Журнал кардиореспираторных исследований 2025. №2/1


Maqola mavzusi

Yurak ishemik kasalligi bilan og‘rigan bemorlarda klinik-asbobiy ma’lumotlar asosida miokard revaskulyarizatsiyasi samaradorligini baholash (11-16)

Mualliflar

M.D. Abdulloeva, D.O. Rasulova

Muassasa

Samarqand Davlat Tibbiyot Universiteti

Annotatsiya

Tadqiqot maqsadi yurak ishemik kasalligi bilan og'rigan bemorlarda miokard revaskulyarizatsiyasining turli usullarining samaradorligini kompleks klinik, instrumental, funktsional va biokimyoviy baholashni o'tkazish, shuningdek, yurak-qon tomir asoratlari rivojlanishining bashorat qiluvchi omillarini aniqlash. Materiallar va usullar. Tadqiqotga yurak ishemik kasalligi bilan og'rigan va rejali miokard revaskulyarizatsiyasidan o'tgan 96 bemor kiritilgan. Aralashuv usuliga qarab, bemorlar ikki guruhga bo'lingan: I guruh (n = 52) — perkutan koronar aralashuvdan (PCI) so'ng, II guruh (n = 44) — koronar arteriya bypass payvandlashdan (CABG) so'ng. Elektrokardiografik va ekokardiografik parametrlarning dinamikasi, troponin I va CPK- MB darajalari, lipid profil parametrlari, asoratlar darajasi va SF-36 va KCCQ shkalalari yordamida hayot sifati baholandi. Statistik tahlil SPSS 26.0 paketi yordamida Student t-testi va χ² mezonidan foydalangan holda amalga oshirildi; farqlar p < 0,05 da statistik jihatdan ahamiyatli deb hisoblandi. Natijalar. Aralashuvdan olti oy o'tgach, klinik va instrumental parametrlarda sezilarli yaxshilanish kuzatildi: chap qorincha chiqarish fraksiyasining o'rtacha 12% ga oshishi, EKGda ishemik o'zgarishlarning chastotasi 3 martadan ko'proqqa kamaydi. PCI dan keyin bemorlarning 83% da va CABG dan keyin 89% da to'liq revaskulyarizatsiyaga erishildi. Asoratlar darajasi mos ravishda 32,7% va 50,0% ni tashkil etdi. Noqulay natijalarning asosiy bashorat qiluvchi omillari chap qorincha chiqarish fraksiyasining 45% dan pastga pasayishi, troponin I darajasining 0,5 ng/ml dan ortiqqa oshishi, 2-toifa diabet va NYHA ma'lumotlariga ko'ra III-IV funktsional sinfdagi surunkali yurak yetishmovchiligining mavjudligi ekanligi aniqlandi. Hayot sifati ko'rsatkichlari sezilarli darajada yaxshilandi: SF-36 umumiy balli 48,5 dan 74,5 gacha, KCCQ shkalasi balli - 49,3 dan 77,9 gacha oshdi (p < 0,001). Xulosa. Koronar arteriya kasalligi bilan og'rigan bemorlarda miokard revaskulyarizatsiyasi miokard qisqarish qobiliyati va hayot sifatining sezilarli darajada yaxshilanishi bilan bog'liq. Teri orqali aralashuvlar tezroq funktsional tiklanishni ta'minlaydi, koronar arteriyani bypass payvandlash esa uzoq muddat davomida barqarorroq gemodinamik ta'sir bilan tavsiflanadi. Aniqlangan xavf omillari bemorlarni optimallashtirish va yurak-qon tomir asoratlari chastotasini kamaytirish imkonini beradi.

