Биология ва тиббиёт муаммолари 2026, №3 (169)

Тема статьи

РАДИОЛОГИК ТЕКШИРУВЛАРДА ХАВФСИЗЛИК ВА НУРЛАНИШ НАЗОРАТИНИНГ КЛИНИК АҲАМИЯТИ (612-618)

Авторы

Шукурова Севара Илҳомовна, Шукуров Илҳом Болтаевич

Учреждение

1 - Бухоро инновацион таълим ва тиббиёт университети, Ўзбекистон Республикаси, Бухоро ш.; 2 - Бухоро давлат тиббиёт институти, Ўзбекистон Республикаси, Бухоро ш.

Аннотация

Мазкур мақолада радиологик текширувларда хавфсизлик ва нурланиш назоратининг клиник аҳамияти таҳлил қилинган. Ионлаштирувчи нурланишга асосланган диагностик усуллар, хусусан рентгенография, компьютер томография, флуороскопия ва интервенцион радиологик муолажаларнинг бемор ҳамда тиббиёт ходимлари саломатлигига таъсири илмий манбалар асосида ёритилган. Тадқиқот давомида радиологик текширувларни асосланган ҳолда буюриш, нурланиш дозасини оптималлаштириш, ALARA тамойилига амал қилиш, диагно-стик референс даражалардан фойдаланиш ва индивидуал дозиметрик назоратни кучайтириш масалалари кўриб чиқилди. Таҳлил натижалари радиологик хавфсизликни таъминлаш диагностик самарадорликни па-сайтирмаган ҳолда ортиқча радиацион юкламани камайтириш, хавф гуруҳларини ҳимоя қилиш ва клиник қарорлар сифатини оширишда муҳим аҳамиятга эга эканини кўрсатди. Шунингдек, радиологик хизмат си-фатини оширишда ташкилий, техник ва профилактик чораларни комплекс тарзда жорий этиш зарурлиги асосланди.

Ключевые слова

радиологик текширув, радиацион хавфсизлик, нурланиш назорати, ионлаштирувчи нурланиш, компьютер томография, ALARA, дозиметрик мониторинг, диагностик референс даража, флуороскопия, интервенцион радиология.

Литературы

1. Ильин, Л. А. Радиационная гигиена. — Москва: ГЭОТАР-Медиа, 2010. 2. O‘zbekiston Respublikasida ionlashtiruvchi nurlanish manbalari bilan ishlashda sanitariya qoidalari va xavfsizlik me’yorlari. — Toshkent, 2020. 3. O‘zbekiston Respublikasi sog‘liqni saqlash tizimida radiologik xizmat faoliyatini tashkil etish va radiatsion xavfsizlikni ta’minlashga oid me’yoriy-uslubiy hujjatlar. — Toshkent, 2020. 4. Труфанов, Г. Е. Лучевая диагностика. — Москва: ГЭОТАР-Медиа, 2011. 5. American College of Radiology. ACR Appropri-ateness Criteria®. — Reston, VA: American College of Radiology, 2020. 6. European Society of Radiology. ESR EuroSafe Imaging: call for action on radiation protection // Insights into Imaging. — 2014. — Vol. 5, No. 3. — P. 317–331. 7. Hall, E. J., Giaccia, A. J. Radiobiology for the Radiologist. — 7th ed. — Philadelphia: Lippincott Williams & Wilkins, 2012. 8. International Atomic Energy Agency. Radiation Protection and Safety in Medical Uses of Ionizing Radiation. — Vienna: IAEA, 2018. 9. McCollough, C. H., Primak, A. N., Braun, N., et al. Strategies for reducing radiation dose in CT // Ra-diologic Clinics of North America. — 2009. — Vol. 47, No. 1. — P. 27–40. 10. World Health Organization. Communicating Ra-diation Risks in Paediatric Imaging: Information to Support Healthcare Discussions about Benefit and Risk. — Geneva: WHO, 2016.