Биология ва тиббиёт муаммолари 2026, №4 (170)


Тема статьи

БИРЛАМЧИ ВА ҚАЙТАЛАНУВЧИ ПТЕРИГИУМНИ ТАШХИСЛАШ ВА ДАВОЛАШГА ЗАМО-НАВИЙ ЁНДАШУВЛАР (466-471)

Авторы

Бобоев Саидавзал Абдурахмонович, Бобоев Сиёвуш Саидавзалзода, Гаффаров Ганишер Каримович

Учреждение

Самарқанд Давлат тиббиёт университети, Ўзбекистон Республикаси, Самарқанд ш.

Аннотация

Птеригиум - кўз юзасининг сурункали, прогрессив кечувчи касаллиги бўлиб, унинг ривожланишида ультраби-нафша нурланиш, сурункали яллиғланиш, лимбал соҳа регенерациясининг бузилиши, неоангиогенез ва ҳужай-ралараро матрикснинг қайта тузилиши муҳим аҳамиятга эга. Айниқса қайталанувчи птеригиум клиник жиҳатдан мураккаб бўлиб, фиброваскуляр пролиферациянинг яққол ифодаланганлиги ва жарроҳликдан кей-инги такрорий ўсиш хавфи юқорилиги билан ажралиб туради. Ушбу шарҳда бирламчи ва қайталанувчи птеригиумнинг эпидемиологияси, хавф омиллари, патогенези, морфологик ва клиник хусусиятлари, шунинг-дек, замонавий инструментал ташхислаш ва жарроҳлик даволаш имкониятлари умумлаштирилган. Олдинги сегмент оптик когерент томографияси, кератотопография, конфокал микроскопия ва кўз ёши плёнкасини баҳолаш усулларининг клиник аҳамияти кўриб чиқилган ҳамда рецидивни камайтиришга қаратилган асосий жарроҳлик усуллари ва ёрдамчи ёндашувлар қиёсий таҳлил қилинган.

Ключевые слова

птеригиум, қайталанувчи птеригиум, кўз юзаси, лимбал соҳа, кератотопография, олдинги сегмент ОКТ, жарроҳлик даволаш, рецидив.

