Биология ва тиббиёт муаммолари 2026, №4 (170)
Тема статьи
ПЕСТИЦИДНИ ТАЪСИРИДА ЖИГАРДАГИ МОРФОМЕТРИК ЎЗГАРИШЛАР (385-388)
Авторы
Каримов Нодирбек Бахтиёр ўғли, Исламов Шавкат Эржигитович
Учреждение
Самарқанд давлат тиббиёт университети, Ўзбекистон Республикаси, Самарқанд ш.
Аннотация
Мақола пестицид Энто Дефол ўткир ва сурункали таъсир қилиш пайтида каламушларнинг жигаридаги ўзгаришларга бағишланган. Морфометрик таҳлил натижаларига кўра, дистрофик ўзгаришлар ва регенерация ўртасида тескари боғлиқлик мавжуд. Энг юқори шикастланиш 7-кунга тўғри келади, бу даврда токсик таъсирнинг максимал морфологик ифодаси кузатилади. Кейинги босқичларда регенерация устунлик қилади ва жигарнинг юқори пластиклиги намоён бўлади. Олинган натижалардан жигар тўқимасининг дозага боғлиқ равишда зарарланиши ва юқори даражадаги тикланиш қобилиятини илмий жиҳатдан асослаб беради ҳамда паст дозаларда токсик таъсир қайтар характерга эга эканлигини тасдиқлайди.
Ключевые слова
жигар, каламуш, пестицид, Энто Дефол, ўткир ва сурункали таъсири, морфометрик ўзгаришлар.
Литературы
1. Бахриев И.И., Попов В.Л., Рузиев Ш.И. Фак-торы риска и патоморфология печени при нарко-тическом отравлении на фоне алкогольной инток-сикации // Евразийский вестник педиатрии. 2020. № 1(4). С. 130–135. 2. Бердалинова А.К., Умбетов Т.Ж., Комекбай Ж.Е. Морфология печени при хронической ин-токсикации организма тетраборатом натрия // Наука и здравоохранение. 2015. № 3. С. 89–97. 3. Вдовина Н.В. Организм человека: процессы жизнедеятельности и их регуляция: монография. 2-е изд., перераб. и доп. Москва: Издательство Юрайт, 2024. 391 с. 4. Герунов Т.В., Чигринский Е.А., Герунов В.И., Конвай В.Д. Морфобиохимическая оценка повре-ждения почек у крыс при острой интоксикации дельтаметрином // Вестник АПК Ставрополья. 2015. № S1. С. 44–48. 5. Гончаров Н.В., Терпиловский М.А., Шмурак В.И., Белинская Д.А., Авдонин П.В. Крыса (Rat-tus norvegicus) как объект исследования в модели острого отравления фосфорорганическими соеди-нениями. 1. Биохимические аспекты // Журнал эволюционной биохимии и физиологии. 2019. Т. 55, № 2. С. 104–114. doi:10.1134/S0044452919020050. 6. Goncharov N.V., Nadeev A.D., Jenkins R.O., Avdonin P.V. Markers and biomarkers of endotheli-um: when something is rotten in the state // Oxida-tive Medicine and Cellular Longevity. 2017. Vol. 2017. Article ID 9759735. 7. Krishna M. Patterns of necrosis in liver disease // Clinical Liver Disease. 2017. Vol. 10, No. 2. P. 53–56. 8. Kuz’min S.V., Rakitskii V.N., Bagreeva D.I., Vostrikova M.V., Tsatsakis A. Morphological as-sessment of the glyphosate impact on the laboratory animal’s body in a chronic toxicological experiment // Public Health and Toxicology. 2024. Vol. 4, Suppl. 1. A4. doi:10.18332/pht/177487. 9. Odi P.A., Onoriode A.U., Chris-Ozoko L.E., Mega O.O. Mature Wistar rats’ spleen and liver his-tomorphological changes related to the duration of atrazine exposure // Asian Journal of Research in Medical and Pharmaceutical Sciences. 2022. Vol. 11, No. 4. P. 73–78. doi:10.9734/ajrimps/2022/v11i4204. 10. Rasgele P.G., Oktay M., Kekecoglu M., Muranli F.D.G. The histopathological investigation of liver in experimental animals after short-term exposures to pesticides // Bulgarian Journal of Agricultural Sci-ence. 2015. Vol. 21. P. 446–453.