6):1499–1503. doi:10.2214/AJR.05.1476. 42. Stewart EA, Nowak RA. Uterine fibroids: hiding in plain sight. Physiology (Bethesda). 2022;37(1):16–27. doi:10.1152/physiol.00013.2021. 43. Stovall DW. Alternatives to hysterectomy: focus on global endometrial ablation, uterine fibroid embo-lization, and magnetic resonance-guided focused ultrasound. Menopause. 2011;18(4):437–444. doi:10.1097/gme.0b013e318207fe15. 44. Szejnfeld D, Santos RFT, Kambara AM, et al. Uterine artery embolization with highly compressi-ble calibrated microspheres for the treatment of uter-ine fibroids. Radiol Bras. 2022;55(4):231–235. doi:10.1590/0100-3984.2021.0123. 45. Szkodziak P, Pyra K, Szkodziak F, et al. The Lu-blin protocol of uterine arteries embolization in the treatment of symptomatic uterine fibroids. J Vis Exp. 2020;(163):1–44. 46. Task Force on Uterine Artery Embolization and the Standards Division of the Society of Interven-tional Radiology; Andrews RT, Spies JB, Sacks D, et al. Patient care and uterine artery embolization for leiomyomata. J Vasc Interv Radiol. 2009;20(7 Suppl):S307–S311. doi:10.1016/j.jvir.2009.04.002. 47. Tran-Harding KN, Han Q, Ferrell SC, Raissi D. Postprocedure intravenous patient-controlled analge-sia compared to epidural patient-controlled analgesia use after uterine fibroid embolization: a clinical au-dit. Anesth Essays Res. 2019;13(2):287–291. doi:10.4103/aer.AER_27_19. 48. Vaidya S, Dighe M. Uterine fibroid embolization imaging: interventionalist's perspective. Ultrasound Q. 2009;25(4):185–194. doi:10.1097/RUQ.0b013e3181c47de4. 49. Waldron MG, Kassamani YW, O'Mahony AT, et al. Uterine artery embolisation of fibroids and the phenomenon of post-embolisation syndrome: a sys-tematic review. Diagnostics (Basel). 2022;12(12):2916. doi:10.3390/diagnostics12122916. 50. Wang MQ, Liu FY, Duan F, Wang ZJ, Song P, Song L. Ovarian artery embolization supplementing hypogastric-uterine artery embolization for control of severe postpartum hemorrhage: report of eight cases. J Vasc Interv Radiol. 2009;20(7):971–976. doi:10.1016/j.jvir.2009.04.049. 51. Worthington-Kirsch RL. Uterine artery emboliza-tion: state of the art. Semin Intervent Radiol. 2004;21(1):37–42. doi:10.1055/s-2004-831403. 52. Yang L, Navuluri R. Uterine fibroids and adeno-myosis: imaging and treatment. Contemp Diagn Ra-diol. 2021;44(22):1–7. 53. Yoon J, Valenti D, Muchantef K, et al. Superior hypogastric nerve block as post-uterine artery embo-lization analgesia: a randomized and double-blind clinical trial. Radiology. 2019;292(1):269. doi:10.1148/radiol.2019194008. 54. Yuan K, Zhang JL, Yan JY, et al. Uterine artery embolization with small-sized particles for the treatment of symptomatic adenomyosis: a 42-month clinical follow-up. Int J Gen Med. 2021;14:3575–3581. doi:10.2147/IJGM.S312618. 55. Zhang Y, Xu Y, Zhang X, et al. 8Spheres con-formal microspheres as embolic agents for sympto-matic uterine leiomyoma therapy in uterine artery embolization (UAE): a prospective clinical trial. Medicine (Baltimore). 2023;102(9):e33099. doi:10.1097/MD.0000000000033099.