Kalit so'zlar

ishemik yurak kasalligi, miokard revaskulyarizatsiyasi, perkutan koronar aralashuv, koronar arteriyani shuntlash, asoratlar, troponin I, ejeksiya fraksiyasi, hayot sifati

Adabiyotlar

1. Stähli B.E., Juni P., Pedrazzini G. et al. Timing of complete revascularization with multivessel PCI in acute myocardial infarction. N Engl J Med. 2023;389(7):645–657. 2. Leopold J.A., Rihal C.S., Moses J.W. Complete coronary revascularization: a new strategy to improve outcomes. J Am Coll Cardiol. 2023;81(12):1141–1154. 3. Escaned J., Davies J.E., Jeremias A. et al. Fractional flow reserve-guided coronary revascularization. JAMA Cardiol. 2025;10(3):251–263. 4. Gould K.L., Johnson N.P., Taqueti V.R. Optimal medical care and coronary flow capacity-guided revascularization. Eur Heart J. 2025;46(33):3273–3285. 5. Chuy K.L., Tsao C.W., McManus D.D. Current landscape and future directions of coronary revascularization. Cardiol Res Pract. 2023;2023:11307589. 6. Dehmer G.J., Patel M.R., Harold J.G. et al. 2023 AHA/ACC performance and quality measures for coronary revascularization. J Am Coll Cardiol. 2023;82(15):1411–1445. 7. Kakkar R., Patel M., Ahmed R. et al. Percutaneous vs. surgical revascularization in non-ST-elevation acute coronary syndromes: systematic review and meta-analysis. Eur Heart J. 2024;45(6):518–529. 8. McGuire J.R., Puskas J.D., Gaudino M.F.L. Comparative efficacy of PCI versus CABG in left main coronary artery disease. J Thorac Cardiovasc Surg Open. 2024;10(2):273–284. 9. Chen W., Li Y., Yang L. et al. Percutaneous coronary intervention versus coronary artery bypass grafting in patients with multivessel disease: a 2024 meta-analysis. Eur J Clin Invest. 2024;54(2):e13972. 10. Al-Masri A., Ibrahim K., El-Khatib M. Comparative efficacy of percutaneous coronary intervention versus coronary artery bypass grafting: updated meta-analysis. Cardiol Res. 2024;15(3):183–192. 11. Kurlansky P., Filsoufi F., Galinanes M. Contemporary coronary artery bypass grafting versus multivessel PCI: outcomes from the Medicare database. Ann Thorac Surg. 2024;118(4):1023–1034. 12. Goldstein D.J., Singh S.K., Fremes S.E. Coronary artery bypass grafting: practice trends and future projections. Cleveland Clin J Med. 2025;92(3):181–192. 13. Ramos V., Cortes A., Vega R. Systematic review and meta-regression of PCI vs CABG in ischemic heart disease. Int J Cardiol. 2025;390:120– 132. 14. De Maria G.L., Cassese S., Byrne R.A. Complete coronary revascularization in stable coronary artery disease: state-of-the-art review. Eur J Clin Med. 2024;24(2):64–78. 15. Bakaeen F.G., DiBardino D.J., Sabik J.F. Hybrid coronary revascularization: indications, techniques, and outcomes. J Thorac Cardiovasc Surg. 2024;168(5):1462–1474. 16. Velazquez E.J., Lee K.L., Jones R.H. et al. Ten-year outcomes of coronary artery bypass grafting versus medical therapy in ischemic cardiomyopathy: STICH extension study. N Engl J Med. 2024;390(9):765–777. 17. Fox K.A.A., Goodman S.G., Boden W.E. Long-term outcomes after revascularization in chronic coronary syndrome: results from the REACH registry. Eur Heart J. 2023;44(20):1902–1916. 18. Anderson L., Thompson D.R., Taylor R.S. Exercise-based cardiac rehabilitation for coronary artery disease: Cochrane update. Cochrane Database Syst Rev. 2022;11:CD001800. 19. Yancy C.W., Jessup B., Bozkurt B. et al. 2023 ESC Guidelines for the management of chronic coronary syndromes and heart failure. Eur Heart J. 2023;44(30):2811–2920. 20. Gori T., Münzel T. Current concepts in revascularization for ischemic heart disease. Circ Cardiovasc Interv. 2025;18(4):e014625.