Литературы

1. Бикбов М.М., Суркова В.К. Птеригиум: этио-патогенез, диагностика и современные подходы к хирургическому лечению // Вестник офтальмоло-гии. - 2023. - Т. 139, № 2. - С. 85–92. 2. Бржеский В.В., Сомов Е.Е. Синдром «сухого глаза» и заболевания глазной поверхности: кли-ника, диагностика, лечение. - Санкт-Петербург, 2024. 3. Егоров Е.А., Петров С.Ю. Клинические осо-бенности и стадийность течения первичного птеригиума // РМЖ. Клиническая офтальмология. - 2022. - Т. 22, № 1. - С. 40–46. 4. Мальцан Л.В., Трубилин В.Н. Прижизненная конфокальная микроскопия в оценке глазной по-верхности при птеригиуме // Офтальмология. - 2023. - Т. 20, № 3. - С. 512–519. 5. Нероев В.В., Пашетаев Н.П. Диагностика и хирургическое лечение рецидивирующего птери-гиума // Российский офтальмологический журнал. - 2021. - Т. 14, № 2. - С. 55–62. 6. Ризаев Ж.А., Туйчибаева Д.М. Изучение обще-го состояния и динамики первичной и общей ин-валидности вследствие глаукомы взрослого насе-ления Республики Узбекистан и города Ташкента // Журнал стоматологии и краниофациальных ис-следований. - 2020. - Т. 1, № 2. - С. 75–77. 7. Ризаев Ж.А., Туйчибаева Д.М. Показатели за-болеваемости глаукомой среди взрослого населе-ния Республики Узбекистан // Stomatologiya. - 2021. - Т. 1, № 1 (82). - С. 102–107. 8. Сабирова Д.Б., Ризаев Ж.А., Кадирова А.М. Медицинская реабилитация пациентов с факоген-ной глаукомой после хирургического лечения // Передовая офтальмология / Advanced Ophthalmology. - 2025. - Т. 13, № 2. - С. 62–66. 9. Трубилин В.Н., Полунина Е.А. Рецидивирую-щий птеригиум: факторы риска и особенности повторных вмешательств // Офтальмология. - 2024. - Т. 21, № 1. - С. 28–35. 10. Туйчибаева Д.М., Ризаев Ж.А., Малиновская И.И. Динамика первичной и общей заболеваемо-сти глаукомой среди взрослого населения Узбеки-стана // Офтальмология. Восточная Европа. - 2021. - Т. 11, № 1. - С. 27–38. 11. Туйчибаева Д.М., Ризаев Ж.А., Янгиева Н.Р. Совершенствование системы диспансеризации пациентов с первичной глаукомой путём внедре-ния электронной программы // Медицина и инно-вации. - 2021. - № 3. - С. 11–19. 12. Черных В.В., Братусь Н.С. Осложнения реци-дивирующего птеригиума и нарушения подвиж-ности глазного яблока // Практическая медицина. - 2025. - Т. 23, № 1. - С. 72–78. 13. Шпак А.А., Костенев С.В. Кератотопография и роговичные аберрации при птеригиуме и их ди-намика после хирургического лечения // Вестник офтальмологии. - 2023. - Т. 139, № 4. - С. 66–73. 14. Allayarov A.T., Rizaev J.A., Yusupov A.A. Clin-ical efficacy of laser treatment of diabetic retinopa-thy // Science and Innovation. - 2024. - Vol. 3, Issue 4. - P. 138–141. 15. Allayarov A.T., Rizaev J.A., Yusupov A.A. Fre-quency of diabetic retinopathy in the population of Samarkand // Advanced Ophthalmology. - 2024. - Vol. 8, No. 2. - P. 123–125. 16. Allayarov A.T., Rizaev J.A., Yusupov A.A., Xakimova M.Sh. The state of ophthalmological care and its improvement in patients with diabetic reti-nopathy (literature review) // Journal of Biomedicine and Practice. - 2023. - Vol. 8, No. 4. - P. 210–214. 17. Allayarov A.T., Rizaev J.A., Yusupov A.A., Yakhshinorov I.N. Оценка эпидемиологической ситуации с диабетической ретинопатией в городе Самарканд // Экономика и социум. - 2024. - № 4-1 (119). - С. 758–761. 18. Chu W.K., Choi H.L., Bhat A.K., Jhanji V. Pter-ygium: new insights // Eye (London). - 2020. - Vol. 34, No. 6. - P. 1047–1050. 19. Clearfield E., Muthappan V., Wang X., Kuo I.C. Conjunctival autograft for pterygium // Cochrane Database of Systematic Reviews. - 2016. - No. 2. - CD011349. 20. Fonseca E.C., Rocha E.M., Arruda G.V. Compar-ison among adjuvant treatments for primary pteryg-ium: a network meta-analysis // British Journal of Ophthalmology. - 2018. - Vol. 102, No. 6. - P. 748–756. 21. Nuzzi R., Tridico F. How to minimize pterygium recurrence rates: clinical perspectives // Clinical Ophthalmology. - 2018. - Vol. 12. - P. 2347–2362. 22. Rezvan F., Khabazkhoob M., Hooshmand E., Yekta A., Saatchi M., Hashemi H. Prevalence and risk factors of pterygium: a systematic review and meta-analysis // Survey of Ophthalmology. - 2018. - Vol. 63, No. 5. - P. 719–735. 23. Shahraki T., Arabi A., Feizi S. Pterygium: an up-date on pathophysiology, clinical features, and man-agement // Therapeutic Advances in Ophthalmology. - 2021. - Vol. 13. - Art. 25158414211020152. 24. Tuychibaeva D.M., Rizayev J.A., Stozharova N.K. Longitudinal changes in the incidence of glau-coma in Uzbekistan // Journal of Ophthalmology (Ukraine). - 2021. - No. 4. - P. 43–47.